Rối loạn lipid huyết là tình trạng hàm lượng chất béo ở trong máu như cholesterol và triglycerid vượt quá giới hạn bình thường. Bệnh thường xuất hiện ở nam giới từ 45 tuổi và nữ giới từ 55 tuổi trở đi.

Đối với phụ nữ, đây là giai đoạn tiền mãn kinh nên có nguy cơ cao đối với việc xảy ra rối loạn hơn. Ngoài ra còn có một số nguyên nhân như: tiền sử gia đình có người mắc bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, cao huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá…

Lipid là chất béo gồm nhiều loại, nhưng có 2 loại quan trọng là cholesterol và triglycerid. Cholesterol được xem như nguyên liệu để cơ thể biến thành các chất sinh học khác (như tạo thành acid mật tạo mật và các hormone có cấu trúc steroid). Còn triglycerid sẽ chuyển thành acid béo và biến thành năng lượng. Một khi bệnh nhân mắc chứng rối loạn lipid huyết cần có sự tư vấn kịp thời của bác sĩ để tránh tình trạng bệnh diễn biến nặng, gây ra những hậu quả nghiêm trọng như xơ vữa động mạch, đột quị, nhũn não… ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh : rối loạn lipid huyết nếu không được chữa trị tốt sẽ đưa đến bệnh lý tim mạch nghiêm trọng.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức (ĐH Y Dược TP.HCM), hiện nay thuốc điều trị rối loạn lipid huyết rất đa dạng, chia thành nhiều nhóm. Để đạt hiệu quả trong điều trị bệnh, việc lựa chọn thuốc luôn được các bác sĩ cân nhắc hàng đầu nhằm tránh tối đa tác dụng phụ.

- Thuốc tác động trên sự hấp thu cholesterol : resin liên kết axít mật, tăng tổng hợp axít gan mật, giảm cholesterol trong gan, giảm sự tổng hợp triglycerid. Tác dụng phụ có thể gây trướng bụng và một số rối loạn ở hệ tiêu hóa.

- Thuốc tăng hoạt tính kích thích sử dụng mỡ cơ thể : fibrat. Thuốc lại ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, gây ói, tiêu chảy, sỏi mật, đau cơ, vọp bẻ đôi khi nhức đầu. Không dùng cho các trường hợp suy gan, thận, phụ nữ mang thai và cho con bú. Bệnh nhân phải kiểm tra men gan hai tháng sau khi dùng thuốc điều trị.

- Thuốc tác động trên sự tổng hợp cholesterol : các statin giảm tổng hợp cholesterol. Tác dụng phụ có thể gây tiêu cơ vân, tăng men gan, đau yếu cơ. Sự tương tác thuốc: tăng độc tính khi dùng chung với bưởi. Do sự tổng hợp cholesterol diễn ra vào ban đêm nên bác sĩ khuyên dùng thuốc vào buổi chiều.

- Thuốc gây ức chế sự hấp thụ cholesterol từ ruột vào máu : clofirat, tenofibrat, gemfibrorit, thuốc tác động lên sự giảm cholesterol và một số thuốc khác có tác dụng tương tự như: ezetimib, acid omega-3.

Bệnh nhân chỉ bắt đầu dùng thuốc khi thực hiện chế độ ăn kiêng và vận động khoảng 6 tháng mà chưa đạt mục tiêu về giảm lipid huyết. Trong điều trị bằng thuốc tùy theo sự rối loạn thành phần lipid huyết não mà dùng thuốc cho phù hợp, đã có trường hợp không dùng đơn trị liệu mà phải dùng cả hai thuốc trở lên.

PGS.TS Nguyễn Hữu Đức khuyên, với bệnh nhân mắc rối loạn lipid huyết : không nên hút thuốc lá; duy trì nghiêm túc việc kiêng mỡ động vật và thực phẩm nhiều cholesterol; ăn nhiều rau quả, chất xơ và chất đạm.

Thuộc loại thực phẩm giàu protein, nhiều dinh dưỡng, không có cholesterol, đậu bắp luôn có mặt trong thực đơn giảm béo, giúp cơ thể bài trừ độc tố, bảo vệ sức khỏe, làm đẹp da.

Các thành phần dinh dưỡng trong đậu bắp đều cao hơn các loại rau quả củ nói chung, đặc biệt là các vi chất như: canxi, kali, vitamin B6, ma giê, folate và axit alpha - linolenic. Những vitamin này sẽ giúp “nâng cấp” sức khỏe khá toàn diện.

Ngay đến cành non của đậu bắp cũng có hương thơm và mùi vị đặc trưng, luộc ăn giúp tiêu hóa tốt, chữa trị loét dạ dày, bảo vệ gan.

Ăn đậu bắp thường xuyên sẽ giúp cơ thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì và cả ung thư.

Đậu bắp rất dễ ăn, có thể luộc, xào, nướng hoặc sấy khô đều được. Uống nước đậu bắp luộc hàng ngày, trong nhiều tháng còn giúp ngăn ngừa bệnh tiểu đường, có làn da đẹp, đặc biệt là rất tốt cho phụ nữ sau khi sinh.

Sống chung cả đời, nhưng ít ai hình dung được hết mình đang “hành hạ” trái tim của mình như thế nào. Bởi sự “hành hạ” này mang quá nhiều sắc thái từ giận dữ, lo âu đến vui mừng thái quá...

Các kiểu... áp lực

Trái tim người Việt Nam chỉ có 250g. Tuy nhỏ và nhẹ nhưng tim đóng vai trò quan trọng trong cơ thể, chỉ cần tim co bóp chậm lại một chút, là cơ thể sẽ suy kiệt vì đói oxy, biểu hiện là sự mệt mỏi, suy hô hấp... Tim làm việc cả ngày lẫn đêm, và chịu nhiều áp lực nặng nề từ lối sống, cách ăn uống của chúng ta. Ăn nhiều muối làm tăng huyết áp là một trong những nguy cơ gây bệnh cho tim. Theo thông tin từ Cục Quản lý Dược VN, lượng muối ăn bình thường của người Việt Nam hiện nay nhiều gấp 4-5 lần nhu cầu của cơ thể (10-11 gam/ngày). Người ta nhận thấy nơi nào ăn mặn thì số người bị tăng huyết áp cao hơn.

Tổ chức Y tế thế giới cho biết, mỗi ngày ăn thêm 1 gam muối, làm huyết áp tâm trương tăng thêm 0,8 mmHg. Nguy cơ ngày càng cao khi kinh tế sung túc, tủ lạnh được chất đầy các loại thực phẩm làm sẵn. Cho vào lò vi sóng vài phút là có ngay món ăn mà không phải đi mua. Sự tiện lợi này tạo điều kiện để người ta ăn bất cứ khi nào thấy... muốn. Khi ta ăn, tim phải “tăng năng suất” lên 30% để giúp hệ tiêu hóa làm việc, vì vậy càng ăn nhiều tim càng mệt.

Nguy hiểm hơn cả là các món ăn được nhiều người ưa chuộng hiện nay thường chứa nhiều đường, mỡ, bơ, tinh bột. Chẳng hạn như: kem, chè, bánh cake, hamburger, gà rán (nhiều năng lượng dễ dẫn đến dư thừa so với nhu cầu). Đây là thủ phạm làm tăng cholesterol và hình thành các mảng vữa xơ trong lòng mạch máu. Theo thời gian các mảng này lớn dần, nếu “nó” lấp 60-70% lòng động mạch vành thì bệnh tim các loại xuất hiện, thông thường nhất là đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, nguy hiểm hơn là chết đột ngột.

Khi xúc động lo lắng, tim phải làm việc tăng lên từ 50% đến 100%, tim đập nhanh hơn. Áp lực công việc ngày nay luôn đòi hỏi nhiều nỗ lực, sáng tạo. Đây không chỉ là sức ép trên tinh thần phải liên tục suy nghĩ tìm tòi cái mới, mà còn là gánh nặng cho tim. Chưa kể sự căng thẳng liên tục mà không có hướng tháo gỡ còn khiến người ta... ăn nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn.

Sự an nhàn cũng gây bệnh cho tim. Theo GS Phạm Nguyễn Vinh - Viện Tim TP.HCM, thiếu vận động là nguyên nhân gây bệnh tim mạch. Trong khi đó, đa số công việc ngày nay đều được trang bị máy móc, tự động hóa, máy vi tính có nhiều trò chơi, ti vi có nhiều kênh... đã khiến mọi người hạn chế vận động.

Giúp tim quẳng gánh nặng

Mảng xơ vữa hình thành từ khi chúng ta còn nhỏ. Đây là lý do Tổ chức Y tế thế giới chủ trương: “Phòng bệnh tim mạch của người lớn ngay từ khi còn nhỏ tuổi”. Cần cho trẻ ăn đúng mức, đừng để béo phì bằng cách hạn chế tình trạng tủ lạnh quá “giàu có”. Cho trẻ ăn nhiều loại trái cây tốt cho tim mạch, huyết áp: bưởi, táo, nho... Trên 40 tuổi cần theo dõi sức khỏe định kỳ, lượng cholesterol trong máu, kiểm soát cân nặng thường xuyên để tránh thừa cân... Bên cạnh đó, nên hạn chế, giảm lượng muối ăn hàng ngày. Khi nấu ăn, phải nêm hai muỗng muối thì bớt một, trong bữa ăn không chấm thêm nước mắm, xì dầu.

Theo GS Phạm Nguyễn Vinh, vận động thể dục 30 phút mỗi ngày sẽ giúp cho cơ thể bạn kiểm soát được mức cholesterol, tránh tiểu đường và giảm bớt huyết áp. Ngoài ra, “quẳng gánh lo đi mà vui sống” cũng góp phần giảm tải cho tim. Nếu là đàn ông còn phải tránh xa rượu bia, thuốc lá.

Cuối cùng, chú ý đến lời kêu cứu của tim, lượng máu đến cơ tim chỉ giảm một chút là tim đã kêu cứu “ầm ĩ” bằng những cơn đau thắt ngực. Khi có triệu chứng này, cần đến bác sĩ chuyên khoa, chữa trị để không bị nhồi máu cơ tim.

Phương Nam
Theo Phụ nữ Online

Lúc nào cần đi khám tim mạch?

Ở mọi lứa tuổi, khi thấy hiện tượng đánh trống ngực, mất nhận thức không rõ nguyên nhân, chảy máu mũi, cần nghĩ tới các bệnh về tim mạch. Thường các triệu chứng trên không nặng, nhưng vẫn cần khám để loại bỏ nghi ngờ mắc các bệnh có nguồn gốc tim mạch. bác sĩ tim mạch sẽ khám lâm sàng và đo điện tâm đồ.

Nếu bạn trên 50 tuổi, nghiện thuốc lá, cao cholesterol trong máu, mập phì hay gia đình có người mắc bệnh tim mạch thì bạn cũng nên đi khám tim mạch định kỳ.

Điện tâm đồ nói lên điều gì ?

Tế bào hoạt động bằng cách truyền tín hiệu điện được tạo ra nhờ các ion dương và ion âm đến các cơ quan. Với tim, các hoạt động này rất chặt chẽ để cơ tim co bóp và nghỉ ngơi đồng bộ.

Kết quả của điện tâm đồ được biểu diễn dưới dạng những đường vạch, thể hiện hoạt động đồng bộ của tim và cung cấp các thông tin cần thiết về hoạt động của cơ tim cũng như các rối loạn nhịp tim. Bổ sung cho điện tâm đồ còn có siêu âm tim để biết thêm về hoạt động cũng như cấu trúc cơ tim và các van tim.

Vì sao phụ nữ ít bị bệnh tim mạch hơn nam giới ?

Cho đến thời kỳ mãn kinh, phụ nữ ít bị bệnh tim mạch do được bảo vệ bởi các nội tiết tố. Sau đó thì tần suất bệnh tim của phụ nữ cũng giống như nam giới nếu không được điều trị bằng nội tiết tố bổ sung để kéo dài thời gian bảo vệ.

Trong đời sống công nghiệp, bệnh tim mạch là sát thủ thầm lặng gây tử vong cho hàng triệu người mỗi năm. Cao huyết áp cũng là 1 bệnh phổ biến. Một số hiểu biết cơ bản và khái quát về các vấn đề tim mạch sẽ giúp bạn phòng ngừa các căn bệnh nguy hiểm này.

Tuy nhiên, nếu người phụ nữ dùng thuốc ngừa thai, nghiện thuốc lá hoặc cholesterol cao thì nguy cơ nhồi máu cơ tim cũng ngang nam giới.

Vì sao tim đập mạnh ?

Co bóp cơ tim làm cho tim đập nhanh hay chậm lại phản ánh một trái tim nhạy cảm với các tác nhân bên ngoài như stress, tác dụng của cà phê, hay dễ bị co giật cơ. Tuy không phải là bệnh nặng nhưng cần đi khám tim mạch để tìm nguyên nhân vì triệu chứng này có thể phản ánh tình trạng bệnh van tim hay bệnh mạch vành, cần được phát hiện sớm.

Bệnh cao huyết áp có mang tính di truyền không ?

Bệnh cao huyết áp thường dễ gặp trong cùng một gia đình. Bạn có thể mua máy tự đo để biết mình có bị cao huyết áp hay không. Huyết áp được đo trong nhiều trường hợp khác nhau: khi hoạt động cũng như lúc nghỉ ngơi. Huyết áp bình thường thường có số đo trên dưới 14 và số đo dưới thấp hơn 9.

Trước khi chơi thể thao, có cần khám bác sĩ không ?

Tùy thuộc vào tuổi của bạn. Sau tuổi 40, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ tim mạch trước khi chơi thể thao.

Dưới 40 tuổi, chỉ cần khám nếu bạn chọn môn thể thao vận động mạnh hay dễ gây ra tai nạn như bơi lặn hoặc bạn là người có yếu tố nguy cơ như mập phì, tiểu đường hay nghiện thuốc.

Bác sĩ tim mạch điều trị như thế nào ?

Ngoài việc điều trị bệnh tim, các động mạch và tĩnh mạch cũng được điều trị. Nếu bạn bị phình tĩnh mạch hay nổi gân xanh (tiểu tĩnh mạch xuất hiện dưới da) hoặc các dấu hiệu viêm động mạch tạo ra những cơn đau dữ dội ở bắp chân sau khi đi khoảng 300m, bác sĩ sẽ cho siêu âm Doppler, một kỹ thuật giúp cho thấy hoạt động của mạch máu và sự hiện diện của các yếu tố ngăn cản sự lưu thông của máu.

Ở trẻ em, tiếng thổi ở tim có nguy hiểm không ?

Tiếng thổi ở tim là một âm thanh mà người thầy thuốc có thể nghe được bằng ống nghe và thường thay đổi ở trẻ em từ 4-10 tuổi.

Nếu không kèm theo một dấu hiệu khác lạ nào thì chỉ là triệu chứng của một tim ưu trương gây ra rối loạn dòng chảy của máu tạo nên âm thanh này.

Trắc nghiệm gắng sức là gì ?

Đây là trắc nghiệm để đo khả năng tối đa mà tim có thể chịu đựng được trong khi người bệnh đi trên một thảm quay hay đi xe đạp tại chỗ.

Bệnh răng miệng không được điều trị đúng mức có thể gây ra bệnh tim không?

Các bệnh viêm họng do nhiễm trùng, nhất là Streptocoque, có thể kéo theo sự phá hủy van tim (màng giữa tâm nhĩ và tâm thất) trong vòng 10-20 năm. Đó là lý do vì sao trong các trường hợp viêm họng, người ta thường dùng kháng sinh dù nhiều trường hợp nguyên nhân không phải do nhiễm trùng mà là nhiễm virus. Răng cũng thế, cần được điều trị đúng mức khi bị nhiễm trùng.

Ăn gì có lợi cho tim?

Phần lớn các bệnh về tim mạch đều liên quan đến chế độ dinh dưỡng. Ăn nhiều mỡ, nhất là loại mỡ có chứa nhiều cholesterol, acid béo bão hòa, triglyceride... là thủ phạm gây ra các bệnh tim mạch.

Vì vậy, một chế độ dinh dưỡng hợp lý cung cấp đầy đủ năng lượng, giàu đạm, giàu béo (nhất là MUFA & PUFA - những chất béo có lợi), ít bột đường là điều rất cần thiết để có được một sức khỏe “vàng”.

Lưu ý :

• Không ăn quá nhiều, quá thừa calo (dưới 2000Kcalo).
• Giới hạn chất béo bão hòa: nguồn chất béo này chủ yếu là chất béo động vật như: mỡ heo, bơ, mỡ bò và kem sữa bò vì lọai này dễ làm tắc động mạch.
• Gia tăng lượng chất béo như dầu oliu, dầu cải. Hai loại dầu này có tác dụng làm hạ mức cholesterol trong LDL.
• Ăn nhiều rau có chất xơ, trái cây tươi.
• Không ăn mặn (lượng muối ăn nên là 6 – 8 gr/ngày)
• Ăn ít đường và hạn chế các thức ăn nhiều đường (bánh, kẹo, mứt,…)
• Không uống rượu mạnh, cà phê đặc với khối lượng nhiều.

Kiêng cữ trong ăn uống được xem là một biện pháp điều trị các bệnh tim mạch. Ðối với một số bệnh như cao huyết áp, suy tim, hay tiểu đường, suy thận, chế độ kiêng cữ hợp lý sẽ giúp cải thiện triệu chứng của bệnh, giảm bớt lượng thuốc cần phải uống hàng ngày, tăng tác dụng của một số thuốc điều trị.

Tuy nhiên trên thực tế, biện pháp điều trị này hầu như chưa được thực hiện đúng để đem lại hiệu quả cho bệnh nhân.

Chế độ ăn

Trước hết cần phải hiểu rõ quan niệm về kiêng cữ của Tây y. Dân gian ta thường cho rằng kiêng cữ nghĩa là phải tránh dùng một vài loại thức ăn nào đó, chẳng hạn không được ăn thịt bò, cá lóc, trứng vịt, rau muống v.v... Thật ra, Tây y quan tâm nhiều hơn đến loại chất trong thức ăn, chẳng hạn chất đạm (thịt, cá...), chất béo (dầu, mỡ...), chất tinh bột (gạo, khoai...), chất xơ (rau củ), hay potasium (có nhiều trong nho, chuối) v.v... Do đó, nếu bác sĩ khuyên nên kiêng bớt chất đạm nghĩa là bạn phải hạn chế ăn thịt cá, bất kể loại thịt hoặc cá nào. Nếu bạn không ăn thịt nhưng vẫn ăn nhiều cá thì cũng không đạt được hiệu quả gì.

Ðối với phần lớn các bệnh tim mạch, bác sĩ thường khuyên bạn kiêng ăn mặn và chất béo. Hạn chế ăn mặn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nếu bạn bị các bệnh suy tim, cao huyết áp. Ăn mặn ở đây không phải là chay-mặn mà là mặn-lạt, nghĩa là bạn phải hạn chế muối. Muối có nhiều trong nước chấm, các loại thức ăn khô như cá khô, chà bông, mắm... Tóm lại là bạn phải tránh những thức ăn có vị mặn. Một câu hỏi thường được đặt ra là phải hạn chế đến mức độ nào? Xin nêu một ví dụ, người bệnh suy tim nặng chỉ nên ăn tối đa 5g muối NaCl (tương đương với 2 muỗng cà phê muối ăn) cho cả ngày, tính cả lượng nêm nếm trong khi nấu. Chế độ ăn như vậy sẽ làm thay đổi khẩu vị nên đa số mọi người (nhất là ở nông thôn) có thói quen ăn mặn hầu như không thể thực hiện được. Như vậy phải làm sao? Cách tốt nhất là bạn phải hạn chế ăn mặn đến mức tối đa có thể được. Hãy tập thay đổi từ từ, đầu tiên đừng dùng nước chấm khi ăn, tránh các loại mắm, cá thịt khô, nếu cần hãy nấu ăn riêng. Nên nhớ rằng nếu thực hiện được chế độ kiêng cữ tốt thì không những bệnh thuyên giảm mà còn giúp bạn giảm bớt được thuốc men, đỡ tốn tiền chữa bệnh.

Nếu bác sĩ cho biết bạn bị rối loạn mỡ máu hay béo phì, bạn nên hạn chế ăn chất béo như thịt mỡ, phô mai, kem, bơ. Các loại thức ăn này làm tăng lượng cholesterol trong máu, đọng lại trong mạch máu gây nhiều bệnh như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não...

Người bệnh tim không cần phải kiêng ăn chất đạm nếu không bị bệnh khác kèm theo (như bệnh thận) vì đây là nguồn cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể. Ðặc biệt là các bệnh nhân bị bệnh tim nặng, suy kiệt càng cần phải ăn nhiều chất đạm để tạo đủ năng lượng cho cơ thể. Bạn nên tư vấn bác sĩ về chế độ ăn của mình, loại thức ăn nào cần phải kiêng và loại nào không cần để có một chế độ hợp lý.

Các loại rau quả, trái cây chứa nhiều chất xơ, vitamin và các khoáng chất vi lượng. Nói chung loại thức ăn này thường chỉ có lợi chứ không hại gì đối với cơ thể, ngoài ra chất xơ còn giúp hoạt động của hệ tiêu hóa dễ dàng, tránh được táo bón. Một số trái cây còn chứa các chất có tác dụng tốt đối với bệnh tim mạch, như bưởi có thể làm giảm mỡ trong máu, cà chua có thể giảm nguy cơ bị tai biến mạch máu não... Tuy nhiên trước những thông tin như vậy, người bệnh thường lại hay áp dụng một cách quá đáng, như mỗi ngày ăn tới vài ký bưởi, uống đến chục ly nước cà chua. Xin nhớ rằng nguyên tắc quan trọng nhất trong vấn đề ăn uống vẫn là điều độ. Ngoài ra một chất rất quan trọng đối với tim là potasium có nhiều trong các loại quả như nho, chuối, dừa. Ðể tim hoạt động tốt, lượng potasium trong máu phải ổn định, không quá nhiều hay quá ít. Trong các thuốc chữa bệnh tim, có loại thuốc làm giảm potasium, có loại lại làm tăng lượng potasium trong máu. Do đó, bạn phải hỏi kỹ bác sĩ xem mình có cần kiêng cữ các loại trái cây này hay không?

Nước uống

Nhiều người cho rằng uống càng nhiều nước càng tốt vì giúp lọc sạch cơ thể. Thật ra, quan niệm này không hẳn là đúng, nhất là với bệnh tim hay bệnh thận. Ðối với một người khỏe mạnh, khi uống nhiều nước, tim và thận phải tăng hoạt động để thải bớt nước ra ngoài, giữ sự cân bằng trong cơ thể. Ngược lại, ở người đã có bệnh tim hay bệnh thận, hai cơ quan này không còn hoạt động tốt nên nước sẽ bị giữ lại trong cơ thể gây triệu chứng khó thở, phù, thậm chí còn gây ra tình trạng "ngộ độc nước", biểu hiện qua triệu chứng lơ mơ, hôn mê. Nói chung, người bị bệnh tim nên uống nước theo nhu cầu cơ thể, nghĩa là chỉ uống khi cảm thấy khát. Nếu bệnh của bạn chỉ ở mức độ nhẹ, việc hạn chế uống nước là không cần thiết. Những trường hợp suy tim nặng chỉ nên hạn chế uống khoảng 1 lít nước mỗi ngày. Nên nhớ rằng uống quá ít nước cũng rất nguy hiểm vì có thể gây tụt huyết áp, choáng váng, chóng mặt. Bác sĩ sẽ cho biết nhu cầu nước thế nào là phù hợp với mức độ bệnh của bạn.

Rượu bia - Thuốc lá

Y học đã chứng minh việc nghiện rượu bia có ảnh hưởng rất xấu đối với sức khỏe nói chung và bệnh tim mạch nói riêng. Nhưng đối với những người chỉ uống ít thì sao? Các nghiên cứu cho thấy uống ít hơn 60ml rượu nguyên chất (khoảng 680ml bia, 95ml rượu whiskey, 285ml rượu vang) mỗi ngày không ảnh hưởng xấu đối với bệnh tim mạch. Rượu vang đỏ còn có tác dụng tốt đối với cholesterol máu. Như vậy, người bệnh tim không cần phải kiêng cữ bia rượu tuyệt đối. Tuy nhiên cần nhắc lại điều độ luôn là nguyên tắc quan trọng nhất để giữ gìn sức khỏe. Rượu bia có thể không ảnh hưởng đến bệnh tim nhưng lại gây bệnh dạ dày, bệnh gan. Ngoài ra, có một thể bệnh tim đặc biệt gọi là bệnh cơ tim do rượu. Nếu bị bệnh này, bạn phải kiêng cữ rượu bia hoàn toàn.

Còn thuốc lá là thứ cần phải kiêng cữ tuyệt đối khi bị bệnh tim mạch. Thuốc lá ảnh hưởng rất xấu đối với các bệnh do nguyên nhân xơ vữa động mạch như thiếu máu não, thiếu máu cơ tim. Nếu không bỏ thuốc lá, bạn có thể bị tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim...Và nhất thiết bạn phải cố gắng bằng mọi cách bỏ hút thuốc lá ngay khi biết mình bị bệnh tim mạch.

Trải qua bất cứ một cuộc phẫu thuật nào cũng sẽ làm cho tâm trạng và sức khỏe người bệnh có những thay đổi nhất định, đặc biệt là sau phẫu thuật lớn như tim.


Rất nhiều người tự hỏi liệu họ có thể sinh hoạt và làm việc như trước đây được không, làm thế nào để có được quá trình hồi phục tốt nhất? Câu hỏi sẽ được giải đáp trong bài viết này.

Trở lại cuộc sống hằng ngày

Rất nhiều bệnh nhân cảm thấy hơi lo lắng khi phải rời khỏi sự chăm sóc của bệnh viện để trở về nhà. Họ có thể cảm thấy còn yếu và tinh thần không được thoải mái lắm, nhưng đó là những biểu hiện bình thường sau phẫu thuật và cuộc sống bình thường sẽ dần trở lại. Trong tuần đầu tiên phải cần đến người giúp đỡ, nếu quá yếu, nhưng sau đó nên nhanh chóng trở lại với sinh hoạt cá nhân hằng ngày. Hầu hết mọi người sẽ trở lại với công việc của mình sau khi hồi phục hoàn toàn. Nếu làm việc văn phòng, có thể trở lại với công việc sau 6 tuần. Nếu công việc nặng nhọc hơn thì thời gian chờ đợi sẽ lâu hơn. Một số người có thể sẽ không thể trở lại với công việc như trước đây nếu như công việc đó quá sức.

Những loại thuốc nào phải sử dụng?

Bệnh nhân chỉ được dùng các thuốc do bác sĩ kê đơn và phải cho bác sĩ biết tất cả các thuốc đã dùng trước phẫu thuật bao gồm cả các thuốc không kê đơn. Các thuốc được dùng dài ngày sau phẫu thuật thường là thuốc chống đông, thuốc điều chỉnh rối loạn lipid. Thuốc chống đông máu là thuốc ngăn ngừa hình thành cục máu đông tại các van tim nhân tạo, warfarin, sintrom... là các thuốc chống đông máu nhóm đối kháng vitamin K được dùng rộng rãi nhất. Nếu van sinh học thường phải dùng thuốc chống đông 2-4 tháng, nhưng van cơ học đòi hỏi phải dùng thuốc chống đông suốt đời. Bệnh nhân cần xét nghiệm đông máu định kỳ để điều chỉnh liều lượng thuốc chống đông máu và để đạt được hiệu quả chống đông máu tốt nhất. Các thuốc chống đông không làm ngừng hẳn quá trình đông máu, nhưng làm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Các thuốc điều chỉnh rối loạn lipid hay aspirin sẽ được dùng một lượng nhỏ tùy theo từng trường hợp cụ thể.

Khi nào có thể quan hệ tình dục?

Nhiều người tỏ ra lo lắng về quan hệ tình dục sau phẫu thuật tim, nhưng thực tế quan hệ tình dục an toàn cho trái tim cũng tương tự như các hoạt động thể lực ở mức độ nhẹ khác. Hầu hết mọi người có thể quan hệ tình dục vào tuần thứ 8 sau phẫu thuật, khi xương ức đã liền hẳn. Nếu có thể đi lên cầu thang của 2 tầng lầu mà không bị khó thở, hay mệt mỏi, không bị đau ngực thì bảo đảm rằng trái tim có thể đáp ứng được với một mức độ gắng sức tương tự khi quan hệ tình dục. Tuy nhiên cần lưu ý: Sau khi ăn cơm no khoảng 3 giờ mới nên quan hệ tình dục và cảm thấy thoải mái và thư giãn trước khi quan hệ tình dục. Nếu bị mệt mỏi hay căng thẳng nên đợi đến khi cảm thấy khỏe hơn.

Duy trì hiệu quả sau phẫu thuật

Phẫu thuật van tim và bắc cầu nối chủ - vành là phương pháp điều trị bệnh van tim và bệnh động mạch vành rất hiệu quả giúp người bệnh có thể trở lại với cuộc sống bình thường như trước đây. Tuy nhiên, phẫu thuật không chữa khỏi bệnh. Có thể làm giảm nguy cơ bị nhồi máu cơ tim hay phải phẫu thuật lại bằng cách thay đổi lối sống.

Hút thuốc lá làm giảm nồng độ ôxy trong máu và làm tổn thương thành mạch máu. Điều quan trọng là không được hút thuốc sau phẫu thuật. Có thể làm giảm nồng độ cholesterol máu và hạn chế quá trình xơ vữa động mạch bằng cách hạn chế ăn các chất béo bão hòa. Các chất béo bão hòa có trong mỡ, bơ, hai loại dầu thực vật là dầu dừa và dầu cọ, các đồ ăn nhanh... Hãy thay thế các thức ăn có chứa chất béo bão hòa bằng các thức ăn có chứa một lượng trung bình các chất béo đa chuỗi và đơn chuỗi không bão hòa như dầu ôliu, dầu hướng dương, dầu đậu nành và dầu lạc.

Tập thể dục đều đặn tránh sự tái phát sau phẫu thuật tim

Tập luyện thể lực đều đặn với mức độ trung bình rất có lợi cho tim. Hoạt động thể lực còn giúp kiểm soát tốt hơn các yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu và béo phì. Người bị bệnh tim cũng có được các lợi ích từ việc hoạt động thể lực đều đặn với mức độ trung bình như những người khác. Tập luyện thể lực là điều quan trọng nhất giúp bệnh nhân tự tin và nhanh chóng trở lại với cuộc sống bình thường.

Hãy kiểm tra huyết áp một cách đều đặn. Nếu bị tăng huyết áp, hãy hạn chế ăn muối, uống rượu. Cần phải theo dõi số đo huyết áp và dùng thuốc hạ huyết áp một cách thường xuyên để điều trị bệnh tăng huyết áp. Đồng thời phải kiểm soát được trọng lượng cơ thể.

Khi nào nên đi khám lại?

Sau phẫu thuật một vài tháng bệnh nhân nên đi kiểm tra lại sức khỏe, kiểm tra mức độ hoạt động của quả tim và những đáp ứng của cơ thể nếu sử dụng van tim nhân tạo. Thường thì bệnh nhân sẽ được hẹn ngày đến khám lại khi ra viện. Nhưng nếu có những dấu hiệu bị nhiễm khuẩn, sốt, rét run hay vã mồ hôi, khó thở hay đau ngực, gầy sút cân, có sự thay đổi về tần số và nhịp tim... thì cần phải đến ngay các trung tâm tim mạch để được xử trí kịp thời.

Đây là loại bệnh mà mọi người thấy “mù mờ” nhất vì có quá nhiều yếu tố nguy cơ, triệu chứng và cách điều trị khác nhau...

Bạn có phải là người đã thực sự hiểu rõ về bệnh tim? Hãy liên hệ kiến thức của bạn với những vấn đề thường được đặt ra dưới đây.

1. Để giảm bớt nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cần phải giảm toàn bộ số cân thừa của mình?

Sai.

Trọng lượng cơ thể nếu vượt mức tiêu chuẩn từ 15 kg trở lên sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, chỉ cần giảm từ 3-5 kg, bạn cũng đã có thể cải thiện phần nào hoạt động của tim, nhất là số cân giảm đi ấy nằm ở phần bụng (vì cùng có số cân thừa như nhau nhưng người béo bụng dễ bị bệnh tim hơn so với người béo ở phần hông và đùi). Ngoài ra, khi giảm số mỡ thừa ở phần bụng, khả năng kiểm soát mức cholesterol và đường máu cũng được cải thiện rõ rệt.

Các chuyên gia sức khỏe khuyên những người béo phì không nên giảm nhiều và đột ngột trọng lượng cơ thể mà nên giảm từ từ bằng cách tập luyện thể dục và ăn uống hợp lý.

2. Số phụ nữ chết vì bệnh ung thư vú cao hơn số người chết vì bệnh tim mạch?

Sai.

Ở Philippines, tỷ lệ phụ nữ chết vì các bệnh tim mạch cao gấp 3 lần so với số phụ nữ chết vì các loại ung thư. Ở Hong Kong năm 2000 có gần 2.700 phụ nữ bị đột quỵ do bệnh động mạch vành nhưng chỉ có gần 400 người chết vì ung thư vú. Tuy nhiên, bệnh tim thường xảy ra với phụ nữ chậm hơn so với nam giới, trung bình khoảng 7-10 năm sau thời kỳ mãn kinh.

3. Có phải bạn không bao giờ nên ăn trứng nếu thật sự lo lắng về lượng cholesterol?

Sai.

Mặc dù mỗi lòng đỏ trứng chứa khoảng 200 mg cholesterol nhưng những người khỏe mạnh vẫn có thể ăn trứng với số lượng vừa phải mà không sợ bị tăng cholesterol. Một nghiên cứu do Đại học Harvard thực hiện trên gần 120.000 người khỏe mạnh trong hơn 10 năm cho thấy, việc ăn đều đặn mỗi ngày 1 quả trứng không hề làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim hay đột quỵ. Tuy nhiên, những người đã có các vấn đề liên quan đến cholesterol thì chỉ nên ăn 2 quả trứng/tuần.

4. Chạy bộ hằng ngày sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch?

Đúng.

20 phút tập luyện mỗi ngày giúp làm giảm 30% nguy cơ tử vong vì tim mạch. Bạn không nhất thiết phải chạy mà chỉ cần đi bộ nhanh cũng rất có hiệu quả. Tập thể dục cũng làm tăng lượng cholesterol tốt DHL trong cơ thể.

5. Nếu bỏ thuốc lá, tim có thể phục hồi tốt hơn?

Đúng.

Thuốc lá làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Sau 2-3 năm bỏ thuốc, nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể giảm xuống mức ngang bằng với những người chưa từng hút thuốc lá.

6. Chỉ có chất béo no mới gây nguy hiểm cho tim?

Sai.

Axít béo không no TFA cũng có thể gây hại cho tim. TFA không chỉ làm tăng lượng cholesterol xấu LDL mà còn làm giảm lượng cholesterol tốt DHL, tức nhân đôi mức độ nguy hiểm đối với cơ thể. Trong khi đó, axít béo no không làm giảm lượng cholesterol tốt. Tuy nhiên, điều khiến TFA trở nên đặc biệt nguy hiểm là nó có mặt trong hầu hết các loại bánh và thức ăn sẵn, trong khi các nhà sản xuất lại không chịu ghi thành phần TFA trên nhãn hiệu sản phẩm. Vì vậy, cách tốt nhất để cân bằng và kiểm soát lượng axít béo không no vào cơ thể là ăn thịt nạc và các thực phẩm ít béo.

7. Ở phụ nữ sau mãn kinh, liệu pháp hoóc môn thay thế sẽ giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim mạch?

Sai.

Vài năm trước đây, các chuyên gia cho rằng việc sử dụng liệu pháp hoóc môn thay thế progestine và oestrogen có thể bảo vệ phụ nữ mãn kinh trước nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Nhưng thực tế đã cho kết quả ngược lại. Năm 2003, Viện Sức khỏe Phụ nữ Mỹ đã tiến hành thử nghiệm liệu pháp này cho gần 17.000 phụ nữ ung thư vú. Sau một thời gian, những bệnh nhân này có thêm biểu hiện mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.

8. Một ly rượu vang đỏ mỗi ngày sẽ rất tốt cho tim của bạn?

Đúng.

Một lượng vừa phải rượu vang đỏ hoặc đồ uống có cồn khác sẽ rất tốt cho tim; tác động đó vẫn còn ngay cả khi lượng cồn đã được đào thải khỏi cơ thể. Một vài nghiên cứu cho thấy, 3-9 ly vang đỏ mỗi tuần sẽ giúp giảm nguy cơ tử vong vì bệnh động mạch vành. Lợi ích của việc uống rượu điều độ là như nhau ở cả nam lẫn nữ.

9. Stress cũng là một trong những yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch?

Đúng - nhưng không hoàn toàn.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng trong gần 6.000 đàn ông Scotland từng bị stress, những người vượt qua được stress cũng là những người ít có nguy cơ mắc bệnh tim mạch hơn. Tuy vậy, các chuyên gia vẫn không cho rằng khắc phục stress là yếu tố có thể hoàn toàn giúp con người tránh được bệnh tim mạch. Nó chỉ góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm, trong đó có cả bệnh tim.

10. Bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim?

Đúng.

Nguy cơ mắc bệnh động mạch vành và các bệnh về động mạch ở bệnh nhân tiểu đường cao gấp 4 lần so với người bình thường. Không chỉ những người bị nặng mà ngay cả người mới mắc hoặc chỉ có mức đường máu cao cũng bị tăng nguy cơ mắc bệnh tim.