Nỗi sợ ma cà rồng của con người không chỉ xuất phát từ một vị bá tước khát máu trong tiểu thuyết, mà còn có nguồn gốc từ những con dơi hút máu.

Từ nhiều thế kỷ qua, những câu chuyện nửa hư nửa thực về ma cà rồng đã thu hút trí tò mò của hàng triệu người trên thế giới. Trên thực tế, ma cà rồng là một sinh vật tưởng tượng được thêu dệt nên từ cả những huyền thoại và sự thật.

Năm ngoái, trong lúc khai quật những ngôi mộ tập thể của khoảng 1.500 nạn nhân chết vì bệnh dịch hạch vào thế kỷ 16 trên đảo Lazzaretto Nuovo tại Venice, các nhà nhân chủng của Đại học Florence (Italy) tìm thấy một bộ xương phụ nữ với một viên gạch trong miệng.

Các học giả nhận thấy truyền thuyết về những kẻ chết đi sống lại hút máu người khác xuất phát từ sự thiếu hiểu biết của con người thời trung cổ về cơ chế dịch bệnh lan tràn và xác chết phân huỷ.


Trong thời kỳ dịch bệnh hoành hành, khi mở các ngôi mộ tập thể để đặt thêm tử thi mới vào, các phu đào huyệt thường thấy những cái xác cũ trương lên, máu rỉ ra khỏi miệng. Người ta cho rằng đó dấu hiệu chứng tỏ các xác chết đã hút máu người.

Ngày nay các nhà khoa học giải thích rằng đây là hiện tượng tích tụ khí trong các cơ quan nội tạng đang phân huỷ.

Theo Matteo Borrini, nhà khảo cổ học pháp y và nhân chủng học tại Đại học Florence,thời trung cổ, người Italy cho rằng cách duy nhất để tiêu diệt những "ma cà rồng" này là nhét gạch vào miệng để chúng bị chết đói. Ông cho biết miệng của hộp sọ nói trên chứa đầy gạch là bằng chứng về tục diệt ma cà rồng.

Nhà sinh vật học Bill Schutt trong cuốn sách “Dark Banquet” cho biết loài dơi hút máu được thêm vào truyền thuyết về ma cà rồng khi những nhà thám hiểm Tân Thế giới (châu Mỹ) quay trở lại châu Âu vào thế kỷ 15 và 16. Họ đem về những câu chuyện về loài động vật có vú có cánh sống nhờ máu người và hoạt động về đêm.

Schutt phân biệt những sinh vật hút máu có thực trong thế giới động vật với những sinh vật hút máu trong truyền thuyết. Ông viết: “Dần dần, câu chuyện về loài ma cà rồng trong truyền thuyết bắt đầu thêm vào loài dơi và những đặc tính của chúng. Dơi là nguyên nhân hàng đầu gây nên nỗi sợ hãi mê tín vô cớ. Từ năm 1897, qua tiểu thuyết Dracula của Bram Stoker, chúng sẽ mãi mãi gắn liền với hình ảnh ma cà rồng”.

Nhân vật bá tước hút máu Dracula được lấy cảm hứng từ một lãnh chúa La Mã thế kỷ 15 là Vlad III. Ông ta đóng cọc gỗ xuyên qua xác của những kẻ thù rồi dựng những cái xác đang phân huỷ quanh lãnh địa để răn đe kẻ khác.

Cách đối xử với kẻ thù của Vlad III đã đem lại cho ông ta biệt danh Vlad Tepes hay Vlad-kẻ xuyên người. Cha ông ta là Vlad II được biết đến với cái tên Vlad Dracul. Do vậy, những người muốn tránh biệt danh “kẻ xuyên người” gọi ông ta là Dracula, nghĩa là “con của rồng.”

Tuy nhiên, phải đến khi tiểu thuyết của Stoker ra đời, nhân vật Dracula trong lịch sử mới được gắn với ma cà rồng. Điều này đã giúp thu hút hàng nghìn du khách tới Rumani mỗi năm để thăm quan lâu đài của nhà văn Bram Stoker, nơi được giới thiệu như là lâu đài của Dracula.

Trên thực tế có một loài dơi hút máu để sống. Chúng sử dụng cơ quan cảm biến nhiệt để xác định vị trí mạch máu, dùng những chiếc răng sắc nhọn cắn vào rồi liếm lấy máu chảy ra. Một chất hoá học trong nước bọt của dơi quỷ sẽ ngăn máu đông lại giúp chúng lấy máu liên tục.

Bên cạnh dơi, có những sinh vật khác tồn tại nhờ hút máu người. Đứng đầu trong danh sách này là loài rệp. Chúng xuất hiện trở lại trong những năm gần đây và trở thành nỗi ám ảnh của tất cả mọi người, ngay cả với các vị khách trong những khách sạn sang trọng. Một loài hút máu khác là đỉa. Chúng được sử dụng rộng rãi trong y học để cấy ghép da hay phẫu thuật tái ghép nối.

Nhờ những gân chân cực khỏe, hổ có thể đứng vững trên mặt đất ngay cả khi đã chết. Chúng hay liếm vết thương vì nước bọt có khả năng khử trùng.

Hổ là động vật lớn nhất trong động vật họ mèo. Trong môi trường nuôi nhốt hổ có thể sống tới 20 năm, nhưng trong môi trường hoang dã tuổi thọ của chúng dao động từ 10 tới 15 năm.

Nước dãi của hổ có khả năng khử trùng. Đó là nguyên nhân khiến chúng hay liếm vết thương.

Gân ở chân hổ rất khỏe. Nhiều thợ săn kể rằng, sau khi bị bắn chết, nhiều con hổ vẫn đứng sững chứ không ngã nhào xuống đất.

Hổ trưởng thành thường sống ổn định trong một khu vực. Lãnh thổ của một con đực có thể rộng tới 160 km vuông và bao trùm lãnh thổ của nhiều con cái. Chúng đánh dấu lãnh thổ bằng cách tiểu tiện vào các bụi cây và gốc cây, cào sâu vào các thân cây. Hổ cũng dùng phân để đánh dấu phạm vi lãnh thổ. Cứ vài ngày chúng đi vòng quanh lãnh thổ một lần.

Mùi phân và nước tiểu của các con hổ không giống nhau. Chỉ có chúng mới có thể phân biệt được mùi nước tiểu và phân của đồng loại.

Mỗi con hổ có một kiểu sọc vằn riêng, giống như dấu vân tay ở người. Những vết sọc giúp chúng ngụy trang tốt trong các đám cỏ và cây bụi thấp.

Thính giác là giác quan phát triển nhất của hổ.

Nếu tính trung bình thì cứ 20 lần bắt mồi hổ chỉ thành công một lần.

Hổ thích ăn lợn, nai và trâu. Nhưng chúng cũng sẵn sàng bắt những con vật nhỏ hơn như cá và thỏ. Hổ có thể nhịn ăn trong 2-3 ngày.

Một con hổ có kích thước trung bình có thể ăn tới 27 kg thịt mỗi bữa.

Răng nanh của hổ có thể dài tới 7,5 cm. Nhờ đó chúng có thể gặm tới xương mọi động vật trên trái đất.

Sau khi đánh chén no, hổ thường giấu phần còn lại của con mồi để tránh sự dòm ngó của những động vật ăn xác thối. Chúng sẽ ăn nốt phần thịt đó vào bữa tiếp theo.

Thời gian ngủ tối đa của hổ trong ngày là 18 giờ.

Hổ biết bơi và chúng thường làm mát cơ thể bằng cách ngâm mình dưới nước.

Ở tuổi thứ ba hổ bắt đầu giao phối và sinh sản. Một con đực có thể giao phối 6 lần/giờ. Hổ cái mang thai trong 102-106 ngày và thường đẻ 2-3 con mỗi lứa. Tỷ lệ tử vong ở hổ con tương đối cao. Khi chào đời hổ con không có khả năng nhìn.

Trọng lượng của hổ con tăng thêm trung bình 100 gram mỗi ngày.

Giới khoa học tin rằng những đốm trắng ở mặt sau của tai hổ là dấu hiệu chỉ dẫn để hổ con có thể bám theo mẹ.

Hổ con bắt đầu săn mồi sau khi được 18 tuần tuổi. Chúng sống cùng mẹ trong 2-3 năm.

Vì sao người ta lại hôn nhau, bị đỏ mặt và thậm chí là ngoáy mũi? Đó là những bí ẩn trong đời sống con người mà các nhà khoa học vẫn chưa thể tìm ra lời giải đáp.

Tạp chí New Scientist đã tập hợp danh sách gồm 10 hành vi đơn giản diễn ra hằng ngày trong đời sống chúng ta nhưng vẫn khiến các bộ não hàng đầu thế giới phải vắt óc suy nghĩ. Sau đây là một số giả thuyết lý giải cho những hành động này.

1. Đỏ mặt : Charles Darwin đã rất cố gắng trong việc tìm hiểu vì sao người ta lại đỏ mặt mỗi khi nói dối và ông cho rằng hành động đó là để cảnh báo người khác. Nhưng có người lại cho rằng hành vi này giúp giảm bớt sự đương đầu hay tạo thêm sự gần gũi do làm lộ ra sự yếu đuối.

2. Cười : hóa chất endorphin cải thiện tâm trạng được thải ra mỗi khi chúng ta cười - đây được xem như là một lý do dễ hiểu. Nhưng một nghiên cứu 10 năm lại tìm thấy người ta cười nhiều trước những câu nhận xét vô vị, hơn là các trò đùa.

3. Hôn : nguồn gốc của việc hôn nhau có thể không bắt nguồn từ gene bởi không phải tộc người nào cũng làm điều này. Có những giả thuyết liên quan tới ký ức từ việc bú sữa mẹ hay bắt nguồn từ thực tế rằng người cổ đại cho con ăn bằng cách mớm môi, qua đó trao đổi nước bọt và tăng khoái cảm.

4. Mơ : Sigmund Freud cho rằng giấc mơ thể hiện niềm khát khao trong tiềm thức của chúng ta nhưng lý giải này không được nhiều người ủng hộ. Một số người tin rằng giấc mơ giúp chúng ta xử lý các cảm xúc, nhưng vì sao có người lại nhìn thấy những hình ảnh kỳ lạ thì vẫn chưa được giải đáp.

5. Mê tín : thói quen lạ lùng này không có một ý nghĩa tiến hóa nào, tuy nhiên, có thể người xưa đã được lợi từ thói quen này, qua đó không nhầm lẫn giữa tiếng sột soạt của một con sư tử trong bụi rậm với tiếng gió thổi.

6. Ngoáy mũi : Thói quen không mấy đẹp mắt này không mang một lợi ích dinh dưỡng nào. Nhưng vì sao 1/4 số thiếu niên làm việc này trung bình 4 lần/ngày? Một số cho rằng nó giúp thúc đẩy hệ miễn dịch.

7. Dậy thì : Các loài vật khác không hề trải qua giai đoạn bất ổn và xáo trộn tâm lý này. Một số cho rằng nó giúp bộ não chúng ta thức tỉnh trước khi trưởng thành hoàn toàn, hoặc đó làm một quá trình thử nghiệm hành vi trước khi người ta biết chịu trách nhiệm về bản thân sau này.

8. Vị tha : Cho đi mọi thứ mà không cần đáp trả là một hành vi khó hiểu xét về mặt tiến hóa. Nó có thể giúp tăng cường sự kết giao hoặc chỉ mang lại cảm giác thỏa mãn.

9. Thưởng thức nghệ thuật : Vẽ, khiêu vũ, chơi nhạc... đều có thể tương đương với sự phô bày chiếc đuôi của con công nhằm thu hút bạn tình. Tuy nhiên, nó cũng có thể là công cụ để truyền bá kiến thức và trao đổi kinh nghiệm.

10. Mọc lông : thưa thớt trên cơ thể nhưng lại rậm rạp ở vùng kín - điều này ngược lại hoàn toàn với các loài linh trưởng khác. Một số lý do bao gồm lông ở vùng kín giúp phán tán mùi hương, giữ ấm hoặc tránh xây xát.

Nhân loại sẽ được chiêm ngưỡng hiện tượng thiên nhiên kỳ thú này kéo dài trong 6 phút 39 giây. Cơ hội này chỉ lặp lại sau 124 năm nữa.

Ở Việt Nam, Hà Giang là địa điểm quan sát được tỷ lệ Mặt trăng lớn nhất với tỷ lệ che khuất cực đại 75,8%.

“Với thời gian xảy ra nhật thực toàn phần cực đại là 6 phút 39 giây vào lúc 02:35:21 giờ UT (9:35:21 giờ Hà Nội) ngày 22/7 tới, đây được coi là nhật thực toàn phần dài nhất thế kỷ 21…” - ông Nguyễn Đức Phường, Hội Thiên văn vũ trụ Việt Nam cho biết trong cuộc trả lời phỏng vấn của PV Dân Trí.

124 năm nữa mới có hiện tượng kỳ thú này

Xin ông cho biết, những nơi nào quan sát được nhật thực toàn phần?

Nhật thực toàn phần xảy ra vào ngày 22/7 sẽ được quan sát trong một dải hẹp rộng 258 km và kéo dài gần nửa vòng trái đất. Nhật thực toàn phần bắt đầu từ Ấn Độ, sau đó đến các nước Nepal, Bhutan, Myanmar và Trung Quốc, rồi tiếp tục vượt ra ngoài Thái Bình Dương.

Địa điểm quan sát được nhật thực toàn phần cực đại nằm ở trên Thái Bình Dương với thời gian xảy ra nhật thực toàn phần cực đại là 6 phút 39 giây vào lúc 02:35:21 giời UT (9:35:21 giờ Hà Nội). Để có dịp chiêm ngưỡng được kỳ nhật thực toàn phần dài như thế này tiếp theo, chúng ta phải đợi đến năm 2132.

Địa điểm đầu tiên trên thế giới quan sát được nhật thực toàn phần lúc 00:51:17 UT (7:51:17 giờ Hà Nội) là bờ biển phía tây Ấn Độ, và địa điểm cuối cùng được chiêm ngưỡng hiện tượng này là quần đảo Polynesia trên Thái Bình Dương, lúc 04:19:26 UT (11:19:26 giờ Hà Nội).


Vậy người dân Việt Nam có được chiêm ngưỡng hiện tượng kỳ thú này không?

Hầu hết lãnh thổ Việt Nam chỉ quan sát được nhật thực một phần. Địa điểm quan sát được tỷ lệ Mặt trăng lớn nhất ở nước ta là Hà Giang với tỷ lệ che khuất cực đại là 75,8% vào lúc 8 giờ 11 phút ngày 22/7. Càng về phía Nam, tỷ lệ che khuất càng nhỏ. Đà Nẵng là 46% lúc 8 giờ 15 phút 10 giây, Nha Trang là 31,4% lúc 8 giờ 17 phút 17 giây, Cần Thơ là 25,5% lúc 8 giờ 11 phút 40 giây, TPHCM là 27,4% vào lúc 8 giờ 13 phút 4 giây…

Còn ở Hà Nội, chúng ta quan sát được tỷ lệ che khuất cực đại là 67,5% lúc 8 giờ 11 phút 50 giây. Thời điểm xảy ra nhật thực một phần ở Hà Nội lúc 7 giờ 6 phút 34 giây và kết thúc lúc 9 giờ 26 phút 10 giây.

Tuyệt đối không quan sát nhật thực bằng mắt thường

Khi quan sát hiện tượng thiên nhiên kỳ thú này, người dân cần phải làm gì để bảo vệ đôi mắt?

Tuyệt đối không được quan sát trực tiếp nhật thực bằng mắt thường. Và càng không được quan sát qua ống nhòm hoặc kính thiên văn khi chưa lắp bộ kính lọc chuyên dụng.

Cường độ ánh sáng mặt trời khá lớn với nhiều bức xạ tử ngoại có hại, nên chỉ cần nhìn thẳng vào Mặt trời bằng mắt thường trong giây lát cũng có thể làm tổn thương đến võng mạc, thậm chí gây mù lòa vĩnh viễn.

Vì vậy, muốn quan sát, cách tốt nhất là mua kính quan sát nhật thực chuyên dụng. Còn không, chúng ta có thể tận dụng kính thợ hàn để quan sát. Nếu không có kính thợ hàn, các bạn quan sát gián tiếp.

Một là dùng một tấm bìa, khoét một lỗ tròn nhỏ. Hướng tấm bía về phía Mặt trời sao cho ánh sáng mặt trời đi xuyên qua lỗ. Đặt một tờ giấy trắng phía dưới sao cho hình ảnh mặt trời hiện thành một khoanh tròn trên tờ giấy. Khi hiện tượng nhật thực diễn ra chúng ta sẽ thấy đĩa mặt trời bị che khuất dần trên tấm giấy trắng. Hai là đặt một chiếc gương dưới chậu nước pha mực. Sao cho hình ảnh Mặt trời nhìn qua gương dịu mà không chói.

Nhật thực toàn phần có nhiều ý nghĩa khoa học hơn nguyệt thực toàn phần

Có một số tin đồn cho rằng nhật thực toàn phần lần này sẽ gây nên sóng thần, động đất…?

Xin khẳng định, đây là những tin đồn không có cơ sở khoa học. Bởi vì, lực triều của Mặt trăng và Mặt trời, cho dù được cộng hưởng trong những kỳ nhật thực, cũng không đủ mạnh để gây ra sóng thần, lại càng không thể tác động đến cấu trúc địa tầng của Trái đất gây ra động đất.
Thậm chí, ngay cả trong trường hợp Mặt trăng ở vị trí khá gần Trái đất (cận điểm) như kỳ nhật thực lần này, thì lực triều tổng cộng cũng chỉ tạo nên những đợt triều cường lớn hơn bình thường không đáng kể. Trong lịch sử, chưa ghi nhận được bất cứ một trận sóng thần hay động đất nào do tác động của nhật thực gây nên.

Dưới góc độ khoa học, ông đánh giá thế nào về hiện tượng nhật thực toàn phần?

Nhật thực toàn phần có nhiều ý nghĩa khoa học hơn nguyệt thực toàn phần. Qua hiện tượng nhật thực toàn phần, các nhà khoa học có cơ hội nghiên cứu lớp khí quyển (sắc cầu) của Mặt trời mà bình thường rất khó quan sát và nghiên cứu.

Ngoài ra, đối với các nhà vật lý lý thuyết, nhật thực toàn phần, nhất là nhật thực toàn phần kéo dài hiếm có như lần này, đây là cơ hội để kiểm tra những tính chất của lý thuyết tương đối rộng của A.Einstein.

Mặt khác, một số nhà thiên văn nảy ra ý tưởng tìm kiếm những thiên thể nhỏ gần Mặt trời, bên trong quỹ đạo của sao Thủy. Đài quan sát không gian SOHO đã phát hiện ra một số sao chổi trong quá trình tiến sát Mặt trời.

Đối với hiện tượng nguyệt thực, ý nghĩa khoa học nhất là nó mang lại là nghiên cứu bầu khí quyển của Trái đất thông qua hiện tượng khúc xạ ánh sáng Mặt trời. Nhờ hiện tượng này mà mỗi lần xảy ra nguyệt thực toàn phần chúng ta nhìn thấy mặt trăng có màu nâu đỏ chứ không phải là tối hoàn toàn.

Xin cảm ơn ông!