Trong vài thập niên qua, các phụ nữ đã và đang làm chủ về sức khỏe của họ càng ngày càng tốt hơn. Ngành y học cũng muốn cố gắng đáp ứng một cách tận tình các ước muốn và nhu cầu đang thay đổi của phụ nữ. Các cách sinh con các bà mẹ có thể “lựa chọn” ngày càng đa dạng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các thai phụ. Ngày nay, phần lớn chúng ta yêu cầu được sinh con một cách tự nhiên hơn và quyền lựa chọn này bao giờ cũng được thỏa mãn tại bệnh viện cũng như tại nhà riêng.

Lối sinh nở tự nhiên

Mọi thai phụ đều muốn được sinh nở tự nhiên, đó là điều hợp lý. Sinh nở tự nhiên không làm cho thai phụ sợ hãi vì nó quen thuộc; không có sự can thiệp y khoa khi không cần thiết, các thai phụ được làm những gì họ muốn để chọn tư thế sinh thoải mái nhất và cũng sẽ không cần phải sử dụng đến các loại thuốc giảm đau, và sau cùng là có bầu không khí êm đềm và đầy yêu thương. Cơ thể phụ nữ được cấu tạo phù hợp với chức năng sinh nở; những mô mềm của đường sinh nở rộng ra để bé từ từ được đẩy trượt ra ngoài. Các kỹ thuật thở và thư giãn đã làm cho việc sinh nở tự nhiên chủ trương sử dụng các kỹ thuật này.

Phần lớn các lý thuyết về sinh nở dựa trên tác động tâm lý để làm cho cơn đau giảm xuống và ngưỡng cảm nhận đau cao lên. Trong rất nhiều trường hợp, kỹ thuật thở là trung tâm điểm của lý thuyết này. Từng kỹ thuật thở có khác nhau chút ít nhưng tất cả đều nhấn mạnh đến sự tập trung cao độ các cách thở và khả năng thư giãn cơ thể theo ý muốn. Bạn có thể đến những trung tâm chuyên về sinh đẻ tự nhiên hoặc luyện tập tại nhà. Ngày càng có nhiều bệnh việc đa khoa cho phép sử dụng bể sinh và cho phép sản phụ sinh nở không phải nằm trên giường và có thể chọn tư thế sinh nào dễ chịu nhất.


Sinh nở có kiểm soát

Những thai kỳ bình thường và các ca sinh không có biến chứng hầu như hoàn toàn được các đội ngũ bác sĩ, nữ hộ sinh tổ chức thực hiện ở bệnh viện, nhưng với xu hướng càng ít can thiệp càng tốt. Trong nhưng kiểu sinh có tổ chức này, việc chuyển dạ sẽ được kiểm soát một cách tích cực để đảm bảo an toàn cho cả thai phụ lẫn thai nhi. Sinh nở có kiểm soát tích cực trong bệnh viện rất cần thiết cho các thai phụ có biến chứng trong thai kỳ, trong cơn chuyển dạ và trong khi sinh (ví dụ sinh ngôi mông). Tuy nhiên, ở bệnh viện, bạn có thể sử dụng nhiều kỹ thuật sinh sản hiện đại : kỹ thuật gây tê ngoài màng cứng luôn luôn sẵn sàng và việc theo dõi tim thai bằng máy monitoring liên tục có thể là cần thiết. Vì lẽ đó, thuốc giục sinh có thể được sử dụng nhiều hơn, mổ bắt con nhiều hơn, sinh kềm nhiều hơn. Mặc dù những điều kiện trên đây thật sự mang đến nhiều thành công cho các ca sinh cần can thiệp, nhưng hiện nay người ta nhận thức rằng việc thường xuyên sử dụng các dụng cụ đó là không cần thiết. Tuy vậy đa số các thai phụ cho rằng bệnh viện là tốt nhất và họ được an tâm hơn.

Sinh tại nhà riêng

Tại nhiều quốc gia châu Âu, các thai phụ khỏe mạnh có thể chọn sinh nở tại nhà nếu họ cảm thấy thai kỳ của họ diễn tiến tốt đẹp. Tại Mỹ và Anh, điều này khó được chấp nhận. Để xem xét cho sinh tại nhà, đa số các bác sỹ sản khoa đều đòi hỏi sản phụ phải đã từng sinh một bé bình thường rối mới đồng ý cho sinh tại nhà có thể là điều khó và bạn phải thật chắc chắn rằng đó là việc cần chuyển đến bệnh viện nếu có điều gì đó không diễn tiến một cách thuận lợn và suôn sẻ.

Có thể bác sĩ cho là sinh tại nhà có nhiều nguy cơ, không được an toàn bằng sinh nở nhưng nhiều thống kê cho biết trong một vài tình huống thì sinh ở bệnh viện thực tế lại ít an toàn hơn sinh tại nhà có tính toán trước. Tuy thế ca sinh ngoài bệnh viện mà không được lên kế hoạch trước sẽ có thể cực kỳ nguy hiểm, cho dù điều này xảy ra cho một thiếu nữ còn trẻ đang cố gắng che giấu cái thai không mong muốn hoặc với một cặp vợ chồng mà người vợ đẻ khi đang trên đường đến bệnh viện.

Những ca sinh tại nhà riêng

Ở nước ngoài, sinh tại nhà được lên kế hoạch trước có thể là một trong những cách an toàn nhất.

Một báo cáo của Anh gần đây đã kết luận rằng mặc dù có đến 94% các ca sinh diễn ra trong các bệnh viện, nhưng chúng lại không an toàn hơn các ca sinh tại nhà.

Trong một nghiên cứu kéo dài gồm hơn 200 ca sinh nở trong cộng đồng các nông trại ở tiểu bang Tennessee (Mỹ) công bố năm 1992, 95% các ca sinh nở diễn ra tại nhà và đều thành công, số 5% ca sinh còn lại diễn ra tại bệnh viện. Sản phụ sinh tại nhà có tỷ lệ tử vong rất thấp và hiếm khi nào cần giải phẫu hoặc dùng kềm và đỡ bị cắt tầng sinh môn hơn tại bệnh viện. Cuộc nghiên cứu này bao gồm cả thai phụ có “nguy cơ thấp” lẫn thai phụ đã sinh nhiều lần và đã sinh mổ.

Sinh trong hồ nước

Cách sử dụng hồ nước để hỗ trợ cho một ca sinh tích cực đã được nhiều người ủng hộ. Một cách lựa chọn sinh phổ biến ở người Châu Âu hơn là ở Mỹ, đó là sinh ở dưới nước. Các hồ sinh phần lớn được sử dụng hình như để làm giảm đau chứ không phải cho chính việc sinh nở bởi vì nguy hiểm có thể xảy nếu sinh dưới nước mà đầu đứa bé không được nâng lên ngay được.

Ở châu Âu, sản phụ có thể thuê một hồ sinh di động cho riêng mình. Các ca sinh nở dưới nước luôn luôn phải có các chuyên viên y tế giám sát chặt chẽ.


Sinh nở chủ động

Dù sinh tại bệnh viện hay tại nhà, bạn nên theo theo phương pháp sinh nở chủ động. Khi đó, chồng của bạn hay người đưa bạn đi sinh sẽ tham gia tích cực vào việc sinh nở của bạn.

Sinh nở chủ động có nghĩa là bạn không bắt buộc nằm trên giường để sinh mà bạn có quyền di chuyển để tìm tư thế sinh mà bạn cảm thấy thoải mái. Bạn sẽ được người chồng, người mẹ hoặc người thân dìu để giúp bạn tìm tư thế thích hợp nhất.

Các phương pháp chuẩn bị để sinh nở chủ động đã được phổ biến rộng rãi trong các lớp học tiền sản, vì người ta đã chứng minh rằng sự chuyển động của thai phụ với các tư thế thích hợp có khả năng làm cho các cơn co thắt hướng xuống phía dưới bụng để đẩy thai đi xuống như thế sẽ làm cho cơn chuyển dạ có hiệu quả hơn. Tư thế ngồi xổm, quỳ, ngồi hoặc đứng, tất cả đều có thể giúp làm bớt cơn đau và làm cho tiến trình chuyển dạ được thoải mái, dễ dàng và ngắn đi. Nguy cơ bị cắt tầng sinh môn và sinh bằng kẹp forceps hoặc nếu mổ có thể giảm nếu người mẹ được tự do di chuyển theo ý mình.

Người giúp bạn lúc sinh

Mỗi thai phụ trong lúc chuyển dạ nên có một người nào đó ngoài nên có một người nào đó ngoài những chuyên môn về y tế, luôn sát cánh bên mình, sẵn sàng để trợ giúp và khích lệ. Người chồng của thai phụ là người trợ giúp tốt hơn cả, nhất là khi anh ấy đã cùng bạn đi học các lớp tiền sản. Tuy nhiên, điều này cũng không bó buộc. Người mẹ, chị em gái hay bạn thân của bạn cũng có thể giữ vai trò này, đặc biệt khi người này đã có gia đình và con cái. Các thai phụ đầy đủ về mặt tinh thần và thể chất của một cá nhân được thai phụ tin cậy có khả năng làm giảm các nhu cầu dùng thuốc giảm đau khi chuyển dạ.

Những vấn đề gây tranh cãi

Các quy trình trước kia về việc sinh nở hiện nay được đánh giá lại và giới chuyên môn đã chứng minh rằng có những quy trình không cần thiết hoặc không đúng. Đồng thời, với sự trợ giúp của các kỹ thuật hiện đại, đa số các bác sĩ sản khoa ngày nay tin tưởng họ có thể bảo đảm cho việc sinh nở được an toàn hơn cho thai phụ và thai nhi. Thí dụ vào giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ, có thể gây tê có hiệu quả bằng co thắt tử cung bằng máy, ghi lại độ giãn nở tử cung, khi cần thiết, có thể truyền oxytocin để đảm bảo cho các cơ co thắt dạ con đủ mạnh, đủ nhặt và đều đặn.

Chúng ta sẽ nói đến một số vấn đề trên đây đủ hơn trong phần khác của cuốn sách này và ở đây ta chỉ dự kiến về một vài điều có thể xảy ra. Việc hướng sự chú ý của các bạn đến các lý lẽ dựa trên những cách thực hành y học này sẽ giúp các bạn, nếu cần, nêu các câu hỏi về những kỹ thuật đó với cán bộ y tế. Họ thường sẽ thuận theo ý bạn, nhưng đôi lúc họ sẽ bảo rằng bạn và đứa con sẽ gặp nguy cơ lớn nếu bạn cứ nhất định yêu cầu như thế. Ví dụ như con của bạn đang kiệt sức mà bạn vẫn muốn sinh theo cách tự nhiên. Trong tình huống này, bạn nên chấp nhận đổi sang kế hoạch sinh khác. Tuy nhiên bạn đừng nên đồng ý với sự can thiệp của y học, nếu các câu hỏi của bạn không được trả lời thoả đáng, dù việc này ít khi xảy ra. Thỉnh thoảng việc can thiệp cũng có thể do nữ hộ sinh hoặc bác sĩ muốn cho bé lọt lòng nhanh. Thí dụ cắt tầng sinh môn thường cần phải làm lúc ta hối bạn rặn đầu của bé ra trước khi da và cơ vùng tầng sinh môn có thời gian để giãn. Ông Michel Odent đã chứng minh được rất ít thai phụ cắt tầng sinh môn nếu họ có thêm thời gian.

Không nên ăn uống gì cả

Ở một số nước, thai phụ đang chuyển dạ được khuyến khích ăn hoặc uống để tăng sức. Đôi khi thai phụ có nhu cầu đột xuất về năng lượng cơ thể và thêm nữa, còn phải lấy lại các chất lỏng đã mất đi do toát mồ hôi. Để thai phụ đói trong suốt cơn chuyển dạ chỉ có một lý do duy nhất có thể chấp nhận được là để bụng trống phòng khi phải sinh mổ.

Di chuyển đến phòng sinh

Tại hầu hết các bệnh viện, bạn chuyển dạ và sinh tại cùng một phòng. Nhưng cũng còn tùy thuộc vào từng cơ sở. Có khi bạn cần chuyển đến phòng mổ vì cần mổ khẩn cấp. Lý tưởng nhất là để bạn chuyển dạ một cách thoải mái trong môi trường yên tĩnh, trong không gian phòng có đầy đủ ánh sáng, có nguồn oxy và náy hút làm thông đường thở cho bé.

Giục sinh

Khởi động cơn chuyển dạ nhân tạo không phải là điều mới mẻ, nhưng phải đến cuối thế kỷ thứ 20 mới có thể được thực hiện một cách an toàn. Chỉ nên giục sinh vì những lý do y tế, ví dụ như thai phụ bị bệnh tiền sản giật, huyết áp cao, thai già tháng, hoặc cần giục sinh để cứu sống thai phụ và thai nhi.

Chọc túi nước ối

Nghĩa là túi bọc cơ thể thai nhi được làm vỡ một cách nhân tạo. Hiện nay việc đó diễn ra khá thường xuyên trong kiểu sinh kỹ thuật cao, nhưng lại không cho phép chọc ối sớm trừ phi tim thai có nhịp đập bất thường. Bác sĩ thực hiện chọc ối vì ba nguyên nhân :

• Thứ nhất : để đặt thiết bị theo dõi thai nhi đúng chỗ.
• Thứ nhì : để kiểm tra nguồn gốc nước ối xem có phân su hay không.
• Thứ ba : để khi túi ối vỡ, đầu thai nhi đè mạnh lên cổ tử cung làm giãn nở cổ tử cung và hoàn tất giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ.

Theo dõi thai nhi

Thiết bị điện tử được ràng dây quanh bụng thai phụ. Đây là chuyện thường làm, theo dõi trong thời gian 20 phút khi thai phụ mới nhập viện, nhờ đó bác sĩ luôn luôn có sẵn một hồ sơ về nhịp tim của thai nhi để so sánh nếu sau này có vấn đề gì nảy sinh. Hiển nhiên theo dõi được bên trong tử cung lúc chuyển dạ để tìm tư thế sinh (hiện nay đã có thiết bị di động gọn nhẹ hơn được sử dụng rộng rãi) và chuyện này có thể làm cho chuyển dạ chậm. Ngoài ra máy có thể hoạt động sai, vì thế phải cần các nhân viên giỏi mới sử dụng thiết bị đúng, có thể xảy ra chuyện can thiệp không cần thiết. Thêm vào đó, sử dụng thiết bị theo dõi thai nhi sẽ làm cho thai phụ phân tâm, chú ý đến máy móc hoặc cảm thấy khó chịu.

Giúp bằng kẹp forceps

Đây là dụng cụ có hình dáng giống cái gắp đá, dùng để nhẹ nhàng ôm lấy đầu thai nhi kéo ra khỏi đường sinh. Sinh kềm đã cứu được rất nhiều thai nhi bị kẹt lại trong khùng xương chậu. Sinh kềm buộc phải cắt tầng sinh môn. Bác sĩ còn dùng đến dụng cụ giác hút. Trong kỹ thuật này, một cái phễu được gắn với đầu thai nhi để hút bé ra. Càng ngày người ta càng hay sử dụng dụng cụ giác hút thay thế dụng cụ kềm để chỉ cắt tầng sinh môn khi thật cần thiết.

Cắt tầng sinh môn

Đây là kỹ thuật làm rộng âm đạo cho dễ sinh, thường dùng ở các nước phương Tây. Cắt để tránh bị rách, vì vết rách sẽ không đều và rất khó khâu và lâu lành hơn so với các vết cắt. Tuy nhiên thia phụ có thể tránh bị rách bằng cách ngưng rặn trong lúc đầu của bé đang lọt ra, khi đó tử cung sẽ nhẹ nhàng co thắt, đưa đầu bé ra ngoài một cách tự nhiên và từ từ. Nếu đầu bé ra nhanh, chắc chắn không thể tránh khỏi bị rách, do đó nếu phần tầng sinh môn chưa căng giãn đủ thì bắt buộc phải cắt tầng sinh môn.

Nếu cắt quá sớm, trước khi phần tầng sinh môn mỏng đi, thì sẽ bị tổn thương cơ, da và mạch máu, đồng thời xuất huyết rất trầm trọng. Ngoài ra, mô bị dập khi dùng kéo cắt dễ gây ra thâm tím, sưng lên lại làm cho sau khi sinh rất khó chịu, vết sẹo sẽ đau nhức lâu, gây trở ngại cho việc giao hợp nhiều tháng sau. Nếu bạn muốn tránh việc cắt những trường hợp thật cần thiết. Trước khi cắt bạn nên tiêm thuốc tê. Đó là quyền của bạn và bạn phải yêu cầu.

Ngôi mông (sinh ngược)

Nhiều thai phụ và nữ hộ sinh tin rằng việc sinh nở nhẹ nhàng và chậm rãi đi đôi với kỹ năng chăm sóc khéo léo có thể đỡ phôi thai nhi ngôi mông sinh qua đường âm đạo với ít nguy cơ nhất. Tuy vậy, các nghiên cứu cho thấy sinh ngược qua đường dưới nguy hiểm hơn là mổ lấy thai. Phần lớn trường hợp sinh ngược đều phải mổ và khi mổ thường được gây tê ngoài màng cứng.

Thời gian

Thời gian của các cơn chuyển dạ được cho là bình thường không hoàn toàn như nhau đối với từng bệnh viện. Thí dụ, thời gian chuyển dạ chính xác ở giai đoạn hai có thể là 30 phút hoặc 2 tiếng hoặc là giữa hai số đó tuỳ thuộc vào bác sĩ nữ hộ sinh. Thời gian bình thường của cơn co chuyển dạ cũng khác nhau giữa các thai phụ, giữa các kỳ sinh. So sánh thời gian bình thường này với thời gian chuyển dạ của bạn có thể gây ra một số vấn đề.

Trong trường hợp mà giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ được cho là quá dài thì phải chọc màng ối hoặc truyền oxytoxin để làm gia tăng tần số và cường độ của các cơn co thắt này.Khi giai đoạn 2 của cơn chuyển dạ kéo dài quá lâu thì bác sĩ thường sẽ cắt tầng sinh môn và cho sanh kềm. Tuy nhiên, nhiều nữ hộ sinh nói rằng có sự khác biệt rõ ràng giữa cơn chuyển dạ diễn tiến tốt đẹp nhưng tốn thời gian với những cơn chuyển dạ tiến triển chậm vì gặp trục trặc.

Được ở chung với nhau

Không nên tách riêng bé ra khỏi mẹ sau khi sinh trừ khi bé cần được chăm sóc đặc biệt hoặc do người mẹ yêu cầu. Còn người chồng thì không ở chung với vợ trong bệnh viện vì thường không có chỗ. Chuyện này sẽ khiến các ông chồng không vui sau khi quá phấn khích và cảm xúc vì chuỵện sinh nở. Hơn thế, đa phần các thai phụ đều nói rằng họ quá phấn khích không thể ngủ được sau khi sinh và ước ao có người để nói chuyện. Do đó bạn nên yêu cầu được gặp chồng hoặc người thân sau khi sinh để có được cảm giác an toàn và dễ chịu.


Cắt tầng sinh môn

Cắt tầng sinh môn là từ chuyên môn để chỉ nhát cắt giúp đầu bé lọt qua ra ngoài âm đạo Nhát cắt này ít khi phải dùng đến trong lúc chuyển dạ.

• Nhát cắt hình chữ J
• Nhát cắt này bẻ góc ở phía dưới, xa khỏi âm đạo và tầng sinh môn, đi sâu vào phần cơ.
• Nhát cắt đường giữa

Được thực hiện bằng cách cắt thẳng xuống, ăn vào tầng sinh môn giữa âm đạo và hậu môn. Nếu đã được gây tê ngoài màng cứng sản phụ sẽ không cần thêm thuốc gây tê nào khác. Nếu chưa, biện pháp gây tê cục bộ ở tấng sinh môn sẽ phải cần đến.

Khi nào bạn được cắt tầng sinh môn

Khi việc sinh nở của bạn không an toàn trong các tình huống đặc biệt thì bạn cần phải cắt tầng sinh môn. Đó là khi:

• Việc sinh nở trở nên khẩn trương và phần tầng sinh môn của bạn không đủ thời gian để căng ra từ từ.
• Đầu con bạn quá to không thể lọt ra.
• Bạn không kiểm soát được cơn rặn, do đó bạn không thể ngừng lại khi cần thiết rồi từ từ nhẹ nhàng rặn bé ra.
• Bé có dấu hiệu kiệt sức.
• Bạn cần phải trợ sinh bằng kẹp forceps.
• Bé sinh ngôi mông và bạn có biến chứng lúc sinh.

Theo Phụ Nữ Online

Giấc đêm bị “xé nát” vì con không chịu ngủ ngoan là nỗi kinh hoàng của những ông bố bà mẹ “vừa lên chức”.

Bạn có biết, chỉ cần bỏ công huấn luyện bé một chút, buổi đêm cha mẹ sẽ đỡ vất vả hơn nhiều?


Em bé nên ngủ bao nhiêu?

Trước hết bạn cần hiểu, bé ngủ “trọn giấc” không có nghĩa là ngủ một mạch từ tối cho đến tận bình minh. Cữ ngủ của bé thay đổi theo lứa tuổi.

Con tầm 2 tháng tuổi, bạn sẽ nhận thấy rằng bé không còn thức suốt đêm như dạo trong tháng nữa, chỉ tỉnh giấc 1-2 lần để ăn. 4 tháng tuổi, hầu hết các bé có thể ngủ liền 8 tiếng mà không cần thức dậy ăn sữa. Đến tuổi ăn dặm (6 tháng) giấc đêm của bé có thể còn dài hơn, 8 đến 10 tiếng.

Nhưng ngay cả khi bé nhà bạn không ngủ đến 10 tiếng, bạn vẫn luyện được cho bé ngủ trong khoảng thời gian dài tối đa có thể.

Ban ngày là thời gian để chơi

Để bé có giấc ngủ ngon hàng đêm, bạn cần lên kế hoạch chu đáo từ lúc ban ngày. Hãy cố gắng tách bạch ngày và đêm rõ ràng cho bé. Ban ngày là thời gian để chơi, bạn nên duy trì các tác nhân gây kích thích để bé không buồn ngủ. Ngay cả trong cữ ngủ ngắn ban ngày, vẫn nên có tác nhân kích thích như phòng sáng hơn, bé ngủ trong không gian đừng quá yên tĩnh.

Với giấc ngủ đêm, cha mẹ nên giữ phòng tối, nếu cần chút ánh sáng bạn chỉ nên để đèn ngủ nấc nhỏ nhất, hạn chế tối đa các tác nhân kích thích như ánh sáng, tiếng ồn. Khi phải thay bỉm cho bé lúc nửa đêm, hãy nhẹ nhàng và hạn chế các thao tác hết mức có thể. Như vậy bé sẽ hiểu, đây là thời gian ngủ và chẳng ai nên thức dậy chơi ầm ĩ làm gì.

“Thủ tục” mỗi tối

Các việc làm trở thành thói quen mỗi tối sẽ là dấu hiệu cho bé thấy sắp đến giờ đi ngủ. Nếu hàng ngày trước giờ ngủ bé đều trải qua các việc như tắm, ti bình, nghe mẹ đọc sách, được mẹ đưa nôi v.v., thì khi thực hiện những công việc ấy, bé sẽ hiểu: “À, sắp đến lúc đi ngủ rồi”.

Em bé sẽ quen dần với nề nếp sinh hoạt cha mẹ thiết lập, tới nỗi khi buồn ngủ, được bố mẹ đặt vào gường, bé cảm thấy rất thư giãn và tự mình chìm dần vào giấc ngủ.

Lưu ý :

Một “kỹ nghệ” quan trọng luyện cho con ngủ ngoan là đừng đặt bé vào cũi khi bé đã ngủ say. Hãy làm việc đó sớm hơn, từ khi mi mắt bé đã nặng trĩu vì cơn buồn ngủ đang đến cực gần. Cách đó, bé biết tự dỗ giấc bản thân. Và nửa đêm dù có tỉnh bé vẫn biết tự xoay xở để quay về thế giới thần tiên mà không cần khóc hay làm phiền đến bạn.

Sai lầm đầu tiên là cho trẻ ăn đêm. Con bạn thật sự không cần ăn thêm ban đêm nữa khi bé đã nặng 6 cân. Nếu bé đã nặng hơn thế mà vẫn khóc đòi ăn vào khoảng 2 giờ sáng thì đó là do thói quen. Thay vì vội vàng cho ăn, bạn hãy thử để bé tự ngủ lại.

Hầu hết các em bé sau 3-4 tháng tuổi đều có thể ngủ thẳng giấc suốt đêm nếu bố mẹ biết cách tạo điều kiện cho chúng. Sau đây là những sai lầm cần tránh để trẻ có giấc ngủ sâu và ngon giấc.

Lệ thuộc vào thói quen của trẻ

Đứa bé khóc khi bạn cho ngủ vào buổi tối; và mỗi lần như vậy bạn lại cố làm cho bé thoải mái để ngủ cho nhanh, không khóc lóc ồn ào. Cứ như thế thì bé sẽ không bao giờ tự mình ngủ được.

Lần tới, nếu bé khóc khi đi ngủ, bạn hãy cố gắng chế ngự cảm giác "xót con", cứ làm một việc gì khác để không nghe thấy tiếng rên rỉ, thút thít của bé. Khi bé khóc thật sự, hãy đợi chừng 5 phút rồi hãy vào dỗ. Tối hôm sau, kéo dài thời gian đợi đó thành 10 phút, và cứ thế tiếp tục kéo dài hơn.

Dĩ nhiên, nếu bé bị đau hay khó ở thì bạn phải giúp con đi ngủ.

Đu đưa cho bé ngủ

Nếu bạn thường xuyên bế con và đu đưa cho bé ngủ, nó sẽ bị phụ thuộc vào cánh tay bạn, không đu đưa thì không thể ngủ. Nếu bé thường ngủ gục khi bạn cho bú, hãy nhẹ nhàng đánh thức con dậy trước khi đặt vào giường.

Đặt bé vào giường với một bình sữa

Con bạn hay ngủ gục lúc đang ngậm vú sữa, điều đó có hại cho răng của bé; răng sẽ vàng và dễ bị sâu. Ngủ với bình sữa trên tay cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh về tai của trẻ.

Lẫn lộn ngày và đêm

Bé không bao giờ ngủ suốt đêm nếu không biết sự khác nhau giữa bóng tối và ánh sáng. Bạn hãy giúp con tổ chức nhịp độ ngủ tự nhiên. Hãy giữ cho phòng bé đầy ánh sáng vào ban ngày và trong cả giấc ngủ chợp ban ngày. Còn buổi tối thì đừng để ánh sáng lọt vào phòng.

Ở giai đoạn này bé phát triển rất nhanh. Bé sẽ học ngồi, sau đó tập bò, tập đi và phát triển các kĩ năng vận động khác. Bé luôn quan sát, tìm hiểu về thế giới xung quanh cũng như cố gắng truyền đạt những vấn đề của mình cho người khác.

Sự tăng trưởng và phát triển

Ở 3 tháng tuổi, con bạn rất hay ngắm nhìn bạn và đáp lại tiếng của bạn. Bé rất thích nắm bắt những gì sôi động xung quanh mình. Khi bạn nói, bé sẽ chăm chú lắng nghe rồi bập bẹ theo.

Ở tháng thứ 6, bé biết phát âm những từ đơn giản như “ba ba” , “ma ma”…Hầu hết các bé có thể với tay tới các vật dụng, đồ chơi; biết phản đối, la lớn khi bạn lấy một thứ gì đó từ trong tay bé. Cũng vào tháng thứ 6 này, bé biết bò vượt qua được các chướng ngại vật trên đường.

Đối với một số bé, giữa tháng thứ 6 đến 1 tuổi có sự thay đổi về khối lượng và kích thước rất nhanh. Hơn nữa, bé ngồi ít mau mỏi hơn, ít chống tay ở tháng thứ 7. Sau đó bé bắt đầu tập bò, trườn đến chỗ mà bé muốn đến rồi dựa vào những vật xung quanh đẻ đứng lên và cố tập đi. Đôi khi các bé chỉ thích bò. Điều đó làm cho bé đau nhức một thời gian dẫn đến việc bé chậm biết đi.

Thời gian mà chiếc răng sữa đầu tiên mọc ở các bé thường không giống nhau. Bạn có thể phát hiện thấy khi bé nói hay chảy nước miếng.

Ở 1 tuổi, các bé có khả năng tự đi một mình, cầm ly uống nước và dùng muỗng ăn.

Vui chơi cũng ảnh hưởng ít nhiều tới bé. Hãy tập nói cho con của bạn, khởi đầu có thể là tên của chính bé và sau đó là những từ đại loại như ”mẹ” và “ba”. Một số bé sẽ có phản ứng với những câu nói đơn giản như “vâng” hoặc “dạ”.

Phải luôn kiểm tra sức khoẻ và sự phát triển đối với các bé từ bảy hay tám tháng tuổi. trong thời gian đó, bé cũng được kiểm tra về thính giác và điều quan trọng phải nhớ rằng sự phát triển ở mỗi bé đều khác nhau và nếu có thắc mắc gì quan trọng về con bạn thì hãy nói rõ điều đó với bác sĩ.

Sữa là nguồn dinh dưỡng không thể thiếu cho bé tuy nhiên những quan niệm trong dùng loại thức uống này vẫn còn không ít những hiểu lầm :

1. Sữa tươi tốt hơn sữa bột

Hàm lượng sắt và phốt-pho trong thành phần sữa tươi không thích hợp với hệ tiêu hóa còn non của trẻ sơ sinh. Nếu cho trẻ dùng sữa tươi quá sớm, trẻ không những không hấp thụ được chất dinh dưỡng mà còn gây ra bệnh sỏi thận.

Ngoài ra lactozo có trong sữa tươi thúc đẩy sản sinh trực khuẩn của đại tràng khiến hệ thống tràng vị của bé dễ sinh bệnh tật, đồng thời thành phần khoáng chất làm gia tăng hoạt động của thận gấp hai lần gây ra hiện tượng trẻ mất nước, táo bón, nóng trong…

2. Sữa càng đắt càng tốt

Các chuyên gia cho biết khi nghiên cứu các thành phần giữa các loại sữa bột thực tế hàm lượng dinh dưỡng không khác biệt là mấy. Nhưng một số doanh nghiệp lợi dụng tâm lý người mua hàng cố tình nâng giá hoặc các sản phẩm sữa nhập khẩu do phải nộpthuế tương đối cao do đó giá cả thường cao hơn các loại sữa trong nước.

3. Tỉ lệ dinh dưỡng là quan trọng nhất

Đối với trẻ 1 tuổi thành phần dinh dưỡng trong sữa chủ yếu gần giống với sữa mẹ, có một số sản phẩm nâng cao thành phần này nhưng đối với bé thì hiệu quả không thay đổi. Ngoài uống sữa từ 6 tháng tuổi nên cho bé ăn thêm các loại thực phẩm bổ trợ. Khi mua sữa nên chọn nhà sản xuất đáng tin cậy, hơn nữa các sản phẩm sữa nhập khẩu phần lớn được sản xuất theo tiêu chuẩn thể chất người phương tây cho dù kỹ thuật tiên tiến hơn nhưng chưa chắc đã phù hợp với thể chất trẻ em Việt.

4. Sữa thơm do giá trịdinh dưỡng cao

Mùi vị trong sữa chỉ có tác dụng thay đổi khẩu vị của bé nhưng không nâng cao thành phần dinh dưỡng trong sữa.

5.Bột sữa tan nhanh mới tốt

Độ hòa tan của sữa không thể hiện thành phần dinh dưỡng của sữa, đặc biệt là sữa bột. Sữa bột là thành phần hỗn hợp các nguyên liệu: bột sữa, tinh bột, bột bơ, nguyên tố vi lượng. Chất lượng, tỉ lệ pha phối là yếu tố quyết định chất lượng sữa.

6. Lượng canxi càng cao càng thích hợp

Thực tế hàm lượng canxi trong nguyên liệu chế biến sữa bột không cao nhưng do đặc điểm sản phẩm một số nhà sản xuất đã nâng cao tỉ lệ canxi hoá học trong sữa. Tuy nhiên cơ thể bé cũng rất khó hấp thụ lượng canxi hóa học quá cao, ngược lại gây hiện tượng khó tiêu, đại tiện khó lâu ngày dẫn đến sỏi thận.

7. Sữa mát nhờ thêm đường

Nhiều bậc phụ huynh cho rằng trẻ dễ bị nóng trong khi uống sữa bột, do đó khi cho trẻ uống sữa thường thêm một chút đường, phương pháp này là hoàn toàn sai lầm. Hàm lượng thành phần trong sữa vừa đủ không cần bổ sung thêm lượng đường, nếu dùng đường quá nhiều có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, trẻ béo phì hoặc lượng đường trong cơ thể quá cao.

8. Trẻ một tuổi chỉ cần uống sữa

Mặc dù sữa mẹ và sữa bột là thành phần không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ tuy nhiên cần cho trẻ bổ sung thêm thực phẩm phụ, tránh tình trạng thiếu dinh dưỡng hoặc thiếu máu, kẽm. Cho trẻ ăn bổ sung tùy theo tháng tuổi: 4 tháng tuổi bắt đầu cho ăn lòng đỏ trứng, 5 tháng tuổi cho ăn thêm rau xay nhỏ, 6 tháng cho ăn cá xay, 8 tháng ăn thêm đậu nhuyễn, tiết động vật hoặc gan xay.

Do cơ thể của bé nhạy cảm hơn người trưởng thành nên cha mẹ không được tự ý cho bé uống thuốc (khi chưa có chỉ định của bác sĩ). Cho dù đó là loại thuốc chữa ho, chữa cảm dạng thảo mộc.

Những chú ý sau, giúp bé uống thuốc an toàn :

Biết được cân nặng của bé

Liều lượng dùng thuốc có thể dựa trên số cân nặng của bé. Độ tuổi không phải thước đo chính xác khi quyết định liều lượng của thuốc.
Tuyệt đối tự ý tăng liều thuốc, với suy nghĩ bé sẽ nhanh khỏi bệnh. Điều này có thể đẩy bé vào tình trạng ngộ độc thuốc do dùng quá liều.

Đọc nhãn mác thật cẩn thận

Một số thông tin trên vỏ thuốc cần lưu ý; chẳng hạn: “Dùng thuốc sau bữa ăn” hoặc “Không được tán vụn thuốc”. Những mẩu tin cảnh báo ghi trên bao bì thường khác nhau giữa các loại thuốc (hoặc cũng có thêm ghi chú dưới sự tư vấn của bác sĩ). Vì thế, có loại thuốc được tán vụn sẽ giúp cơ thể bé hấp thu tốt hơn nhưng có loại thì không.

Lưu ý với thuốc dạng nước

Không bao giờ được sử dụng thìa cafe (hoặc thìa ăn cơm) để đong lượng thuốc dạng nước cho bé. Mỗi loại thìa khác nhau thường chứa được thể tích thuốc nước khác nhau, có thìa là 3ml nhưng cũng có thìa là 7ml.

Thìa dành cho bé uống thuốc thường chứa 5ml chất lỏng. Nếu loại thuốc dành cho bé không đính kèm theo thìa, bạn có thể hỏi ý kiến dược sĩ để chọn mua thìa dành riêng cho bé uống thuốc.

Không ngừng uống thuốc giữa chừng

Thuốc chữa dị ứng hoặc kháng sinh chỉ hiệu quả khi bé được điều trị liên tục, theo đợt. Mỗi đợt kéo dài hàng tuần (hoặc hơn), dựa trên chỉ định của bác sĩ. Vì thế, không nên tự ý ngừng cho bé uống thuốc, dù bạn nhận thấy sức khỏe của con đã tốt lên.

Những câu cần hỏi ý kiến bác sĩ / dược sĩ

Khi cho bé dùng bất kỳ loại thuốc nào, cần đặt ra những câu hỏi như sau :

- Đây là loại thuốc gì?

- Thời gian cho bé uống thuốc kéo dài bao lâu?

- Thuốc có những tác dụng phụ gì? Nếu bị phản ứng với thuốc thì dấu hiệu nào cần đưa bé đi khám?

- Nếu lỡ quên cho bé uống thuốc thì phải làm sao?

- Loại thuốc này có phản ứng với những loại thuốc nào?

2 Tháng

• Viêm gan B (Hepatitis B)
• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphtheria, Tetanus, Pertussis)
• Viêm màng não (Haemorphilus Influenzae b)
• Sốt tê liệt (không kích hoạt) (Poliovirus)
• Sởi, quai bị, ban đào (Measles, Mumps, Rubella), viêm phổi (Pneumococcal)
• Tiêu chảy (Rotavirus)

4 Tháng

• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphatheria, Tetanus, Pertussis)
• Viêm màng não (Haemorphilus Influenzae b)
• Sốt tê liệt (không kích hoạt) (Poliovirus)
• Viêm phổi (Pneumococcal)
• Tiêu chảy (Rotavirus)

6 Tháng

• Viêm gan B (Hepatitis B)
• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphatheria, Tetanus, Pertussis)
• Viêm màng não (Haemorphilus Influenzae b)
• Viêm phổi (Pneumococcal)
• Cúm (Influenza) (và hàng năm sau 6 tuổi)
• Tiêu chảy (Rotavirus)

12 Tháng

• Sởi, quai bị, ban đào (Measles, Mumps, Rubella)
• Thủy đâu (Varicella)
• Viêm phổi (Pneumococcal)
• Viêm gan A (Hepatitis A)

15 Tháng

• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphatheria, Tetanus, Pertussis)
• Viêm màng não (Haemorphilus Influenzae b)
• Sốt tê liệt (không kích hoạt) (Poliovirus)

18 Tháng

• Viêm gan A (Hepatitis A)

4 Tuổi

• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphatheria, Tetanus, Pertussis)
• Sốt tê liệt (không kích hoạt) (Poliovirus)
• Sởi, quai bị, ban đào (Measles, Mumps, Rubella)
• Thủy đậu (Varicella)

11 Tuổi

• Bạch hầu, uốn ván, ho gà (Diphatheria, Tetanus, Pertussis)
• Viêm màng não (Meningococcal)
• Human Papilloma Virus (dành cho trẻ gái) (3 liều)

Cho đến nay, nhiều bà mẹ đã thấy rõ lợi ích to lớn của việc tiêm phòng cho trẻ, và đã tích cực đưa trẻ đi tiêm phòng. Tuy nhiên, vẫn còn 1 số bạn chưa hiểu rõ điều này. Chúng tôi đã gặp không ít bà mẹ đã tỏ ra ngần ngại khi được động viên đưa trẻ đi tiêm phòng.

Một số bà mẹ thoái thác: "Cháu đi tiêm phòng mấy lần về đều bị phản ứng, phát sốt lên, cả nhà sợ lắm, thôi xin BS miễn cho cháu kỳ này", hoặc có bà mẹ từ chối hẳn: "gia đình chúng tôi thật không dám cho cháu đi chích ngừa lao nữa, vì trước đây anh cháu đi chích về đã bị sưng hạch ở nách, phải chữa hàng tháng mới khỏi..." hoặc "cháu uống thuốc ngừa bại liệt song thì bị tiêu chảy ngay, nên lần này không dám cho cháu đi uống nữa"...

Xem xét các trường hợp trên, chúng tôi đã thấy rằng hầu hết các trẻ đó đều không có chống chỉ định trong tiêm phòng, nghĩa là vẫn có thể tiêm phòng trong an toàn. Có những ngần ngại hoặc những từ chối trên kia, chỉ là do bà mẹ chưa hiểu hết đầy đủ về việc tiêm phòng thôi.

Tác giả viết bài này với mục đích trình bày để các bà mẹ hiểu rõ 2 điều: những phản ứng không mong muốn của việc tiêm phòng và những chống chỉ định trong tiêm phòng; để các bà mẹ yên tâm, tích cực cho trẻ đi tiêm phòng và hiểu rõ hơn những trường hợp nào thì cần tránh tiêm phòng.

I. Những phản ứng không mong muốn của việc tiêm phòng

Tiêm phòng là một biện pháp thực tế nhất, hiệu quả nhất để phòng bệnh : điều đó chắc mọi chúng ta đều rõ. Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng, trong 1 số trường hợp, có thể xảy ra phản ứng ở trẻ. Những phản ứng này, thầy thuốc không mong muốn có, gia đình lại càng không mong muốn có, cho nên được gọi là những phản ứng không mong muốn. Vậy những phản ứng đó ra sao? Có nguy hại cho trẻ không? Có làm mất tác dụng phòng bệnh của thuốc không? Chúng ta sẽ lần lượt xem xét từng vấn đề trên đây.

1. Phản ứng tại chỗ :

Phản ứng này luôn xảy ra sau khi tiêm phòng. Một số trẻ cảm thấy đau nơi tiêm, cảm giác đau đó thường kéo dài từ 1 vài giờ đến 1 ngày, có thể làm các trẻ nhỏ quấy khóc. Một số trẻ khác lại thấy nổi cục lên ở nơi tiêm. Cục này thường nhỏ bằng hạt đậu, có khi viêm tấy đỏ, và có thể tồn tại tới 2-3 tuần mới tiêu tan. Cũng có trẻ lại bị mẩn ngứa xung quanh nơi tiêm, có thể kéo dài từ 3 tới 6 ngày. Những phản ứng này có thể xảy ra trong 5-10% số các trẻ tiêm phòng và thường là tự khỏi.

2. Phản ứng toàn thân :

Ở đây, sốt là chứng hay gặp nhất. Sau khi tiêm phòng 1 vài giờ hoặc 1 ngày, một số trẻ có thể bị sốt: sốt thường nhẹ, nhưng cũng đôi khi sốt cao (trên 39o), kèm theo tình trạng vật vã, quấy khóc, những trẻ lớn có thể kêu nhức đầu. Chứng sốt này hay thấy hơn cả trong các trường hợp tiêm phòng bệnh thương hàn, tiêm phòng bệnh ho gà. Cũng có trường hợp, sau khi tiêm phòng sau tới 5-12 ngày, trẻ mới bị sốt: thông thường chứng sốt muộân này xảy ra sau khi tiêm phòng bệnh sởi, đôi khi tiêm phòng bệnh quai bị. Tuy nhiên, tất cả các chứng sốt nói trên đều khỏi trong 1-2 ngày, và thường là tự khỏi. Chỉ có một số ít trường hợp sốt cao mới cần dùng đến thuốc hạ nhiệt (Paracetamol). Chúng tôi chưa hề gặp một tai biến nào nguy hiểm trong các trường hợp sốt sau tiêm phòng nói trên.

3. Phản ứng ngoài da :

Ban mề đay, ngứa toàn thân, đôi khi có thể xảy ra ở một số trẻ có tiền sử hay bị dị ứng, và có thể tồn tại từ 3 đến 6 ngày. Ngoài ra, tình trạng phát ban (ban đỏ, gần giống như ban sởi, nhưng nhẹ hơn) có thể xảy ra 2-10% trẻ tiêm phòng bệnh sởi hoặc bệnh rubêôn. Ban này thường xuất hiện trong khoảng từ ngày thứ 6 đến ngày thứ 12 sau khi tiêm phòng, có thể kèm theo sốt nhẹ, và thường tự khỏi không cần dùng thuốc. Chỉ có một số trường hợp ban mề đay, nếu gây khó chịu nhiều cho trẻ, thì có thể dùng thêm 1 số thuốc chống dị ứng (Sirop Phenergan, Sirop Promethazine...).

4. Tai biến thần kinh :

Đây mới là các tai biến đáng quan tâm hơn cả. Một số ít trẻ sau khi tiêm phòng bệnh ho gà, có thể bị co giật (làm kinh) đôi khi kèm theo sốt cao. Các cơn co giật này có thể xảy ra trong khoảng từ 30 phút đến 3 ngày sau khi tiêm phòng. Phần lớn các trẻ này, qua điều tra, đã thấy có tiền sử có những cơn làm kinh từ trước khi tiêm phòng ho gà. Tỷ lệ các trẻ làm kinh là khoảng 0,6%, nghĩa là trong 1.000 trẻ em tiêm phòng ho gà, thì có khoảng 6 trẻ có thể lên cơn co giật (hầu hết đã có tiền sử có những cơn làm kinh trước đó). Đại đa số trường hợp nói trên đều qua khỏi; chúng tôi chưa gặp 1 trường hợp nào nguy hiểm đến tính mạng trong số các trẻ nói trên. Tuy nhiên, cũng nên cân nhắc kỹ lưỡng việc tiêm phòng ho gà cho những trẻ đã có tiền sử có những cơn làm kinh trước đây, và cũng có thể miễn cho các trẻ này. Nếu xét thấy không thật sự cần thiết. Ở một số quốc gia, tình trạng này được coi là 1 "chống chỉ định" cho việc tiêm phòng ho gà.

Đặc biệt, một số ít trường hợp bệnh não có thể xảy ra, cũng ở những trẻ tiêm phòng ho gà mà đã có tiền sử có những cơn làm kinh trước đó. Những trẻ này thường nhỏ tuổi (dưới 6 tháng), sau khi tiêm có thể bị hôn mê, co giật, nôn ói... và có thể để lại di chứng sau này. Tuy nhiên, số trẻ bị bệnh não này rất hiếm : theo 1 công trình nghiên cứu quốc tế, thì chỉ chiếm 1 phần triệu số trẻ tiêm phòng nói trên. Đối với những trẻ này, dĩ nhiên nên cho miễn việc chích ngừa ho gà.

5. Hội chứng "rên la kéo dài" :

Một số trẻ, thường ở lứa tuổi 3-6 tháng sau tiêm phòng khoảng 6-10 giờ, bổng phát ra những tiếng rên, có khi la hét to lên. Sự rên la này có thể xảy ra ở khoảng dưới 3% số trẻ tiêm phòng. Những tình trạng này có thể tự khỏi, nhưng nhiều khi thầy thuốc buộc phải dùng thuốc an thần để làm yên trẻ, và để gia đình an tâm. Tác giả đã có trường hợp phải dùng thuốc ngủ (Gerdenal) cho 1 trẻ la hét quá dữ. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp nói trên - chỉ do ảnh hưởng của thuốc tới thần kinh của trẻ - đều qua khỏi không gây biến chứng gì.

6. Viêm hạch :

Ở một số trẻ nhỏ, sau khi tiêm thuốc phòng lao (BCG) có thể thấy nổi hạch ở nách, bên phía mới tiêm phòng: trẻ đã có hiện tượng "viêm hạch nách do tiêm phòng lao". Viêm hạch này có thể xuất hiện sau khi tiêm phòng khoảng 3 đến 5 tuần, và có 2 loại: viêm hạch đơn thuần và viêm hạch hóa mủ.

Viêm hạch đơn thuần, là hạch nổi sưng to lên thường to bằng hạt đậu phộng (hột lạc), sờ vào hơi cứng, nhưng không có mủ ở trong, và thường sưng kéo dài khoảng 1 tháng rồi tự khỏi. Theo 1 thống kê quốc tế, thì tình trạng viêm hạch đơn thuần này có thể xảy ra ở khoảng 6-12% số trẻ tiêm phòng lao, và thường không gây khó chịu gì cho trẻ.

Loại viêm hạch hóa mủ gây phiền phức hơn: hạch sưng tấy lên, to dần, có khi bằng 1 quả chanh, ấn vào thấy lũng nhũng vì mủ ở trong. Hạch này có thể tự vỡ, mủ chảy ra, rồi sau khi được rửa sạch hàng ngày, sẽ khỏi dần. Tuy nhiên, cũng có 1 số trường hợp phải can thiệp bằng phẫu thuật: mổ ra, nạo mủ, rồi băng lại. Dĩ nhiên, cũng phải rửa sạch hàng ngày. Loại viêm hạch hóa mủ này có thể xảy ra ở khoảng 0,1-4,3% trẻ tiêm phòng lao, theo 1 thống kê quốc tế.

Thông thường, ở những trẻ có viêm hạch như kể trên, tình trạng toàn thân vẫn tốt, trẻ không sốt, và vẫn có thể tăng cân đều đặn như mọi trẻ bình thường khác.

Chứng viêm hạch nói trên - tuy được coi là một phản ứng đặc biệt của việc tiêm phòng lao - nhưng cũng đôi khi, rất hiếm, có thể xảy ra sau tiêm phòng thuốc khác, như sau khi tiêm phòng bệnh sởi hoặc bệnh rubêôn.

Nói chung, các hiện tượng viêm hạch kể trên đều không gây nguy hiểm gì cho trẻ và đều qua khỏi sau 1 thời gian. Điều đáng ghi nhớ, là các hiện tượng đó không hề làm giảm tác dụng phòng bệnh của việc tiêm phòng.


II. Những chống chỉ định của tiêm phòng

Mặc dù việc tiêm phòng đôi khi có thể gây ra những "phản ứng không mong muốn" như đã nói trên, nhưng vẫn cần được khuyến khích, vì ích lợi to lớn của nó: phòng ngừa các bệnh nhiễm khuẩn có thể gây nguy hiểm tới tính mạng của trẻ.

Tuy nhiên, cũng có một trường hợp không nên tiêm phòng: đó là những trẻ đang ở trong tình trạng mà việc tiêm phòng có thể gây ra những phản ứng nguy hiểm. Những trường hợp này được coi là "chống chỉ định" của việc tiêm phòng.

Những trường hợp "chống chỉ định" đó gồm có :

1. Chống chỉ định tạm thời :

• Trẻ đang sốt.
• Trẻ đang mắc 1 bệnh nhiễm khuẩn cấp tính (viêm phổi, thương hàn, sởi v.v...).
• Trẻ mới khỏi các bệnh nói trên, còn đang trong thời kỳ hồi sức.
• Đang bị viêm da mủ (bệnh ngoài da, có mủ), hoặc bệnh chàm ngoài da (eczéma).

2. Chống chỉ định lâu dài :

Trẻ đang mắc một bệnh mãn tính đang tiến triển như lao phổi tiến triển, tràn dịch (có nước) màng phổi..., nhất là đang có bệnh ở thận (như viêm thận mạn tính v.v...).

3. Một số chống chỉ định đặc biệt :

• Đối với tiêm phòng lao : nên tránh cho các trẻ sinh non còn quá yếu, quá thiếu cân; các trẻ đang bị bệnh cấp tính; các trẻ đang bị bệnh ngoài da lan rộng, đang tiến triển.
• Đối với tiêm phòng sởi : nên tránh cho các trẻ đang bị bệnh bạch cầu (1 dạng ung thư máu), các trẻ đang bị suy dinh dưỡng rất trầm trọng, các trẻ đang phải chữa bệnh bằng các loại thuốc corticoid (như "đề xa": dexamethasone, v.v...).
• Đối với tiêm phòng thương hàn : nên tránh cho các trẻ đang bị bệnh ở thận, đang bị tiểu đường, hoặc đang trong 1 tình trạng có hiện tượng dị ứng trầm trọng (như đang trong thời kỳ có cơn suyễn phế quản, v.v...).

Tại sao lại có những trường hợp "chống chỉ định" như trên? Là vì - nói đơn giản - sau nhiều năm nghiên cứu, đã thấy việc tiêm phòng, trong các trường hợp đó có thể gây ra những tai biến đáng tiếc.

Để kết luận, có thể ghi nhớ như sau: việc tiêm phòng cho trẻ luôn luôn là cần thiết, vì những lợi ích to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe của trẻ, những phản ứng tạm thời của 1 số trường hợp không gây nguy hại cho trẻ, và cũng không làm giảm tác dụng phòng bệnh của việc tiêm phòng. Chỉ duy có 1 số trường hợp cần tránh tiêm phòng - trong 1 thời gian - thì cần ghi nhớ. Do đó, trước khi cho trẻ tiêm phòng, bà mẹ nên báo cho nhân viên tiêm phòng biết về tình trạng sức khỏe trước đây và hiện nay của trẻ, để nhân viên y tế cân nhắc trước khi tiêm phòng và có thể hoãn lại ngày tiêm nếu cần thiết. Có thể tốt hơn nữa, nên hỏi ý kiến của thầy thuốc trước khi đưa trẻ đến nơi tiêm phòng.

Bệnh Tự Kỷ (Autism) đôi khi còn được gọi là các chứng rối loạn phổ tự kỷ hoặc các chứng rối loạn sự phát triển toàn thân. Tất cả các chứng này đều liên quan đến sự rối loạn về nhận thức và hành vi thần kinh và được thể hiện qua sự sút kém trong khả năng hoà nhập xã hội, sút kém trong việc giao tiếp bằng ngôn ngữ cũng như phi ngôn ngữ, và biểu lộ những chu kỳ hành vi hạn ché lặp đi lặp lại.

Bệnh rối loạn phổ tự kỷ thường xảy ra ở trẻ em hơn các bệnh khác như là ung thư, tiểu đường, nứt đốt sống, và hội chứng down. Do phương pháp pháp phát hiện lâm sàng được cải tiến, bệnh này đươc chuẩn đoán ở tỉ lệ khoảng 10-20 trên 10,000 hoặc một trên 500-1000 người. Tỉ lệ chẩn đoán bệnh tự kỷ ở phái nam tính trên phái nữ thường được báo cáo ở khoảng 3:1 hoặc 4:1. Những con số này khác nhau tùy thuộc vào chỉ số thông minh (IQ : Intelligence Quotient).

Các triệu chúng cuả bệnh tự kỷ hầu như luôn luôn phát sinh trước khi các em lên 3 tuổi, nhưng nhiều khi không được chuẩn đoán cho tới khi các em lên 2, 3 tuổi. Trẻ em bị bệnh tự kỷ thường không được chuẩn đoán hoặc bị chuẩn đoán sai vì nhiều bác sĩ lâm sàng hay ngại bàn luận với cha mẹ các em về sự việc con của họ có thể mắc phải chứng bệnh này ngay khi bé có dấu hiệu của chứng bệnh. Các bác sĩ này thường không muốn gây căng thẳng cũng như lo âu cho gia đình về những ảnh hưởng gây ra bởi việc định bệnh tình của con họ, nhất là nếu họ chuẩn đoán sai, hay là họ hy vọng các triệu chứng ấy sẽ dần dần tự cải thiện. Tuy nhiên, sự chuẩn đoán đúng đắn sẽ đem lại kết qủa tót đẹp hơn là những ảnh hưỏng xấu trên, và thân nhân sẽ tỏ ra cảm kích khi được biết về bệnh tình càng sớm càng tốt.

Việc phát hiện sớm bệnh tự kỷ có thể mang lại nhiều thuận lợi cho đứa trẻ, kể cả việc lập kế họach giáo dục và chữa trị sớm, cung cấp sự hỗ trợ và giáo dục cho thân nhân, giảm bớt sự căng thẳng cũng như nỗi thống khổ của gia đình, và cung cấp dịch vụ y tế cho đứa trẻ.

Báo hiệu nguy cơ các cha mẹ quan ngại

• Quan ngại về khả năng giao tiếp
• Cháu bé không có phản ứng khi được gọi tên
• Cháu không diễn tả được là mình muốn gì
• Chậm biết nói
• Không làm theo được các chỉ dẫn
• Đôi khi có vẻ bị điếc
• Dường như đôi khi nghe được nhưng cũng có lúc không nghe được gì cả
• Không chỉ trỏ hoặc vẫy tay chào

Quan ngại về khả năng hòa nhập xã hội

• Không cười với người khác
• Dường như thích chơi một mình
• Tự lấy các đồ vật
• Rất độc lập
• Làm những việc “sớm” trước tuổi
• Ít khi nhình thẳng vào mắt người khác
• Sống trong một thế giới riêng
• Không thèm để ý đến bố mẹ
• Không thích chơi với trẻ em khác

Quan ngại về hành vi

• Hay lên cơn thịnh nộ
• Hiếu động thái quá/không hợp tác hoặc hay cưỡng lại
• Không biết sử dụng đồ chơi
• Bị bí lối nhiều lần cho cùng một việc
• Hay đi nhón chân
• Khắng khít không bình thường với các đồ chơi (thí dụ : luôn luôn cầm giữ một vật gì đó)
• Sắp xếp các vật thành hàng
• Bị nhạy cảm quá đáng với các bề mặc không mịn hoặc các thanh âm
• Hay lập lại các động tác thông thường

Những biểu hiện đòi hỏi việc đánh giá thêm ngay tức khắc

• Không nói bi bô khi lên 12 tháng tuổi
  
• Không có cử chỉ nào (chỉ trỏ, vẫy tay chào v.v…) khi lên 12 tháng
• Không nói được tiếng nào khi lên 16 tháng tuổi
  
• Không tự nói được câu tiếng đôi (không tính câu nói bắt chước) khi được 24 tháng tuổi
  

Có bất cứ biểu hiện sút kém nào về bất cứ kỹ năng về ngôn ngữ hoặc khả năng giao tiếp với người khác ở bất cứ lứa tuổi nào.

Nhiều chuyên gia tin rằng, cha mẹ có thể kiểm tra dấu hiệu tự kỷ ở bé dưới 4 tháng tuổi. Tiếp đến là những mốc tuổi quan trọng khác như 7 / 12 / 24 tháng tuổi.

Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tự kỷ ở bé với 4 giai đoạn, theo Trung tâm ngăn ngừa và kiểm soát bệnh trẻ em Mỹ.

Giai đoạn 3 tháng tuổi

Những chẩn đoán ban đầu về chứng tự kỷ thường có độ sai lệch lớn. Tuy nhiên, nếu 3 tháng tuổi, bé thiếu những kỹ năng sau thì bạn nên trao đổi với bác sĩ :

- Không phản ứng với tiếng ồn lớn.

- Không dõi mắt theo một món đồ đang chuyển động.

- Không thể túm và nắm đồ vật.

- Không mỉm cười với người đối diện.

- Không phát ra những âm thanh “o, e” trong miệng.

- Không quan tâm đến những khuôn mặt mới.

Giai đoạn 7 tháng tuổi

- Không quay đầu về nơi phát ra âm thanh.

- Không bày tỏ sự yêu mến với mẹ.

- Không cười phá lên hoặc không phát ra âm thanh “o, e” trong miệng.

- Không với tay tới một đồ vật.

- Không quan tâm đến trò chơi như “ú, òa”.

Giai đoạn 12 tháng tuổi

- Chưa thể bò.

- Không nói được một từ đơn.

- Không biết bắt chước những cử chỉ như vẫy tay, lắc đầu.

- Không thể chỉ tay vào một đồ vật hay một bức tranh.

- Không thể đứng dù được mẹ trợ giúp.

Giai đoạn 24 tháng tuổi

- Không thể đi.

- Không thể nói hơn 15 từ.

- Không biết kết hợp 2 từ thành một câu ngắn.

- Dường như không biết chức năng của những vật dụng thân quen trong nhà như điện thoại, cái thìa, cái bát.

- Không biết bắt chước ngôn ngữ hay hành động của mẹ.

- Không thể đẩy một đồ chơi có bánh xe.

- Không thể hành động theo những chỉ dẫn đơn giản.

Theo một số chuyên gia, việc nhiễm các chất độc trong khói thuốc thông qua các loại vải vóc cũng nguy hiểm cho sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Tiếp xúc gián tiếp cũng nguy hiểm như hút thuốc lá thụ động

Theo một báo cáo gần đây tại Mỹ, ngay cả khi không bao giờ hút thuốc trước mặt mọi người, cũng có thể khiến người thân có nguy cơ ung thư hoặc não chậm phát triển do tiếp xúc với những đám mây chất ô nhiễm luôn lởn vởn trong nhà.

Cảnh báo này được đăng tải trên tạp chí Nhi khoa đầu năm nay. Nghiên cứu đã khảo sát 1.500 hộ gia đình, với chỉ 26,7% người nghiện thuốc nhưng không bao giờ hút thuốc trong nhà.

“Điều nguy hiểm của tiếp xúc gián tiếp với thuốc lá là rất rõ ràng”, trưởng nhóm nghiên cứu, GS Jonathan Winickoff, Bệnh viện Massachusetts General, Boston, cho biết, “Các chất độc hại trong khói thuốc có thể bám ở các bề mặt rất lâu kể từ khi chúng “thoát” ra khỏi điếu thuốc lá và điều này có nghĩa ghế so-fa chính là một chiếc gàn tàn thuốc lá ảo”.

Trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh đặc biệt dễ bị ảnh hưởng vì chúng thường bò trườn trên thảm cũng như quấn quýt với người thân nghiện thuốc lá, hoặc thậm chí chúng có thể ngậm, nhay quần áo ám khói thuốc.


Đối với trường hợp người mẹ hút thuốc, GS Winickoff cho biết: “Khi người mẹ gần con, thậm chí là không bao giờ hút thuốc khi có chúng, trẻ vẫn có thể bị nhiễm các chất độc từ thuốc lá. Và nếu cho con bú, chất độc sẽ xâm nhập vào cơ thể qua sữa mẹ”.

Một nghiên cứu tại San Diego năm 2004 đã phát hiện ra rằng mặc dù không bao giờ hút thuốc khi có mặt trẻ nhỏ nhưng xét nghiệm cho thấy, tóc và nước tiểu các con của những bậc phụ huynh nghiện thuốc lá đều có chất nicotin.

Khói thuốc chứa tới 250 chất cực độc

Theo Chương trình Nghiên cứu chất độc Hoa Kỳ, khói thuốc chứa khoảng 4.000 chất hóa học, trong đó bao gồm 250 khí độc và kim loại nặng như butan (sử dụng trong xăng nhẹ), arsen, cacbon monoxide, benezen, toluen (tìm thấy trong dung dịch pha loãng sơn), ammoni, chromium (dùng trong sản xuất thép), cadmium (dùng trong sản xuất pin), hydrogen cyanide (dùng trong chế tạo vũ khí hóa học).

Khói thuốc cũng chứa polonium-210 (chất sinh ung thư dạng phóng xạ cực độc).

Các chuyên gia lo ngại rằng những chất này, dù ở lượng rất nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng tới sự phát triển não bộ của trẻ nhỏ. Ngoài ra, chúng cũng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với những đứa trẻ có vấn đề về hô hấp (như mắc bệnh hen).

Trong năm 2004, tổ chức Y tế thế giới đã công khai những bằng chứng rõ ràng về việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động có thể gây tử vong, bệnh tật. Báo cáo cho thấy nguy cơ ung thư phổi khi chồng/vợ hút thuốc là 20% đối với nữ và 30% đối với nam. Nếu tiếp xúc với khói thuốc ở mức độ cao như công sở thì nguy cơ là 50%.

Vậy các bậc cha mẹ cần phải làm gì?

Theo chuyên gia Nhi Alan Greene (Mỹ), cần thanh lọc không khí trong nhà bằng việc đặt nhiều cây xanh để chúng hút các chất độc từ không khí và sơn tường bằng các loại sơn không độc.

Quần áo mặc khi hút thuốc cần được giặt trước khi tiếp xúc trẻ. Ghế so-fa cũng cần được chải sạch thường xuyên.

Và nếu không chắc chắn ngôi nhà của mình đã sạch khói thuốc thì tốt nhất là nhờ một người không bao giờ hút thuốc kiểm chứng hộ (bởi những người nghiện thuốc thường mất cảm giác với mùi này).

“Tất cả chúng ta đều phải nỗ lực và ý thức trong việc bảo vệ trẻ khỏi các nguy cơ độc hại do khói thuốc lá gây ra. Vì vậy, cách tốt nhất là từ bỏ thuốc lá hoàn toàn”, GS Shennan nhấn mạnh.

Làm sao để cho con bú mà vẫn giữ được gò bồng đảo đẹp, ngực nhỏ liệu sẽ ít sữa hay nuôi con bằng sữa mẹ có là cách tránh thai an toàn... là thắc mắc của bất kỳ sản phụ nào.

Các bác sĩ sẽ giải đáp giúp bạn những băn khoăn này.

Sữa mẹ “về” ngay sau khi sinh

Đúng. Và trong 2 - 4 ngày đầu này, dù bạn còn mệt và bé bú mẹ chưa thạo nhưng hãy cố gắng cho bé bú sữa non - chất lỏng có màu vàng nhạt này rất giàu chất đạm cũng như các kháng thể, vitamin A và bạch cầu. Bé của bạn sẽ rất thiệt thòi nếu không được bú nguồn sữa này.

Lượng sữa tỉ lệ thuận với kích cỡ bầu vú

Sai. Kích thước của vú không ảnh hưởng gì tới lượng sữa cho bé bú cả. Bởi vú to hay nhỏ là do các mô mỡ quyết định, trong khi ấy, sữa lại được sản xuất nhờ các tuyến sữa. Ngoài ra, lượng sữa tiết ra ở các bà mẹ không giống nhau. Ở cùng một người mẹ, sữa tiết ra cũng không đều giữa 2 bầu vú hay khác nhau vào buổi sáng so với buổi tối, ngày hôm nay so với ngày hôm qua.

Đôi gò bồng đảo mất “phom” vì cho con bú

Sai. Nhiều phụ nữ lo ngại việc cho bé bú sẽ làm ngực họ xấu đi và chảy xệ. Tuy nhiên, mối lo ấy là hoàn toàn không có cơ sở. Vì những thay đổi về kích thước bầu vú xảy ra trong quá trình mang thai chứ không phải khi cho con bú.

Để giữ vẻ đẹp của ngực trong giai đoạn này, bạn nên chú ý đến một số vấn đề sau: không để tăng cân quá mạnh khi mang thai (chỉ tăng 10 - 12kg), xoa bóp bầu vú với chút dầu olive hoặc dầu hoa anh thảo để thư giãn và làm mềm mại bầu vú, cai sữa cho em bé từ từ, khi cho bé bú thì không nên để bé vừa ngậm đầu vú vừa ngủ...

Sữa mẹ tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Đúng. Sữa mẹ có ít nhất 60 loại enzyme với thành phần hoàn hảo các chất dinh dưỡng, vi lượng và đa lượng mà không một loại sữa bột nào trên thị trường có được. Hơn nữa, trong một ml sữa mẹ có khoảng 4.000 tế bào sống hoạt động, cung cấp một lượng lớn các hoóc môn và yếu tố tăng trưởng... Vì thế, hãy cố gắng cho con bạn được hưởng nguồn sữa quý giá này ít nhất trong 4 - 6 tháng sau khi bé chào đời.

Cho bé bú đều đặn để tăng tiết sữa

Đúng. Việc cho bé bú đều đặn sẽ tăng tiết hoóc môn kích thích tuyến sữa hoạt động mạnh (cho bé bú cũng là sự giao lưu tình cảm giữa mẹ và con). Vì thế, bạn sẽ tiết ra nhiều sữa hơn và không sợ bị mất sữa.

Tuy nhiên, đôi khi bạn mệt mỏi hay bị stress thì sữa cũng sẽ giảm dù bé vẫn bú đều. Trong trường hợp ấy, cần nghỉ ngơi điều độ và ăn uống đầy đủ, sẽ nhanh hồi sữa.

Cho con bú giúp mẹ giảm cân nhanh sau sinh

Đúng. Người phụ nữ cho con bú sẽ giảm cân và trở về vóc dáng cũ nhanh hơn so với người phụ nữ cho con bú bình, vì cho con bú đốt cháy khoảng 1.000 calo mỗi ngày và giúp tử cung nhanh co. Song, số cân nặng giảm không giống nhau ở các bà mẹ cho con bú.

Đôi khi, sữa tiết ra không đủ “thỏa mãn” bé

Đúng. Với nhiều bé háu ăn, sữa mẹ tiết ra đôi khi không làm bé no ngay lập tức được. Vì thế, khi cho con bú, bạn cần nạp nhiều năng lượng cho cơ thể hơn. Tốt nhất nên duy trì một chế độ ăn uống đa dạng với nhiều loại thực phẩm khác nhau để đủ sức nuôi con và bảo vệ sức khỏe của bạn. Ngoài ra, các bà mẹ không cần thiết phải uống thêm sữa trong thời kỳ này mà chỉ cần uống nhiều nước. Nên nghỉ ngơi nhiều vì khi mới cho con bú, bạn sẽ cảm thấy rất mệt mỏi.

Thời gian lý tưởng cho mỗi lần bú là 10 - 15 phút. Nếu lần này bé đã bú vú phải thì lần sau nên cho bé bú vú trái, để hai bầu vú tiết sữa đều. Nếu cảm thấy bé còn đói, nên cho bé bú thêm. Và một cách rất hay để nhận biết bé đã no hay chưa là ngay sau khi bú xong, bé sẽ ngủ khì.

Cho con bú là biện pháp tránh thai sau sinh

Không hoàn toàn như vậy. Sau khi sinh, nếu bạn cho con bú thường xuyên thì xác suất có thai là 10%. Tuy vậy, việc cho bé bú mẹ hoàn toàn sẽ làm cho chu kỳ kinh nguyệt của bạn khởi động lại chậm hơn. Bởi theo các chuyên gia, việc cho con bú đã kìm hãm quá trình kích thích các hoóc môn làm rụng trứng.

Bú mẹ là một biện pháp tránh thai hiệu quả khi nó đủ các điều kiện sau: bạn nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong suốt 6 tháng đầu (không dùng bất kỳ một loại thức ăn ngoài nào), khoảng thời gian giữa 2 lần bú kề nhau không quá 6 tiếng, bé không dùng núm vú giả.

Không cho bé bú nữa khi bạn bị đau đầu vú

Sai. Khi thấy bé bú làm bạn đau có nghĩa là vị trí bé ngậm đầu vú không đúng. Ngay lập tức, bạn cần thay đổi tư thế bú của bé.

Nếu bị đau quá, bạn có thể tạm dừng cho bé bú ở bên ngực bị đau, để tránh hiện tượng nứt cổ gà. Lúc đó, bạn có thể vắt sữa bằng tay hoặc dùng dụng cụ vắt sữa và cho bé bú bình tạm trong vài ngày. Khi vắt sữa, bạn nên vân vê đầu vú để sữa xuống nhanh và không làm mất sữa.

Đau bụng tái đi tái lại nhiều tuần ở vùng quanh rốn thường là đau do giun đũa. Nguy hiểm nhất là khi bé bị đau bụng cấp với các biểu hiện như đau bụng dữ dội, bụng cứng, toàn thân suy sụp...

Chẩn đoán đau bụng ở trẻ là một việc khó ngay cả với bác sĩ. Bài viết này sẽ giúp các bậc phụ huynh biết đưa con em mình đi khám một cách kịp thời, có thái độ bình tĩnh nhờ biết đúng tính chất nặng nhẹ của chứng đau bụng, cũng như có thể xử trí an toàn những trường hợp đau bụng không cần thiết phải đến bác sĩ.

Đau bụng cấp tính

Đau bụng cấp là tình trạng cần phẫu thuật khẩn cấp để cứu chữa. Thậm chí tính mạng của trẻ có thể bị đe dọa nếu việc điều trị đúng nhưng bị trễ đi vài giờ. Khi đó, mổ càng sớm càng có tác dụng tốt với sức khỏe của trẻ.

Các triệu chứng sau đây là biểu hiện của tình trạng bụng cấp, khi có hoặc nghi ngờ là có một trong những triệu chứng này cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức :

• Đau bụng dữ dội.
• Đau bụng mà trẻ không dám cử động.
• Đau bụng có kèm ói mà chất ói lại có màu xanh rêu hoặc nâu, đen.
• Có những biểu hiện như: bụng cứng, bụng trẻ đau khi sờ đến và có đề kháng (cơ thành bụng co lại, cản trở tay người ấn bụng không thể ấn sâu được).
• Đau bụng mà toàn trạng có vẻ rất nguy cấp, sức khỏe toàn thân suy sụp nhanh chóng, lừ đừ hoặc kích thích hốt hoảng.

Các trẻ đau bụng có biểu hiện bụng cấp như trên chỉ là số hiếm nhưng đòi hỏi phải luôn cảnh giác.

Một số trường hợp đau bụng khác

• Khi trẻ đau bụng mà kèm tiêu chảy rõ ràng, phân tóe nước và đi nhiều lần, cơn đau bụng có thể kết luận là do tiêu chảy. Tùy mức độ tiêu chảy, có thể chăm sóc trẻ ở nhà nếu người nhà nắm vững cách xử trí tiêu chảy hoặc điều trị tại bệnh viện.
• Những trường hợp đau bụng nhiều tuần, các cơn đau tái đi tái lại, vị trí đau ở vùng quanh rốn và không khu trú cụ thể thường là đau bụng do giun đũa. Chẩn đoán nhiễm giun dựa vào xét nghiệm phân thấy có trứng giun. Có rất nhiều trường hợp đau bụng như thế cuối cùng được kết luận là đau bụng cơ năng và không thấy có ảnh hưởng đáng kể gì đến sức khỏe của trẻ.
• Các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là viêm amiđan, viêm phổi, sốt rét, viêm gan cũng có thể kèm triệu chứng đau bụng, và các cơn đau thường chỉ mới xuất hiện vài ba ngày. Dĩ nhiên, khi điều trị bệnh nhiễm trùng thì đau bụng cũng sẽ hết.
• Nhiễm trùng đường tiểu cũng gây đau bụng. Trẻ nhiễm trùng đường tiểu đau bụng ở vùng trên xương mu, đi tiểu đau (trẻ khóc khi đi tiểu), tiểu lắt nhắt nhiều lần, mỗi lần một ít hoặc đau ở vùng hông. Trẻ gái hay bị nhiễm trùng tiểu hơn trẻ trai. Nhiễm trùng tiểu đòi hỏi điều trị kỹ lưỡng, dài ngày tránh tác hại lâu dài.

Nếu con bạn sinh thiếu tháng, không nên tắm mỗi ngày bởi da bé dễ bị khô. Mỗi tuần tắm 1-2 lần là đủ, miễn là giữ sạch vùng quấn tã. Lau mặt trẻ mỗi ngày với nước ấm, chú ý vùng da dưới cằm, nơi dễ bị đọng sữa.

Trẻ sinh non là những trẻ chào đời sớm trước 37 tuần tính từ ngày kinh chót của bà mẹ, thường cân nặng dưới 2.500 g. Trẻ sinh nhẹ cân có nguy cơ tử vong cao hơn, dễ mắc bệnh và gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình phát triển. Do đó, các bé cần có sự chăm sóc đặc biệt. Nếu được chăm sóc tốt và đúng cách, trẻ sẽ đuổi kịp những bé cân nặng bình thường.

Những trẻ sinh non gần 32 tuần có các biểu hiện như : Không thể bú bằng đường miệng, không thể thở đều, không có thân nhiệt ổn định.

Trẻ dễ bị hạ thân nhiệt vì lượng mỡ ít và hệ thống điều hòa thân nhiệt chưa phát triển hoàn chỉnh. Trẻ dễ bị hạ đường huyết vì năng lượng dự trữ trong cơ thể rất ít. Những em bé này dễ gặp khó khăn về nuôi dưỡng vì cơ thể nhỏ, thiếu năng lượng, dạ dày nhỏ và không đủ sức để bú. Hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh nên trẻ dễ bị nhiễm khuẩn.

Trẻ càng non thì những nguy cơ này càng cao

Về cách chăm sóc, cần chú ý giữ ấm cho bé. Nếu sờ bàn tay, bàn chân bé thấy lạnh, bạn nên mang bao tay, tất cho con. Khi bé ngủ, nên đắp chăn.

Hầu hết trẻ sinh non được cho ăn mỗi 2 giờ 30 phút đến 4 giờ. Trẻ sinh non thường không khóc; khi đói trẻ thường cử động nhiều, không nằm yên. Sau 4 đến 5 giờ bú, nếu trẻ vẫn còn ngủ, bạn nên đánh thức con dậy cho bú.

Khi xuất viện, mỗi trẻ sinh non có thể bú từ 40 đến 60 ml sữa mỗi 3-4 giờ. Nếu bé còn đói, bạn có thể tăng lượng sữa. Trẻ bú mẹ thường bú lâu hơn và mau đói hơn bú bình. Cách tốt nhất để biết bé bú đủ hay không là quan sát xem bé tiểu bao nhiêu lần một ngày (6-8 lần là đủ).

Sau đây là những câu hỏi thường gặp ở bà mẹ có con sinh non :

Tại sao bé khóc?

- Khóc là một cách thông tin. Những nguyên nhân khiến trẻ khóc thường gặp là:

Làm sao biết trẻ bị bệnh?

Trẻ sinh non dễ bị nhiễm trùng đường hô hấp. Những dấu hiệu trẻ bệnh là: Thay đổi kiểu thở, thở bất thường; khóc nhiều, kích thích; bú ít; khó đánh thức; ho; trớ sữa hầu hết cữ bú; tiểu ít; da xanh tái; sốt.

Khi bú, bé sinh non có thể không thở hoặc không nuốt nhịp nhàng. Chú ý xem bé có dấu hiệu xanh tái quanh miệng hay không; nếu có thì phải ngưng cho bú, cho bé ngồi vào lòng bạn, vỗ lưng. Nếu không đỡ, cần đưa bé đến cơ sở y tế.

Có nên cho khách vào thăm bé không?

Sau sinh, có nhiều người muốn đến thăm, nhưng với bé sinh non thì cần hạn chế cho đến khi bé lớn hơn. Cần lưu ý rằng, những người đang bị cảm cúm không nên vào thăm ngay, nên đợi khi khỏi. Trẻ sinh non dễ nhạy cảm với kích thích, nên hạn chế tiếp xúc hoặc sờ vào trẻ.

Khách thăm không nên hút thuốc trong phòng trẻ.

Khi nào có thể mang bé đi tiêm phòng?

Trẻ sinh non thường được tiêm phòng ở cùng thời điểm sau sinh như trẻ đủ tháng.

Có nên đặt bé nằm sấp không?

Có thể đặt bé nằm sấp khi điều trị trong bệnh viện, nơi có phương tiện theo dõi. Nhưng tại nhà, không nên đặt bé nằm sấp trong lúc ngủ vì sẽ có nguy cơ ngưng thở trong khi ngủ.

Đa phần mọi người đều biết những tác dụng tích cực của sữa mẹ với trẻ sơ sinh. Đây là một nguồn thực phẩm hoàn hảo nhất, cung cấp những dưỡng chất thiết yếu cho quá trình phát triển của trẻ. Và theo đó, việc nuôi con bằng sữa mẹ là một quá trình mà cả mẹ và bé đều cần học hỏi. Sau đây là một vài chỉ dẫn có thể giúp ích trong việc nuôi con.

1. Hãy bắt đầu nuôi con bằng sữa mẹ càng sớm càng tốt sau khi sinh, tốt nhất là trong vòng 1 tiếng sau khi sinh. Sữa mẹ trong vài ngày đầu sau khi sinh con (sữa non) thường giàu protein và những chất khác có thể giúp cơ thể trẻ chống lại sự nhiễm khuẩn.

2. Thử cho con bú ở nhiều tư thế khác nhau. Tránh tỳ người vào bé. Thay vào đó, ngồi dựa lưng ra sau và giữ trẻ ở ngang ngực. Hãy dùng gối để làm chỗ tựa.

3. Hãy để trẻ ngậm núm vú càng nhiều càng tốt.

4. Luân phiên cho bé bú ở hai bên ngực để giảm đau.

5. Hãy để một chuyên gia đánh giá về kỹ thuật nuôi con bằng sữa mẹ trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi sinh.

6. Hãy cho trẻ bú bất kỳ khi nào trẻ có dấu hiệu đói. Điều cốt lõi là trẻ sơ sinh phải được cho ăn ngay khi có nhu cầu.

7. Cho trẻ bú đến khi nào trẻ thoả mãn. Chất béo có trong sữa mẹ sẽ tăng lên trong quá trình bé bú sữa. Hãy để bé tự chấm dứt lần bú đầu tiên (khoảng từ 10-15 phút) trước khi cho bé bú lần thứ hai.

8. Vỗ nhẹ vào lưng trẻ để trẻ ợ hơi một hoặc hai lần trong và sau mỗi lần cho trẻ bú.

9. Tránh dùng núm vú giả cho tới khi trẻ đã quen với bú mẹ.

10. Nếu có thể, hãy nuôi con bằng sữa mẹ ít nhất là trong 6 tháng đầu. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ giúp trẻ phát triển nhanh hơn.

11. Không được thêm phụ chất (nước lọc, nước đường, v.v..) khi cho trẻ bú, trừ khi có những chỉ dẫn y tế.

12. Bữa ăn của bạn đóng một vai trò cốt yếu trong thành công của việc nuôi con bằng sữa mẹ. Một khẩu phần ăn dựa trên 4 nhóm thức ăn cơ bản là gợi ý tốt nhất.

Theo các chuyên gia về sức khỏe trên thế giới, muốn cho trẻ được khỏe mạnh và thông minh, thì bên cạnh các yếu tố như: di truyền, môi trường sống, phương pháp giáo dục... các bậc cha mẹ cần xây dựng cho trẻ một chế độ dinh dưỡng hợp lý. Đây là yếu tố vô cùng quan trọng trong việc phát triển trí tuệ và thể lực ở trẻ em. Chế độ dinh dưỡng phải đảm bảo các chất sau.

Sữa mẹ

Sữa mẹ là thực phẩm cơ bản của não. Nghiên cứu cho thấy, sữa mẹ mang lại những lợi ích tối đa cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Nó ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và là nguồn dinh dưỡng quí giá không gì có thể thay thế. Các nhà khoa học Đan Mạch khẳng định rằng, sữa mẹ giúp trẻ vừa khỏe mạnh hơn, vừa thông minh hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy, những đứa trẻ được bú mẹ trong chín tháng đầu đời sẽ thông minh hơn, so với trẻ không được bú mẹ hoặc bú mẹ trong vòng một tháng hay ít hơn.

Axit béo - omega 3

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nhi khoa Hoa Kỳ (Journal of Pediatrics), đã chứng minh những lợi ích của axit béo rất cần thiết đối với sự phát triển của não bộ trẻ. Các nhà nghiên cứu đã cho trẻ sinh non uống sữa có axit béo cần thiết; đến sáu tháng tuổi, những trẻ sinh non đó có những dấu hiệu cho thấy phát triển tốt hơn những trẻ sinh non không được uống sữa có axit béo cần thiết cho não. Có thể nói, không chỉ đóng một vai trò quan trọng đối với sự phát triển não bộ của trẻ trước khi chào đời, mà axit béo - omega 3 còn rất quan trọng đối với não và sức khỏe tinh thần suốt cuộc đời con người.

Protein

Protein là chất kiểm soát sự hưng phấn cũng như là quá trình kiểm soát của các tế bào não. Nó đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của não như: trí nhớ, ngôn ngữ, suy nghĩ, vận động, thần kinh dẫn truyền. Thực phẩm có chứa nhiều protein là: thịt nạc, trứng gà, các sản phẩm được làm từ đậu, cá, các loại sò...

Taurine

Taurine là axit amin. Taurine rất cần trong giai đoạn não và hệ thần kinh bộc phát từ khi còn là phôi cho đến hết tuổi lên 3. Động vật thiếu taurine có thể bị mù. Ở người, mắt bắt đầu có tổn thương nhưng bổ sung taurine thì trở lại bình thường.

Carbonydrate

Carbohydrate cũng có vai trò quan trọng trong việc phát triển trí não của trẻ.

Tuy nhiên, hàm lượng carbohydrate có trong thực phẩm cũng đã đủ để cung cấp cho nhu cầu cơ bản của cơ thể, không cần phải bổ sung quá nhiều. Đường nhiều quá sẽ làm cho não ở trong tình trạng mệt mỏi quá sức, dẫn đến suy nhược thần kinh hoặc là bị ức chế thần kinh. Các thực phẩm tốt nhất là: ngô, mì, gạo nếp, đường đỏ...

Vitamin và khoáng chất

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung các chất vitamin và khoáng chất với liều lượng thấp có thể làm tăng nhẹ chỉ số IQ của trẻ (2-3 điểm). Mức độ này có vẻ không có ý nghĩa gì với trẻ được nuôi duỡng tốt nhưng với trẻ có điều kiện ăn uống thiếu thốn, việc bổ sung một liều lượng tương tự có thể làm tăng chỉ số IQ lên đến 15 điểm.

Vitamin B1 : là chất không thể thiếu cho sự phát triển của não và khả năng tư duy của con người.

Vitamin B2 : đường glucose được dùng làm nguồn năng lượng cho não, khi đường tiến hành nhiệm vụ trao đổi chất rất cần một lượng vitamin B2 rất lớn.

Vitamin B6 : chủ yếu liên quan đến quá trình trao đổi chất, có tác dụng bổ trợ cho các chất xúc tác trong não, có nhiều trong các loại cá, các loại hạt đậu, gạo chưa giã kỹ.

Vitamin B12 : nếu thiếu vitamin này sẽ dẫn đến thiếu máu, làm cho não không lấy được oxy và các chất dinh dưỡng. Vitamin B12 có nhiều trong: gan bò, gan lợn, sữa tách bơ, con hàu, cá trích.

Vitamin A : nếu thiếu vitamin A, mắt sẽ không nhìn rõ. Vitamin A có nhiều trong: gan gà, gan cá, lá tía tô, rau chân vịt, lá su hào, rau cải dầu, cà rốt, trứng gà.

I-ốt : thiếu i-ốt nặng sẽ gây tình trạng chậm phát triển trí tuệ và việc thiếu i-ốt nhẹ, thường xảy ra hơn, có thể ảnh hưởng đến việc học của trẻ.

Kẽm : trong não có chứa rất nhiều dung môi và kẽm là thành phần cấu tạo nên các dung môi này, vì vậy nó có vai trò quan trọng đối với não. Kẽm có trong: đậu phụ, cá khô, con hàu, rau câu, thịt lợn, hạt đậu, nấm, sò biển...

Canxi : canxi bảo đảm cho huyết tương ở trong trạng thái tính kiềm yếu. Cơ thể đủ canxi thì sẽ giúp cho xương, răng phát triển tốt, kiểm soát sự ức chế khác thường của thần kinh. Thiếu canxi sẽ làm cho tính tình thô bạo, sức đề kháng kém, không tập trung, suy nghĩ chậm chạp. Thực phẩm có nhiều canxi là: sữa bò, hải đới, canh sườn, cá, rau sống, các sản phẩm làm từ đậu, tôm, các loại quả...

Do bé sơ sinh chưa phát triển hoàn thiện về thể chất, nên bạn cần thận trọng hơn khi bồng ẵm trẻ. Điều quan trọng là phải bảo đảm an toàn và tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, dễ chịu.

Khi bồng : Nếu bồng bé ra từ xe đẩy hoặc lúc thay áo quần, thay tã, bạn nên đặt một bàn tay bên dưới đầu, tay còn lại dưới mông bé. Lưu ý, dùng phần lưng và bụng của bạn làm điểm tựa để bồng bé lên. Tuyệt đối không nắm giữ vào hai cánh tay của bé. Luôn giữ tư thế sao cho hai thân hình của bạn và bé luôn tiếp xúc sát vào nhau.

Khi bé vừa thức giấc : Nên bồng hướng mặt của bé ra ngoài. Đây là tư thế tốt nhất giúp bé có thể quan sát môi trường xung quanh. Hãy tựa bé vào người bạn để tạo cho bé cảm giác an toàn, hai chân bé bắt chéo vào nhau giống như khi bé còn nằm trong bào thai. Thao tác này chỉ áp dụng cho bé khoảng vài tháng tuổi.

Khi bé bệnh : Thao tác bồng làm sao cho hai chân bé dang rộng ra, nếu bé đang bị đau bụng. Tạo cho phần bụng và toàn thân của bé "nghỉ ngơi" trên hai cánh tay bạn. Tư thế này sẽ giúp trẻ giảm nhẹ cơn đau.

Khi bạn hát, ru ngủ hoặc vỗ về trẻ : Có thể bồng bé trong khi bạn đang đứng hoặc ngồi, để ru bé ngủ, vỗ về hoặc hát ru cho bé nghe bằng cách đặt phần đầu của bé nằm gọn trong chỗ lõm vào của hai cánh tay.

Khi bé đi chơi : Cũng có thể sử dụng túi đeo khi đang bận tay để chuẩn bị bữa cơm hoặc làm những công việc lặt vặt nào đó. Nhớ điều chỉnh túi sao cho ngực của bé luôn tiếp xúc với ngực của bạn. Nên đặt một bàn tay bạn lên người bé để giữ độ tiếp cận giữa bạn với bé. Nếu bé dưới ba tháng tuổi, hãy đặt bé với tư thế khuôn mặt đối diện với mặt của bạn và khi bé lớn tháng hơn, có thể để khuôn mặt của bé hướng ra ngoài.

Chăm sóc trẻ sơ sinh không dễ dàng chút nào đối với cha mẹ còn trẻ. Nhiều người bối rối và đắn đo khi chăm sóc trẻ theo kinh nghiệm dân gian của các bậc cao tuổi hay theo phương pháp khoa học hiện nay.

Nuôi trẻ sơ sinh theo phương pháp truyền thống

Theo quan điểm của người xưa thì sau khi sinh, bà mẹ và đứa trẻ cần nằm trong một căn phòng kín gió. Nằm dưới lò than từ 1 – 2 tháng để cơ thể trẻ và mẹ được giữ ấm và chắc khoẻ sau này.

Các bà mẹ thường được ăn những món canh hầm bổ dưỡng như đu đủ, cà rốt hầm với chân giò heo để có nhiều sữa cho trẻ. Không cắt móng tay cho trẻ, thường xuyên đeo bao tay cho trẻ sơ sinh. Các bà mẹ thường kiêng ăn và chỉ ăn cơm muối tiêu, và các đồ ăn mặn. Đặc biệt trẻ sơ sinh không được nằm úp vì bé sẽ bị ngạt thở. Khi trẻ bị táo bón, nấu nước đậu xanh hoặc cháo bí đỏ cho trẻ dễ đi, hoặc dùng cọng hành ngoáy vào hậu môn của trẻ.

Vùng rốn của trẻ rất dễ bị nhiễm trùng nên thường được băng kín lại để khỏi bị nhiễm trùng, một số nơi dùng cồn để lau rửa vùng rốn cho trẻ sơ sinh khi rốn chưa rụng. Ngoài ra còn có quan niệm "đặt đồng xu" ở lỗ thoát vị rốn cho trẻ để phòng trừ trái gió trở trời. Người Việt Nam thường dùng mật ong rơ lưỡi cho sạch.

Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn. Không được vắt sữa non. Trẻ phải luôn được ngủ với mẹ ngày đêm và luôn được bọc ấm. Khi trẻ bị bệnh thường dùng phương pháp cắt lể. Khi chăm sóc cho trẻ không nên rửa tay.

Hầu hết quan điểm trên không còn phù hợp với điều kiện môi trường hiện nay. Nhưng một số phương pháp vẫn còn dùng rộng rãi và có ích như: cho bà mẹ ăn canh hầm chân giò heo để có nhiều sữa hơn. Ngủ với mẹ ngày đêm, không vắt sữa non, và trẻ luôn được bọc ấm, đặc biệt là phương pháp bú sữa mẹ hoàn toàn.

Chăm sóc trẻ sơ sinh theo phương pháp hiện đại

Hiện nay trẻ sơ sinh thường được chăm sóc trong phòng có máy điều hoà nhiệt độ. Trẻ không ngủ chung với mẹ mà nằm nôi riêng. Cho trẻ ngậm núm vú giả khi vừa mới sinh xong một vài ngày. Bao tay cho trẻ ngày đêm.

Một số phương pháp được nhiều bậc cha mẹ áp dụng như tắm gội cho bé hằng ngày bằng nước ấm sạch. Cho trẻ bú sữa bình thay vì bú trực tiếp từ mẹ. Vệ sinh cho trẻ bằng tã giấy thay tã vải thông thường. Tắm nắng cho trẻ vào buổi sáng sớm. Khi trẻ bị khò khè cho trẻ uống nhiều nước cam thảo. Thoa phấn rơm khi bị nổi sảy. Cho trẻ nằm úp thay vì nằm ngửa để trẻ khỏi bị sặc sữa khi ngủ. Làm sạch da cho trẻ sơ sinh bằng cách tắm bia để loại bỏ chất nhờn sau khi sinh. Nhỏ chanh vào mắt trẻ sơ sinh để khử trùng. Khi trẻ còn thức mở nhạc cho trẻ nghe và ru ngủ.

Theo bác sĩ Đào Thị Yến Phi, bệnh viện Phạm Ngọc Thạch thì các phương pháp như tắm bia để làm sạch da cho trẻ, nhỏ chanh vào mắt trẻ và cho trẻ uống nước cam thảo hiện nay đang bị cấm vì rất nguy hiểm cho trẻ.

Ngoài ra, tã giấy tuy tiện dụng nhưng không tốt cho trẻ vì dễ gây ra nhiễm trùng. Không nên cho trẻ bú bình sớm và nằm nôi vì trẻ sẽ thiếu hơi ấm của mẹ. Có nhiều phương pháp chăm sóc cho trẻ sơ sinh được phổ biến nhưng các bậc phụ huynh cần thận trọng lựa chọn để tránh các sai lầm đáng tiếc.

Một số bà mẹ rất sợ gió thổi vào phòng ngủ của bé mới sinh dưới hai tháng tuổi vì cho rằng bé sẽ ngộp thở hoặc trúng gió. Vì vậy nhiều bà mẹ cho con nằm trong buồng thật kín gió, tối om om, không có một chút gió hay ánh sáng nào lọt vào. Một số người mẹ còn không dám tắm cho bé mà chỉ lau mình mỗi ngày sợ bé bị trúng nước! Không dám ra nắng vì sợ trúng nắng...

Trẻ sơ sinh sẽ hạ nhiệt độ cơ thể khi môi trường xung quanh quá lạnh mà bé không được giữ ấm. Tuy nhiên không nên sợ bé nhiễm lạnh mà kiêng gió, kiêng nước hay kiêng ánh sáng cho trẻ, ngược lại trẻ rất cần một môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ và đầy đủ ánh sáng. Sợ bé bị nhiễm lạnh thì chỉ cần cho bé mặc quần áo đủ ấm, mang vớ, đội nón, bú sữa mẹ, cho nằm cạnh mẹ để sưởi ấm bằng chính tình yêu và thân nhiệt của mẹ, không để tã ướt bằng cách thay tã ngay khi trẻ đi tiêu tiểu. Tắm rửa mỗi ngày để giúp da trẻ sạch sẽ, các tuyến mồ hôi dễ dàng hoạt động để tham gia quá trình điều chỉnh thân nhiệt.

Khi phòng ngủ của bé sơ sinh được thông thoáng thì trẻ sẽ dễ thở hơn, chứ không phải làm trẻ ngộp thở như quan niệm xưa. Lý do đơn giản là khi thở trẻ sẽ thải ra nhiều thán khí (CO2), thán khí này sẽ không phân tán ra xung quanh nếu trong phòng không khí không lưu thông được, thán khí sẽ tập trung nhiều quanh miệng và mũi của bé làm bé thừa thán khí, thiếu dưỡng khí (O2), hậu quả nghiêm trọng nhất là gây nên hội chứng đột tử khi ngủ ở trẻ sơ sinh. Đây là hội chứng chết bất ngờ ở trẻ sơ sinh khỏe mạnh trong lúc ngủ mà một trong những nguyên nhân có thể do thiếu thông khí. Một nghiên cứu ở nước ngoài cho thấy nếu trẻ nằm trong phòng ngủ có sử dụng một chiếc quạt máy hoặc mở cửa sổ thì giảm được 27% nguy cơ đột tử khi ngủ.

Như vậy khi chúng ta giữ ấm cho trẻ để ngăn ngừa việc hạ thân nhiệt là tốt, nhưng đồng thời cũng chú ý tạo môi trường thoáng mát, không khí lưu thông, đầy đủ ánh sáng, tức là không kiêng gió, kiêng nước, kiêng ánh sáng sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, mau lớn. Ánh sáng mặt trời giúp trẻ cứng xương, dễ ngủ, bú không ọc sữa, hết vặn mình.

Khi mở cửa sổ của phòng sơ sinh, bà mẹ cũng không nên cho trẻ nằm nơi có gió lùa, tức là phải tránh luồng gió lùa trực tiếp qua cơ thể trẻ, nên nằm xê dịch qua một bên cửa sổ. Khi trời lạnh hoặc có gió to thì đóng bớt cửa sổ để đề phòng trẻ nhiễm lạnh hoặc khô nước do nước mau bốc hơi khi có gió nhiều.

Nếu sử dụng quạt máy trong phòng của trẻ nên đặt chế độ quạt xoay chứ không để quạt về một hướng cố định, nhằm tránh luồng gió trực tiếp thổi qua cơ thể trẻ.

Con bế cháu vào nhà đi. Để cháu lạnh thế viêm phổi đấy, bà Hoa giục con dâu. Ở quê, trẻ con chưa đầy tháng được ủ kín trong nhà, ai như cháu bà, mới mấy ngày tuổi mà sáng nào cũng bị mẹ đem ra phơi nắng.

Nhìn cháu nội cởi trần trùng trục, chỉ quấn có độc cái tã mỏng manh và đội chiếc mũ bé xíu, bà xót ruột lắm. Bà thầm trách con dâu vụng về : "Mấy đứa chẳng hiểu biết gì, chỉ tội thằng bé".

Trẻ nhỏ cần được tắm nắng

Thói quen kiêng cữ khiến nhiều người bỏ qua việc tắm nắng cho trẻ sơ sinh. Điều này thật sai lầm.

Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh cần vitamin D để hỗ trợ cho việc phát triển xương, tránh tình trạng vàng da. Nhưng cơ thể chỉ nhận khoảng 20% lượng vitamin D từ thức ăn, phần còn lại do cơ thể tự tổng hợp từ ánh nắng mặt trời.

Hầu hết các sản phụ thường kiêng khem quá mức. Sau khi sinh, họ không dùng đồ tanh như tôm, cua, cá… vì sợ ảnh hưởng đến đường tiêu hóa của trẻ. Vì vậy, lượng vitamin D trẻ nhận được từ sữa mẹ chẳng được bao nhiêu.

Do đó, việc không cho trẻ tắm nắng sẽ làm cho cơ thể trẻ thiếu vitamin D. Từ đó trẻ dễ bị bệnh còi xương hoặc xương bị biến dạng.

Cho trẻ tắm nắng khi nào và như thế nào?

Để tận dụng nguồn tài nguyên tự nhiên, bù đắp lượng vitamin thiếu hụt từ chế độ ăn của mẹ, bạn cần cho trẻ tắm nắng hàng ngày. Tia tử ngoại trong ánh nắng mặt trời thúc đẩy quá trình tổng hợp vitamin D, từ đó giúp củng cố da và niêm mạc của trẻ, giúp bé thích nghi với môi trường bên ngoài, tăng sức đề kháng, chống lại bệnh truyền nhiễm.

Tuy nhiên, đừng bao giờ cho bé tắm nắng vào lúc giữa trưa hoặc cho bé phơi mình đến đỏ rộp dưới ánh nắng chói chang trên bờ biển. Điều đó hoàn toàn không có tác dụng tối đa hóa lượng vitamin D cho cơ thể như nhiều người lầm tưởng.

Trẻ nên được tắm nắng ngay sau khi chào đời với thời lượng khoảng 10-20 phút. Thời gian cho bé tắm nắng tốt nhất là từ 6 giờ 30 đến 7 giờ. Hôm nào nắng yếu, bạn có thể cho bé tắm nắng trễ hơn. Sau 8 giờ sáng trở đi, bạn không nên để bé phơi mình dưới nắng.

Ngoài ra, bạn cũng cần lưu ý những điều sau :

Nơi thoáng đãng, ít bụi bặm, đón được nhiều ánh sáng mặt trời sẽ giúp tối đa hiệu quả của việc tắm nắng. Bạn có thể ẵm bé đứng bên khung cửa mở rộng nhưng đừng cho bé tắm nắng sau cửa kính. Kính làm mất tác dụng của tia tử ngoại.

Phần da tiếp xúc với ánh nắng càng nhiều, cơ thể bé càng nhận được nhiều vitamin D. Với trẻ sơ sinh, bạn chỉ nên vén áo cao đến phần ngực, cho bé mặc tã, đội mũ để bảo vệ cơ quan sinh dục và mắt.

Trẻ lớn vẫn cần được tắm nắng nhưng lúc này không cần lên thời gian biểu cho bé. Bạn có thể cho bé chơi ngoài trời, dưới bóng râm (lúc nắng gắt). Với những bé gái từ 5-6 tuổi trở lên, bạn không nên để bé cởi trần "diễu hành" ngoài trời để bảo vệ bé khỏi kẻ xấu.