Sau 3 trường hợp thai phụ tử vong mấy ngày qua, nhiều bà bầu và người thân hoang mang về những bất trắc có thể xảy ra khi sinh.

Các chuyên gia sản khoa cho rằng, quá trình sinh nở tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ, và có những trường hợp bất khả kháng, nhưng chị em không cần quá lo lắng.

Dự sinh đầu tháng 6 và từng có kế hoạch sẽ đẻ ở một bệnh viện gần nhà cho tiện, lại tránh được cảnh đông đúc trong các viện lớn, nhưng mấy ngày nay, khi nghe tin về những trường hợp thai phụ tử vong, chị Bích (Từ Liêm, Hà Nội) đã thay đổi quyết định. "Mình mất ngủ mấy đêm vừa rồi, cứ nghĩ nhỡ có chuyện gì xảy ra với mình và con là toát mồ hôi. Có lẽ mình sẽ đăng ký sinh ở bệnh viện chuyên khoa cho đỡ sợ", chị Bích chia sẻ.

Tâm trạng của chị cũng là nỗi lo chung của nhiều bà bầu khác.

Theo bác sĩ Bùi Xuân Quyền, trưởng khoa Đẻ dịch vụ D3, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, dù hiện nay, khi khoa học kỹ thuật phát triển, trình độ bác sĩ nâng cao giúp việc đảm bảo an toàn ca sinh và chăm sóc thai phụ thai nhi tốt hơn rất nhiều nhưng câu "gái chửa cửa mả" vẫn luôn đúng. Điều đó để khẳng định một ca đẻ luôn thường trực rất nhiều nguy hiểm, và ngay cả ở các bệnh viện chuyên khoa hay các nước phát triển cũng khó tránh.

Những nơi không có đủ phương tiện cấp cứu, thuốc, kinh nghiệm thì càng khó khăn trong việc xử lý các tình huống nguy cấp trong ca sinh.


Những biến chứng có thể gặp khi sinh :

Băng huyết

Đây là một trong những biến chứng hay gặp nhất trong quá trình sinh nở. Có nhiều nguyên nhân gây chảy máu không ngừng khi sinh, và có thể ảnh hưởng tới tính mạng của cả thai phụ lẫn thai nhi:

- Rau tiền đạo: Bình thường rau bám ở thân và đáy tử cung, nhưng nếu rau bám thấp xuống đoạn dưới tử cung, có khi che lấp cả lỗ tử cung thì gọi là rau tiền đạo. Hiện tượng này gây chảy máu từng đợt vào các tháng cuối của thời kỳ thai nghén, đến khi chuyển dạ, đoạn dưới tử cung căng giãn ra (do cơn co tử cung đẩy thai xuống phía dưới) làm cho rau bám bị trượt và bong, gây chảy máu trầm trọng, có thể khiến sản phụ bị tử vong nhanh chóng.

- Đờ tử cung: Thông thường sau khi sinh, cơ tử cung co lại, ép các mạch máu nằm trong cơ, có tác dụng cầm máu, gọi là hiện tượng “cầm máu sinh lý”. Nếu sau sinh, cơn co tử cung mất hoặc kém sẽ làm mất tác dụng cầm máu sinh lý và gây ra chảy máu.

Tử cung không co được (đờ tử cung) là do cơ tử cung bị căng giãn quá mức trong thời kỳ có thai hoặc trong khi chuyển dạ, thường xảy khi chuyển dạ quá lâu (trên 16 giờ, do tử cung căng giãn quá mức trong thai sinh đôi, sinh ba, đa ối, thai quá to hoặc tử cung bị nhẽo do đẻ nhiều lần.

- Rau bong non: Thông thường, sau khi sinh, tử cung co lại làm rau bong và đẩy ra ngoài. Tuy nhiên, nếu thai chưa ra mà rau đã bong (thường do nhiễm độc thai nghén), các mạch máu ở diện rau bong không được ép lại sẽ gây ra chảy máu ồ ạt.

- Vỡ tử cung: Tai biến vỡ tử cung có thể do sẹo mổ cũ, cơn co tử cung quá mạnh hoặc sự can thiệp thái quá của thầy thuốc trong cuộc đẻ, làm đứt các mạch máu ở chỗ bị vỡ, gây chảy máu ra ngoài âm hộ hay trong ổ bụng. Trường hợp này bác sĩ phải mổ, cắt tử cung mẹ, bệnh nhân bị sốc mất máu nặng phải hồi sức tích cực và có người phải truyền hàng chục lít máu.

- Rách âm đạo, cổ tử cung, tầng sinh môn, đứt cơ vòng: Khi sinh, cơn co tử cung đẩy thai xuống làm cho cổ tử cung mở ra, âm đạo, âm hộ và các cơ ở vùng âm đạo cũng giãn dần để chuẩn bị cho thai lọt qua. Nếu thời gian chuyển dạ quá nhanh, người mẹ rặn mạnh và quá sớm khi cổ tử cung chưa mở hết hoặc các cơ vùng âm đạo, âm hộ chưa giãn đủ mức, sẽ gây rách các bộ phận này. Tổn thương rách có thể nông, sâu, làm cho máu chảy nhiều hoặc rỉ ít một và kéo dài hàng giờ, nếu không phát hiện được, sản phụ có thể tử vong.

- Một số bệnh lý về máu như chảy máu kéo dài, rối loạn đông máu... hay gặp ở các sản phụ bị nhiễm độc thai nghén và sản giật. Nếu không phát hiện trước để điều trị sẽ gây ra chảy máu trầm trọng.

Tắc mạch ối

Đây là hội chứng nước ối tràn vào máu khi chuyển dạ đẻ, thường gây tử vong cho sản phụ và thai nhi. Tai biến này có thể xuất hiện ở bất cứ người nào, trong lần sinh con đầu hay con thứ. Hội chứng thường xảy ra đột ngột, tiến triển nhanh và không thể chẩn đoán hay dự phòng. Hầu hết thai phụ rơi vào tình huống này đều nhanah chóng rơi vào tình trạng tắc mạch não, tắc mạch phổi, mất tuần hoàn, suy hô hấp rồi nhanh chóng tử vong.

Bình thường, nước ối hoàn toàn nằm trong buồng ối, không đi vào tuần hoàn của thai phụ. Tắc mạch ối có thể xảy ra khi có cơn co tử cung mạnh (khiến nước ối thấm vào khoang giữa tử cung và rau - màng ối) và việc các mạch máu ở thành tử cung mở ra. Khi cơ tử cung giãn, các mạch máu mở rộng có tác dụng như những ống hút, hút nước ối vào mạch. Khi cơ tử cung co lại, máu và nước ối được đẩy theo đường tĩnh mạch của tử cung vào tĩnh mạch chậu rồi về tim. Tim đẩy máu có lẫn nước ối lên phổi, làm tắc các động mạch ở phổi.

Theo bác sĩ Quyền, sản phụ nào cũng có thể gặp các biến chứng xảy ra khi chuyển dạ, tuy nhiên, một số trường hợp có nguy cơ cao hơn là: sản phụ còn quá trẻ, cơ thể chưa phát triển hoàn thiện, máu chưa đủ, hay trên 35 tuổi - sức khỏe kém, nội tiết giảm... Những người có tiền sử bệnh tim mạch, bệnh về máu, phát hiện rau tiền đạo trung tâm trong quá trình thai nghén...

Tuy nhiên, ông cho biết, trừ một số trường hợp bất khả kháng, như tắc mạch ối, nhiều tai biến khi sinh có thể phòng ngừa hay khắc phục được, bằng cách quản lý thai phụ tốt, tiên lượng các nguy cơ và chuẩn bị đủ phương tiện nhân lực ứng phó. Vì thế, các bà bầu không nên quá hoang mang lo lắng về quá trình sinh nở.

Theo cử nhân Tạ Thanh Thủy, Phó phòng điều dưỡng, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, để chuẩn bị tốt nhất cho một ca sinh an toàn, chị em cần lưu ý một số điều sau:

- Khám thai định kỳ: Điều này nghe có vẻ hiển nhiên nhưng thực tế nhiều chị em lại chưa chú ý đúng mức. Có những người tới lúc đi làm hồ sơ sinh vẫn chưa từng đi khám thai lần nào, mà chỉ thường xuyên siêu âm xem các chỉ số của con. Việc khám thai giúp đảm bảo sức khỏe của mẹ, có thể phát hiện các dấu hiệu nguy hiểm như tiền sản giật, thiếu máu, tiểu đường thai kỳ, tim mạch... Phải đảm bảo sức khỏe của mẹ thì mới có thể sinh con an toàn, khỏe mạnh.

- Đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý: Ăn đa dạng, đủ chất. Kém ăn có thể gây suy dinh dưỡng thai nhi, khiến mẹ tụt huyết áp và gây chảy máu khi sinh. Tẩm bổ quá nhiều, không đúng cách là một phần nguyên nhân gây tiểu đường thai kỳ cũng có thể dẫn tới các biến chứng trong quá trình sinh nở.

- Tham gia các lớp trước sinh: để có được kiến thức về dinh dưỡng của mẹ khi mang thai, nhận biết các dấu hiện trước sinh, chuyển dạ, cách thể dục giữ gìn sức khỏe cũng như cách thở để giữ sức khi sinh, những nguy cơ của mổ đẻ và mổ thường cho mẹ và con...

Vương Linh
Theo VnExpress

Trong vài thập niên qua, các phụ nữ đã và đang làm chủ về sức khỏe của họ càng ngày càng tốt hơn. Ngành y học cũng muốn cố gắng đáp ứng một cách tận tình các ước muốn và nhu cầu đang thay đổi của phụ nữ. Các cách sinh con các bà mẹ có thể “lựa chọn” ngày càng đa dạng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các thai phụ. Ngày nay, phần lớn chúng ta yêu cầu được sinh con một cách tự nhiên hơn và quyền lựa chọn này bao giờ cũng được thỏa mãn tại bệnh viện cũng như tại nhà riêng.

Lối sinh nở tự nhiên

Mọi thai phụ đều muốn được sinh nở tự nhiên, đó là điều hợp lý. Sinh nở tự nhiên không làm cho thai phụ sợ hãi vì nó quen thuộc; không có sự can thiệp y khoa khi không cần thiết, các thai phụ được làm những gì họ muốn để chọn tư thế sinh thoải mái nhất và cũng sẽ không cần phải sử dụng đến các loại thuốc giảm đau, và sau cùng là có bầu không khí êm đềm và đầy yêu thương. Cơ thể phụ nữ được cấu tạo phù hợp với chức năng sinh nở; những mô mềm của đường sinh nở rộng ra để bé từ từ được đẩy trượt ra ngoài. Các kỹ thuật thở và thư giãn đã làm cho việc sinh nở tự nhiên chủ trương sử dụng các kỹ thuật này.

Phần lớn các lý thuyết về sinh nở dựa trên tác động tâm lý để làm cho cơn đau giảm xuống và ngưỡng cảm nhận đau cao lên. Trong rất nhiều trường hợp, kỹ thuật thở là trung tâm điểm của lý thuyết này. Từng kỹ thuật thở có khác nhau chút ít nhưng tất cả đều nhấn mạnh đến sự tập trung cao độ các cách thở và khả năng thư giãn cơ thể theo ý muốn. Bạn có thể đến những trung tâm chuyên về sinh đẻ tự nhiên hoặc luyện tập tại nhà. Ngày càng có nhiều bệnh việc đa khoa cho phép sử dụng bể sinh và cho phép sản phụ sinh nở không phải nằm trên giường và có thể chọn tư thế sinh nào dễ chịu nhất.


Sinh nở có kiểm soát

Những thai kỳ bình thường và các ca sinh không có biến chứng hầu như hoàn toàn được các đội ngũ bác sĩ, nữ hộ sinh tổ chức thực hiện ở bệnh viện, nhưng với xu hướng càng ít can thiệp càng tốt. Trong nhưng kiểu sinh có tổ chức này, việc chuyển dạ sẽ được kiểm soát một cách tích cực để đảm bảo an toàn cho cả thai phụ lẫn thai nhi. Sinh nở có kiểm soát tích cực trong bệnh viện rất cần thiết cho các thai phụ có biến chứng trong thai kỳ, trong cơn chuyển dạ và trong khi sinh (ví dụ sinh ngôi mông). Tuy nhiên, ở bệnh viện, bạn có thể sử dụng nhiều kỹ thuật sinh sản hiện đại : kỹ thuật gây tê ngoài màng cứng luôn luôn sẵn sàng và việc theo dõi tim thai bằng máy monitoring liên tục có thể là cần thiết. Vì lẽ đó, thuốc giục sinh có thể được sử dụng nhiều hơn, mổ bắt con nhiều hơn, sinh kềm nhiều hơn. Mặc dù những điều kiện trên đây thật sự mang đến nhiều thành công cho các ca sinh cần can thiệp, nhưng hiện nay người ta nhận thức rằng việc thường xuyên sử dụng các dụng cụ đó là không cần thiết. Tuy vậy đa số các thai phụ cho rằng bệnh viện là tốt nhất và họ được an tâm hơn.

Sinh tại nhà riêng

Tại nhiều quốc gia châu Âu, các thai phụ khỏe mạnh có thể chọn sinh nở tại nhà nếu họ cảm thấy thai kỳ của họ diễn tiến tốt đẹp. Tại Mỹ và Anh, điều này khó được chấp nhận. Để xem xét cho sinh tại nhà, đa số các bác sỹ sản khoa đều đòi hỏi sản phụ phải đã từng sinh một bé bình thường rối mới đồng ý cho sinh tại nhà có thể là điều khó và bạn phải thật chắc chắn rằng đó là việc cần chuyển đến bệnh viện nếu có điều gì đó không diễn tiến một cách thuận lợn và suôn sẻ.

Có thể bác sĩ cho là sinh tại nhà có nhiều nguy cơ, không được an toàn bằng sinh nở nhưng nhiều thống kê cho biết trong một vài tình huống thì sinh ở bệnh viện thực tế lại ít an toàn hơn sinh tại nhà có tính toán trước. Tuy thế ca sinh ngoài bệnh viện mà không được lên kế hoạch trước sẽ có thể cực kỳ nguy hiểm, cho dù điều này xảy ra cho một thiếu nữ còn trẻ đang cố gắng che giấu cái thai không mong muốn hoặc với một cặp vợ chồng mà người vợ đẻ khi đang trên đường đến bệnh viện.

Những ca sinh tại nhà riêng

Ở nước ngoài, sinh tại nhà được lên kế hoạch trước có thể là một trong những cách an toàn nhất.

Một báo cáo của Anh gần đây đã kết luận rằng mặc dù có đến 94% các ca sinh diễn ra trong các bệnh viện, nhưng chúng lại không an toàn hơn các ca sinh tại nhà.

Trong một nghiên cứu kéo dài gồm hơn 200 ca sinh nở trong cộng đồng các nông trại ở tiểu bang Tennessee (Mỹ) công bố năm 1992, 95% các ca sinh nở diễn ra tại nhà và đều thành công, số 5% ca sinh còn lại diễn ra tại bệnh viện. Sản phụ sinh tại nhà có tỷ lệ tử vong rất thấp và hiếm khi nào cần giải phẫu hoặc dùng kềm và đỡ bị cắt tầng sinh môn hơn tại bệnh viện. Cuộc nghiên cứu này bao gồm cả thai phụ có “nguy cơ thấp” lẫn thai phụ đã sinh nhiều lần và đã sinh mổ.

Sinh trong hồ nước

Cách sử dụng hồ nước để hỗ trợ cho một ca sinh tích cực đã được nhiều người ủng hộ. Một cách lựa chọn sinh phổ biến ở người Châu Âu hơn là ở Mỹ, đó là sinh ở dưới nước. Các hồ sinh phần lớn được sử dụng hình như để làm giảm đau chứ không phải cho chính việc sinh nở bởi vì nguy hiểm có thể xảy nếu sinh dưới nước mà đầu đứa bé không được nâng lên ngay được.

Ở châu Âu, sản phụ có thể thuê một hồ sinh di động cho riêng mình. Các ca sinh nở dưới nước luôn luôn phải có các chuyên viên y tế giám sát chặt chẽ.


Sinh nở chủ động

Dù sinh tại bệnh viện hay tại nhà, bạn nên theo theo phương pháp sinh nở chủ động. Khi đó, chồng của bạn hay người đưa bạn đi sinh sẽ tham gia tích cực vào việc sinh nở của bạn.

Sinh nở chủ động có nghĩa là bạn không bắt buộc nằm trên giường để sinh mà bạn có quyền di chuyển để tìm tư thế sinh mà bạn cảm thấy thoải mái. Bạn sẽ được người chồng, người mẹ hoặc người thân dìu để giúp bạn tìm tư thế thích hợp nhất.

Các phương pháp chuẩn bị để sinh nở chủ động đã được phổ biến rộng rãi trong các lớp học tiền sản, vì người ta đã chứng minh rằng sự chuyển động của thai phụ với các tư thế thích hợp có khả năng làm cho các cơn co thắt hướng xuống phía dưới bụng để đẩy thai đi xuống như thế sẽ làm cho cơn chuyển dạ có hiệu quả hơn. Tư thế ngồi xổm, quỳ, ngồi hoặc đứng, tất cả đều có thể giúp làm bớt cơn đau và làm cho tiến trình chuyển dạ được thoải mái, dễ dàng và ngắn đi. Nguy cơ bị cắt tầng sinh môn và sinh bằng kẹp forceps hoặc nếu mổ có thể giảm nếu người mẹ được tự do di chuyển theo ý mình.

Người giúp bạn lúc sinh

Mỗi thai phụ trong lúc chuyển dạ nên có một người nào đó ngoài nên có một người nào đó ngoài những chuyên môn về y tế, luôn sát cánh bên mình, sẵn sàng để trợ giúp và khích lệ. Người chồng của thai phụ là người trợ giúp tốt hơn cả, nhất là khi anh ấy đã cùng bạn đi học các lớp tiền sản. Tuy nhiên, điều này cũng không bó buộc. Người mẹ, chị em gái hay bạn thân của bạn cũng có thể giữ vai trò này, đặc biệt khi người này đã có gia đình và con cái. Các thai phụ đầy đủ về mặt tinh thần và thể chất của một cá nhân được thai phụ tin cậy có khả năng làm giảm các nhu cầu dùng thuốc giảm đau khi chuyển dạ.

Những vấn đề gây tranh cãi

Các quy trình trước kia về việc sinh nở hiện nay được đánh giá lại và giới chuyên môn đã chứng minh rằng có những quy trình không cần thiết hoặc không đúng. Đồng thời, với sự trợ giúp của các kỹ thuật hiện đại, đa số các bác sĩ sản khoa ngày nay tin tưởng họ có thể bảo đảm cho việc sinh nở được an toàn hơn cho thai phụ và thai nhi. Thí dụ vào giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ, có thể gây tê có hiệu quả bằng co thắt tử cung bằng máy, ghi lại độ giãn nở tử cung, khi cần thiết, có thể truyền oxytocin để đảm bảo cho các cơ co thắt dạ con đủ mạnh, đủ nhặt và đều đặn.

Chúng ta sẽ nói đến một số vấn đề trên đây đủ hơn trong phần khác của cuốn sách này và ở đây ta chỉ dự kiến về một vài điều có thể xảy ra. Việc hướng sự chú ý của các bạn đến các lý lẽ dựa trên những cách thực hành y học này sẽ giúp các bạn, nếu cần, nêu các câu hỏi về những kỹ thuật đó với cán bộ y tế. Họ thường sẽ thuận theo ý bạn, nhưng đôi lúc họ sẽ bảo rằng bạn và đứa con sẽ gặp nguy cơ lớn nếu bạn cứ nhất định yêu cầu như thế. Ví dụ như con của bạn đang kiệt sức mà bạn vẫn muốn sinh theo cách tự nhiên. Trong tình huống này, bạn nên chấp nhận đổi sang kế hoạch sinh khác. Tuy nhiên bạn đừng nên đồng ý với sự can thiệp của y học, nếu các câu hỏi của bạn không được trả lời thoả đáng, dù việc này ít khi xảy ra. Thỉnh thoảng việc can thiệp cũng có thể do nữ hộ sinh hoặc bác sĩ muốn cho bé lọt lòng nhanh. Thí dụ cắt tầng sinh môn thường cần phải làm lúc ta hối bạn rặn đầu của bé ra trước khi da và cơ vùng tầng sinh môn có thời gian để giãn. Ông Michel Odent đã chứng minh được rất ít thai phụ cắt tầng sinh môn nếu họ có thêm thời gian.

Không nên ăn uống gì cả

Ở một số nước, thai phụ đang chuyển dạ được khuyến khích ăn hoặc uống để tăng sức. Đôi khi thai phụ có nhu cầu đột xuất về năng lượng cơ thể và thêm nữa, còn phải lấy lại các chất lỏng đã mất đi do toát mồ hôi. Để thai phụ đói trong suốt cơn chuyển dạ chỉ có một lý do duy nhất có thể chấp nhận được là để bụng trống phòng khi phải sinh mổ.

Di chuyển đến phòng sinh

Tại hầu hết các bệnh viện, bạn chuyển dạ và sinh tại cùng một phòng. Nhưng cũng còn tùy thuộc vào từng cơ sở. Có khi bạn cần chuyển đến phòng mổ vì cần mổ khẩn cấp. Lý tưởng nhất là để bạn chuyển dạ một cách thoải mái trong môi trường yên tĩnh, trong không gian phòng có đầy đủ ánh sáng, có nguồn oxy và náy hút làm thông đường thở cho bé.

Giục sinh

Khởi động cơn chuyển dạ nhân tạo không phải là điều mới mẻ, nhưng phải đến cuối thế kỷ thứ 20 mới có thể được thực hiện một cách an toàn. Chỉ nên giục sinh vì những lý do y tế, ví dụ như thai phụ bị bệnh tiền sản giật, huyết áp cao, thai già tháng, hoặc cần giục sinh để cứu sống thai phụ và thai nhi.

Chọc túi nước ối

Nghĩa là túi bọc cơ thể thai nhi được làm vỡ một cách nhân tạo. Hiện nay việc đó diễn ra khá thường xuyên trong kiểu sinh kỹ thuật cao, nhưng lại không cho phép chọc ối sớm trừ phi tim thai có nhịp đập bất thường. Bác sĩ thực hiện chọc ối vì ba nguyên nhân :

• Thứ nhất : để đặt thiết bị theo dõi thai nhi đúng chỗ.
• Thứ nhì : để kiểm tra nguồn gốc nước ối xem có phân su hay không.
• Thứ ba : để khi túi ối vỡ, đầu thai nhi đè mạnh lên cổ tử cung làm giãn nở cổ tử cung và hoàn tất giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ.

Theo dõi thai nhi

Thiết bị điện tử được ràng dây quanh bụng thai phụ. Đây là chuyện thường làm, theo dõi trong thời gian 20 phút khi thai phụ mới nhập viện, nhờ đó bác sĩ luôn luôn có sẵn một hồ sơ về nhịp tim của thai nhi để so sánh nếu sau này có vấn đề gì nảy sinh. Hiển nhiên theo dõi được bên trong tử cung lúc chuyển dạ để tìm tư thế sinh (hiện nay đã có thiết bị di động gọn nhẹ hơn được sử dụng rộng rãi) và chuyện này có thể làm cho chuyển dạ chậm. Ngoài ra máy có thể hoạt động sai, vì thế phải cần các nhân viên giỏi mới sử dụng thiết bị đúng, có thể xảy ra chuyện can thiệp không cần thiết. Thêm vào đó, sử dụng thiết bị theo dõi thai nhi sẽ làm cho thai phụ phân tâm, chú ý đến máy móc hoặc cảm thấy khó chịu.

Giúp bằng kẹp forceps

Đây là dụng cụ có hình dáng giống cái gắp đá, dùng để nhẹ nhàng ôm lấy đầu thai nhi kéo ra khỏi đường sinh. Sinh kềm đã cứu được rất nhiều thai nhi bị kẹt lại trong khùng xương chậu. Sinh kềm buộc phải cắt tầng sinh môn. Bác sĩ còn dùng đến dụng cụ giác hút. Trong kỹ thuật này, một cái phễu được gắn với đầu thai nhi để hút bé ra. Càng ngày người ta càng hay sử dụng dụng cụ giác hút thay thế dụng cụ kềm để chỉ cắt tầng sinh môn khi thật cần thiết.

Cắt tầng sinh môn

Đây là kỹ thuật làm rộng âm đạo cho dễ sinh, thường dùng ở các nước phương Tây. Cắt để tránh bị rách, vì vết rách sẽ không đều và rất khó khâu và lâu lành hơn so với các vết cắt. Tuy nhiên thia phụ có thể tránh bị rách bằng cách ngưng rặn trong lúc đầu của bé đang lọt ra, khi đó tử cung sẽ nhẹ nhàng co thắt, đưa đầu bé ra ngoài một cách tự nhiên và từ từ. Nếu đầu bé ra nhanh, chắc chắn không thể tránh khỏi bị rách, do đó nếu phần tầng sinh môn chưa căng giãn đủ thì bắt buộc phải cắt tầng sinh môn.

Nếu cắt quá sớm, trước khi phần tầng sinh môn mỏng đi, thì sẽ bị tổn thương cơ, da và mạch máu, đồng thời xuất huyết rất trầm trọng. Ngoài ra, mô bị dập khi dùng kéo cắt dễ gây ra thâm tím, sưng lên lại làm cho sau khi sinh rất khó chịu, vết sẹo sẽ đau nhức lâu, gây trở ngại cho việc giao hợp nhiều tháng sau. Nếu bạn muốn tránh việc cắt những trường hợp thật cần thiết. Trước khi cắt bạn nên tiêm thuốc tê. Đó là quyền của bạn và bạn phải yêu cầu.

Ngôi mông (sinh ngược)

Nhiều thai phụ và nữ hộ sinh tin rằng việc sinh nở nhẹ nhàng và chậm rãi đi đôi với kỹ năng chăm sóc khéo léo có thể đỡ phôi thai nhi ngôi mông sinh qua đường âm đạo với ít nguy cơ nhất. Tuy vậy, các nghiên cứu cho thấy sinh ngược qua đường dưới nguy hiểm hơn là mổ lấy thai. Phần lớn trường hợp sinh ngược đều phải mổ và khi mổ thường được gây tê ngoài màng cứng.

Thời gian

Thời gian của các cơn chuyển dạ được cho là bình thường không hoàn toàn như nhau đối với từng bệnh viện. Thí dụ, thời gian chuyển dạ chính xác ở giai đoạn hai có thể là 30 phút hoặc 2 tiếng hoặc là giữa hai số đó tuỳ thuộc vào bác sĩ nữ hộ sinh. Thời gian bình thường của cơn co chuyển dạ cũng khác nhau giữa các thai phụ, giữa các kỳ sinh. So sánh thời gian bình thường này với thời gian chuyển dạ của bạn có thể gây ra một số vấn đề.

Trong trường hợp mà giai đoạn đầu của cơn chuyển dạ được cho là quá dài thì phải chọc màng ối hoặc truyền oxytoxin để làm gia tăng tần số và cường độ của các cơn co thắt này.Khi giai đoạn 2 của cơn chuyển dạ kéo dài quá lâu thì bác sĩ thường sẽ cắt tầng sinh môn và cho sanh kềm. Tuy nhiên, nhiều nữ hộ sinh nói rằng có sự khác biệt rõ ràng giữa cơn chuyển dạ diễn tiến tốt đẹp nhưng tốn thời gian với những cơn chuyển dạ tiến triển chậm vì gặp trục trặc.

Được ở chung với nhau

Không nên tách riêng bé ra khỏi mẹ sau khi sinh trừ khi bé cần được chăm sóc đặc biệt hoặc do người mẹ yêu cầu. Còn người chồng thì không ở chung với vợ trong bệnh viện vì thường không có chỗ. Chuyện này sẽ khiến các ông chồng không vui sau khi quá phấn khích và cảm xúc vì chuỵện sinh nở. Hơn thế, đa phần các thai phụ đều nói rằng họ quá phấn khích không thể ngủ được sau khi sinh và ước ao có người để nói chuyện. Do đó bạn nên yêu cầu được gặp chồng hoặc người thân sau khi sinh để có được cảm giác an toàn và dễ chịu.


Cắt tầng sinh môn

Cắt tầng sinh môn là từ chuyên môn để chỉ nhát cắt giúp đầu bé lọt qua ra ngoài âm đạo Nhát cắt này ít khi phải dùng đến trong lúc chuyển dạ.

• Nhát cắt hình chữ J
• Nhát cắt này bẻ góc ở phía dưới, xa khỏi âm đạo và tầng sinh môn, đi sâu vào phần cơ.
• Nhát cắt đường giữa

Được thực hiện bằng cách cắt thẳng xuống, ăn vào tầng sinh môn giữa âm đạo và hậu môn. Nếu đã được gây tê ngoài màng cứng sản phụ sẽ không cần thêm thuốc gây tê nào khác. Nếu chưa, biện pháp gây tê cục bộ ở tấng sinh môn sẽ phải cần đến.

Khi nào bạn được cắt tầng sinh môn

Khi việc sinh nở của bạn không an toàn trong các tình huống đặc biệt thì bạn cần phải cắt tầng sinh môn. Đó là khi:

• Việc sinh nở trở nên khẩn trương và phần tầng sinh môn của bạn không đủ thời gian để căng ra từ từ.
• Đầu con bạn quá to không thể lọt ra.
• Bạn không kiểm soát được cơn rặn, do đó bạn không thể ngừng lại khi cần thiết rồi từ từ nhẹ nhàng rặn bé ra.
• Bé có dấu hiệu kiệt sức.
• Bạn cần phải trợ sinh bằng kẹp forceps.
• Bé sinh ngôi mông và bạn có biến chứng lúc sinh.

Theo Phụ Nữ Online

Tuần qua, tại BV Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận 3 bệnh nhân có triệu chứng viêm phổi lạ. Điều đặc biệt là cả 3 bệnh nhân này đều đang mang thai. Cho đến nay, sau một tuần điều trị, qua nhiều lần xét nghiệm vẫn chưa thể biết căn nguyên của bệnh.


Không tìm ra căn nguyên

BS Nguyễn Trung Cấp, Phó Trưởng khoa Cấp cứu-Điều trị tích cực, BV Nhiệt đới Trung ương cho biết, những bệnh nhân này đều nhập viện trong tình trạng nguy kịch đến tính mạng: Suy hô hấp, hai phổi trắng xóa, huyết áp xuống thấp. Tất cả bệnh nhân đều được đặt nội khí quản và thở máy ngay lập tức. Xét nghiệm khí máu cho thấy, các bệnh nhân đều thiếu oxy hóa máu. Đây là triệu chứng viêm phổi nặng do suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS).

Qua rất nhiều lần xét nghiệm các ca bệnh này đều âm tính với cúm. Các bác sĩ không thể phát hiện ra căn nguyên của bệnh lý này. Theo y văn thế giới, bệnh nhân có triệu chứng ARDS có tỷ lệ tử vong cao tới 30-60%.

Theo BS Cấp, BV đã từng điều trị cho những bệnh nhân viêm phổi nặng nhưng đều biết căn nguyên, đây là lần đầu tiên điều trị bệnh viêm phổi nặng mà không thể tìm ra căn nguyên. Dựa vào kinh nghiệm điều trị với các ca viêm phổi lạ, các bác sĩ điều trị theo kiểu "bao vây". Đặc biệt, với bệnh nhân mang thai, các bác sĩ vừa điều trị bệnh, vừa phải đảm bảo giữ thai.

Vừa điều trị viêm phổi lạ vừa đỡ đẻ

Đó là trường hợp bệnh nhân Nguyễn Thị Mỹ Linh, 22 tuổi, mang thai 34 tuần (quê Đức Hòa, Sóc Sơn, Hà Nội) nhiễm viêm phổi lạ ARDS, nhập viện trong tình trạng hôn mê, phải thở máy. Các bác sĩ tiên lượng giữ thai là khó trong khi mọi điều kiện phải dành cho cứu mẹ trước. Nguy cơ suy thai và sẩy thai dễ xảy ra.

Sau khi điều trị bệnh viêm phổi lạ được một tuần, bệnh nhân Linh đã thoát khỏi nguy hiểm. Nhưng đến lúc này, cái thai đã không thể giữ và phải cho thai ra. Trước tình huống khẩn cấp, BS Trung Cấp, lãnh vai trò... đỡ đẻ.

Một bé trai nặng 1,7 kg ra đời trong hoàn cảnh hy hữu. Hiện em bé đang được nuôi dưỡng lồng kính tại BV Nhi Trung ương, sức khỏe tốt. Theo BS Cấp, bệnh nhân Linh đã hồi phục sức khỏe và có thể ra viện trong vài ngày tới.

Cũng tại BV Nhiệt đới Trung ương, một bệnh nhân có thai khác mắc hội chứng ARDS vẫn phải thở máy và điều trị tại phòng cách ly. Đó là bệnh nhân Đồng Thị Xoan,19 tuổi (quê Hải Dương) hiện đang có thai 24 tuần. Theo BS Cấp, hiện bệnh có thuyên giảm nhưng vẫn đang phải cần trợ thở vì mang thai. Bên cạnh đó, bệnh nhân Xoan còn phải truyền thuốc hỗ trợ giữ thai

Với phụ nữ, không giây phút nào sánh được khoảnh khắc chào đón đứa con yêu. Những ai may mắn có chồng cùng “vượt cạn” thì ý nghĩa của khoảnh khắc ấy càng lớn lao gấp bội.

Ở những quốc gia phát triển, việc các đức lang quân theo vợ vào phòng sinh là chuyện hết sức bình thường và được khuyến khích. Tại Việt Nam, dịch vụ này vẫn chưa được phổ biến, mới chỉ xuất hiện tại Bệnh viện Việt Pháp (Hà Nội), Phụ sản quốc tế, Từ Dũ, Hùng Vương (TPHCM). Sự quá tải, cơ sở vật chất chưa đồng bộ của các bệnh viện là nguyên nhân khiến dịch vụ chưa phát triển. Thêm vào đó, nhiều người cho rằng, việc này không cần thiết vì từ trước đến nay, phụ nữ đã quen với việc “đi biển mồ côi một mình”, hay vì tâm lý e ngại. Nhưng, với những ông bố được chứng kiến giây phút con yêu chào đời sau bao vất vả của vợ thì niềm hạnh phúc ấy không sao diễn tả được bằng lời.

Cảm động chuyện phòng sinh

Có rất nhiều câu chuyện bi hài xung quanh việc theo vợ vào phòng đẻ của các đấng mày râu. Nhưng, trên tất cả là sự cảm động, tình thương yêu bao trùm khắp căn phòng. Có nhiều cách để các ông bày tỏ niềm hạnh phúc của mình: Ông hô hào cổ vũ, ông bật khóc ngon lành, ông gồng mình... rặn cùng vợ. Có một điểm chung là ông nào ông nấy đều lóng ngóng, cuống quýt, hồi hộp và âu lo.

Chị Tô Thị Phương, nữ hộ sinh Bệnh viện Việt Pháp, tâm sự: “Được chứng kiến cảnh các ông bố nắm tay động viện vợ, rồi khi em bé chào đời thì nhảy cẫng lên sung sướng, bắt tay cảm ơn tất cả bác sĩ lẫn hộ sinh trong phòng, có anh còn ôm chầm lấy bác sĩ... chúng tôi rất xúc động. Tôi nghĩ, thật may mắn cho những ai có chồng bên cạnh trong lúc sinh”.

Có anh chồng lúc vào phòng sinh do quá lo lắng nên quên mất lời vợ dặn là “chỉ được nhìn từ trên xuống”. Anh đứng cạnh bác sĩ, hô vợ “cố lên” lạc cả giọng, cho đến khi đứa bé đỏ hỏn, lòng thòng rãi rớt cất tiếng khóc chào đời thì cũng là lúc anh òa khóc.

Nhiều ông lần đầu lên chức bố nên vào phòng sinh với vợ cứ lóng nga lóng ngóng, tay chân thừa thãi nên bị bác sĩ, hộ lý nhắc nhở liên tục. Anh Nguyễn Anh Văn (Ba Đình - Hà Nội) vẫn nhớ như in tâm trạng của mình ngày hôm đó: “Thấy vợ đau đớn mà mình chẳng giúp được gì mới thấy cuộc vượt cạn không đơn giản như mình vẫn tưởng, thấy thương và quý trọng vợ nhiều hơn. Trước đó, mình lúc nào cũng thích có con trai, nhưng sau giây phút ấy mình không quan trong chuyện ấy nữa”.

Chị Mai vợ anh cũng không giấu được niềm xúc động khi nhớ lại: “Lúc ấy mệt rã rời, lại lo lắng nữa, nhưng có chồng ở bên động viên mình vững tâm hơn nhiều. Khi con chào đời, hạnh phúc của vợ chồng như được nhân lên gấp đôi vì được ở bên nhau trong những giây phút ấy”.

Cần “tập huấn” trước

Hầu hết phụ nữ đều cảm thấy hạnh phúc khi có chồng ở bên trong lúc “vượt cạn”, nhưng cũng không ít người lắc đầu quầy quậy khi tưởng tượng ra cảnh đó. Xuất phát từ tâm lý e ngại chồng nhìn thấy cảnh “không đẹp mắt”, sợ chồng “khiếp” không dám “gần gũi” mình nữa. Trên thực tế, có ông chồng lần đầu đưa vợ đi đẻ, nhìn ai cũng thấy xấu hổ, khi bác sĩ gọi vào nhận con mặt mũi còn đỏ bừng, ngượng nghịu. Đó cũng là cảm giác chung của nhiều ông bố trẻ, nhất là những ai chưa được chuẩn bị kỹ kiến thức về sinh sản và quá trình chuyển dạ của phụ nữ.

Anh Vũ Đức Lợi (Công ty Uniliver) kể: “Lúc ấy, cảm giác hồi hộp, lo lắng choán hết tâm trí mình. Thương vợ, thương con còn chưa hết, làm gì có tâm trạng để ý đến chuyện đẹp hay xấu nữa”. Trước đó, anh Lợi đã đến gặp bác sĩ tư vấn, tìm hiểu thông tin về sinh sản nên không bị sốc hay lúng túng lúc vợ sinh. Được đặt nụ hôn và nói lời cảm ơn vợ “đã sinh cho anh một thiên thần”, được tự tay cắt dây rốn cho con là khoảnh khắc thiêng liêng không thể quên trong cuộc đời của những ông bố như anh.

Theo các bác sĩ, để chuẩn bị trước tâm lý, hai vợ chồng nên tham gia lớp tiền sản để được hướng dẫn các bài tập nhẹ nhàng, cách massage thư giãn, những kiến thức lúc chuyển dạ... Khi đó, người đàn ông sẽ cảm nhận được trọn vẹn nhất ý nghĩa của việc cùng vợ lâm bồn.

Vân Anh
Theo Đất Việt

Vào những ngày cuối năm Kỷ Sửu, đang có tình trạng thai phụ đến bệnh viện (BV) yêu cầu được mổ để con mình không phải cầm tinh con cọp!

Theo quan niệm dân gian, người tuổi Dần thường “cao số”, nhất là với con gái. Thế nên ngay từ đầu năm 2009, ở các phòng mạch, BV, các bác sĩ sản khoa đã tiếp nhận nhiều chị em đến khám, muốn canh ngày thụ thai để sinh con năm Kỷ Sửu, không rớt vào năm Canh Dần. Thế nhưng chuyện sinh nở không thể tính trước, nên nhiều người dù có tính toán thì việc thụ thai vẫn không theo ý muốn, thành ra giờ muốn sinh mổ để con mình né tuổi Dần.

"Bác sĩ cứ mổ, tôi chịu trách nhiệm"

Hôm 3.2, một thai phụ 38 tuổi (nhà ở TP.HCM) vào BV Phụ sản Từ Dũ yêu cầu được sinh mổ. Thai phụ khai mang thai được 37 tuần rưỡi, nhưng bác sĩ tiếp nhận kiểm tra lại thì biết được thai nhi chỉ mới khoảng 35 tuần tuổi, nên ngày dự sinh sớm nhất cũng phải mùng 6 Tết âm lịch trở đi. Do vậy, bác sĩ không thể "mổ bắt con" theo yêu cầu, dù thai phụ một mực đòi được sinh trước ngày cuối cùng của năm Kỷ Sửu và "bác sĩ cứ mổ, tôi chịu trách nhiệm". Đến khi bác sĩ giải thích về những tác hại của việc sinh sớm, sinh non tháng thì thai phụ mới thôi đòi "mổ bắt con", nhưng nét mặt rất buồn. "Với trường hợp này, dù thai phụ không nói ra, nhưng chúng tôi biết “ý đồ” của thai phụ là muốn con sinh ra tránh tuổi cọp", một bác sĩ nói.

Một trường hợp khác, sáng 5.2, khoa sản một BV đa khoa ở Q.10, TP.HCM tiếp nhận một thai phụ 25 tuổi (ngụ TP.HCM), mang thai đôi ở tuần thứ 36 cũng vào yêu cầu bác sĩ "mổ bắt con" đúng vào 11 giờ 30 phút ngày 5.2. Bác sĩ V.C (người tiếp nhận thai phụ) nói với chúng tôi: “Mặc dù qua kiểm tra, hai em bé trong bụng mẹ đều khỏe, nước ối bình thường, sức khỏe thai phụ tốt... nhưng chúng tôi vẫn từ chối, không thể mổ theo yêu cầu của thai phụ, vì tuổi thai chỉ mới 36 tuần, nguy cơ sau sinh sức khỏe em bé sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng". Sau khi bị bác sĩ từ chối, thai phụ đã xin lại hồ sơ, kết quả khám để đi nơi khác nhờ "mổ bắt con". "Ngoài việc sinh con trước năm Dần, thì thai phụ này cho rằng con họ nếu sinh ra đúng ngày, giờ mà họ yêu cầu thì sẽ rất tốt, rất hợp với tuổi cha và tuổi mẹ”, bác sĩ V.C nói.

TS-BS Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Khám thai BV Phụ sản Từ Dũ, TP.HCM, cho biết những ngày gần cuối năm Kỷ Sửu, các bác sĩ sản khoa luôn tiếp nhận những lời đề nghị sinh "mổ bắt con" để né tuổi cọp. "Là nhà chuyên môn, khi tiếp nhận thai phụ chúng tôi phải kiểm ra lại tuổi thai, xem các dấu hiệu chuyển dạ... Trong hầu hết trường hợp chúng tôi phải từ chối đề nghị của các thai phụ, vì thai từ 38 tuần tuổi trở lên mới sinh được”, bác sĩ Hà nói. Còn bác sĩ V.C cho rằng: “Nhiều trường hợp bác sĩ phải từ chối một cách cứng rắn trước những lời yêu cầu của thai phụ, đồng thời giải thích cho họ rõ về nguy cơ bệnh tật xảy ra cho thai nhi nếu sinh non. Bởi thực tế có rất nhiều người tin vào những năm tháng mà họ cho là tốt - xấu, một mực đòi sinh mổ, bắt con chào đời theo ý mình”.

Tương tự, bác sĩ Dương Phương Mai, Trưởng khoa Kế hoạch hóa gia đình BV Từ Dũ, cho biết trong những ca trực vào những ngày cuối năm này, chị cũng nhận được những yêu cầu sinh mổ. Bác sĩ Khúc Minh Thúy, BV Phụ sản Hùng Vương (TP.HCM) kể: “Có người sau khi nghe bác sĩ tư vấn về những rủi ro xảy ra cho bé thì bỏ ý định, nhưng cũng có người tìm nơi khác để nhờ mổ...”.

Hậu quả khôn lường

Theo các bác sĩ, thai từ 38 tuần tuổi (tính từ tuần người mẹ mất kinh, mang thai) trở lên được xem là trưởng thành, nên sinh từ thời điểm này đến 40 tuần đều được. Nếu sinh khi thai nhi dưới 37 tuần gọi là non tháng; nếu trên 42 tuần gọi là thai già tháng. Theo TS-BS Lê Thị Thu Hà: “Em bé sinh ra non tháng sẽ có nguy cơ bệnh lý ở mắt như cận thị, loạn thị, mù, bệnh lý võng mạc; mắc bệnh ở đường hô hấp như suy hô hấp, hay trẻ lớn lên dễ bị tình trạng viêm họng, thở khò khè; mắc bệnh lý đường tiêu hóa, ảnh hưởng việc hấp thu thức ăn do hệ thống tiêu hóa của trẻ sinh non chưa hoàn thiện. Hệ miễn dịch ở trẻ sinh non rất kém, trẻ rất dễ bị nhiễm trùng. Chưa kể trẻ sinh non dễ bị vàng da sơ sinh dẫn đến bệnh lý ở não nguy hiểm...”. Tương tự, bác sĩ Khúc Minh Thúy cũng cảnh báo hai nguy cơ đáng sợ nhất dễ xảy ra với trẻ sinh non là suy hô hấp và nhiễm trùng sơ sinh.

Đáng lưu ý, vào dịp cuối năm khoa sơ sinh của các BV nhi tại TP.HCM cũng thường xuyên tiếp nhận những trẻ bị suy hô hấp sau sinh, phần lớn là những trẻ được sinh mổ. Bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc BV Nhi đồng 1, cảnh báo: “Không chỉ những trẻ sinh non tháng, mà việc sinh "mổ bắt con" ở trẻ đủ tháng cũng khiến trẻ sinh ra dễ bị suy hô hấp. Trẻ được sinh qua đường tự nhiên ít khi bị suy hô hấp hơn vì không bị ứ dịch ở phổi như trẻ sinh mổ”.

"Chính vì vậy mà các nhà chuyên môn khuyên các chị em hãy để bé được sinh ra một cách tự nhiên. Đừng can thiệp, ép trẻ chào đời theo sự suy tính của người lớn để trẻ lớn lên bệnh tật liên miên. Trong cuộc sống có nhiều người được sinh ra vào các ngày, giờ, tháng, năm được cho là rất tốt, hưởng phú quý vinh hoa, nhưng khi lớn lên lại có cuộc sống cơ hàn, khốn khó...", một bác sĩ phụ sản khuyên.

Người phụ nữ khi sinh ra đã có tất cả số lượng trứng mà cơ thể có khả năng có. Kinh nguyệt ở phụ nữ là dấu hiệu bắt đầu có thể thụ thai và sinh nở.

Quá trình sinh nở của người phụ nữ bắt đầu giảm ở tuổi 30 và bắt đầu giảm rất nhanh ở tuổi 35 bởi vì khi đó trứng bắt đầu già đi. Tỷ lệ sảy thai thường tăng lên theo tuổi tác. Ở độ tuổi 20-30, tỷ lệ sảy thai là 10%, ở tuổi 35 là 15%, và ở độ tuổi 40 là 30%.

Các nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Khoa học Bệnh dịch học của Đan Mạch tại Copenhaghen đã nghiên cứu và phát hiện thấy có mối liên hệ giữa tuổi tác của phụ nữ và nguy cơ mang thai ngoài dạ con. Ngoài ra, phụ nữ có tuổi khi mang thai thường có nguy cơ mắc các chứng cao huyết áp và tiểu đường.

Tuổi càng lớn, cổ tử cung của phụ nữ càng trở nên cứng hơn, đồng thời sự co giãn của tử cung cũng không được như lúc còn trẻ. Điều đó khiến cho việc mang thai và sinh nở trở nên khó khăn và nặng nề hơn.

Phụ nữ ở tuổi càng cao thì trẻ sinh ra càng có nhiều nguy cơ mắc chứng dị biến nhiễm sắc thể, dẫn tới thiểu năng. Tỷ lệ thiểu năng ở trẻ là 1/25 khi người mẹ ở tuổi 45, 1/100 đối với tuổi 40, 1/380 với tuổi 35 và 1/900 với tuổi 30.

Thai phụ cao tuổi còn thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ sinh con thiếu tháng và trẻ em sinh ra cũng dễ bị nhẹ cân. Phụ nữ nhiều tuổi thường khó thụ thai hơn khi còn trẻ, chính điều này làm tăng khả năng đa thai nếu phải can thiệp bằng các biện pháp kích thích buồng trứng. Hệ quả đi kèm là trẻ được sinh ra thường nhẹ cân hoặc sinh thiếu tháng.

Sau khi sinh trong suốt thời kỳ hậu sản, người phụ nữ còn mặc quần áo dài, đi tất, không bật quạt, phải nằm trong phòng kín vì sợ sau này sẽ bị lạnh chân tay khi mùa đông về, nằm ngủ khép chặt hai chân vào nhau để tử cung nhanh co bóp...

Mặc dù sinh vào mùa hè, nhiều sản phụ vẫn kiêng tắm gội trong suốt cả tháng đầu sau khi sinh vì sợ nếu tắm gội sớm sau này sẽ bị đau đầu và ngứa người hoặc kém chịu rét. Những kiêng khem này liệu có đúng không?

Sau khi sinh bao lâu được tắm, gội?

Sinh nở là một công việc nặng nhọc khiến người phụ nữ phải gắng sức và mất rất nhiều năng lượng. Sau cuộc đẻ, cơ thể người mẹ ra nhiều mồ hôi, nên cần phải tắm gội cho sạch sẽ. Vào mùa hè trời nóng, mồ hôi ra nhiều, để lâu không tắm, cơ thể càng bẩn, càng dễ nhiễm khuẩn. Thông thường 3 hoặc 4 ngày sau sinh là có thể tắm được rồi, không nên để một tháng.

Tuy nhiên, cách tắm như thế nào là một vấn đề phải hết sức chú ý. Tắm nhanh và tắm dội là hai yêu cầu cơ bản.

Tắm nhanh là thời gian tắm không nên lâu quá, từ 5 đến 10 phút là vừa. Còn tắm "dội" nghĩa là dùng vòi hoa sen hoặc dùng gáo múc nước, dội từ trên xuống dưới, không nên tắm trong bồn tắm hay trong chậu.

Ngoài ra cần phải tắm ở nơi kín đáo, tránh gió lùa, nên tắm nước ấm, kể cả mùa hè hay mùa đông, khi tắm xong phải lau khô nhanh. Gội đầu cũng thế, không nên kiêng gội đầu đến một tháng, song phải gội nhanh và lau đầu cho nhanh khô, tốt nhất là dùng máy sấy để sấy khô tóc.

Vệ sinh bộ phận sinh dục thế nào, có sử dụng nước muối rửa bộ phận sinh dục sau sinh không?

Sau khi sinh, tử cung co bóp để đẩy sản dịch ra ngoài. Sản dịch thực chất là màng rau, đồng thời cũng là những dịch và niêm mạc của cổ tử cung và âm đạo bong ra. Bản chất của phức hợp này protein, được phân huỷ và là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn trong đường sinh dục của người phụ nữ phát triển, có thể xâm nhập vào cơ thể người phụ nữ.

Bên cạnh đó, cơ quan sinh dục nữ luôn luôn có vi khuẩn ẩn nấp. Với những lý do đó, vệ sinh sau sinh hết sức quan trọng và cần thiết cho sản phụ.

Vì vậy, sản phụ nên vệ sinh ít nhất là 3 lần là sáng, chiều và tối trước khi đi ngủ, nếu sản dịch ra nhiều nên vệ sinh nhiều lần hơn. Các phương tiện vệ sinh phải sạch, tốt nhất nên vệ sinh bằng nước sôi để nguội hoặc nước ấm.

Không nhất thiết phải dùng dung dịch sát khuẩn nhưng nước vệ sinh phải là nước sạch. Không nên dùng nước muối loãng để vệ sinh vì tinh thể muối sẽ hút nước và làm vùng sinh dục ngoài của người phụ nữ luôn bị ẩm ướt, tạo điều kiện tốt cho vi khuẩn phát triển.

Tai biến thời kỳ hậu sản là bế sản dịch và đờ tử cung

Bế sản dịch là sản dịch không thoát ra ngoài được, hiện tượng này thường gặp ở người sinh con so. Triệu chứng là không có máu ở khăn vệ sinh, đau bụng, sờ vào bụng thấy cứng, có cục. Ngược lại với bế sản dịch, sản dịch không chảy ra ngoài được là hiện tượng sản dịch chảy nhiều. Sản dịch chảy nhiều có thể do đờ tử cung - đờ tử cung là tử cung không co bóp được, dẫn đến triệu chứng máu chảy nhiều.

Nguyên nhân thứ hai dẫn đến việc sản dịch chảy nhiều có thể do rách tử cung hoặc rách âm đạo mà không được phát hiện hoặc khâu không tốt. Thông thường vài tiếng mới phải thay khăn vệ sinh nhưng nếu phải thay liên tục, đến ngày thứ 3, thứ 4 máu vẫn chảy nhiều, sờ vào bụng dưới thấy mềm, ấn vào một cái thấy máu chảy ra thì khả năng đờ tử cung là rất lớn.

Sản phụ sau sinh như trút được gánh nặng, ngoài ra, trong quá trình chuyển dạ, sản phụ bị đói, lại gắng sức nên mệt. Thấy sản phụ thiếp đi người nhà nên theo dõi, nếu máu chảy nhiều, hạ đường huyết, người thỉu đi thì phải gọi bác sĩ.

Một sai lầm phổ biến nhiều người mắc phải thời kỳ này, đó là nằm gác chéo hai chân lên nhau. Nhiều người cho rằng nằm như thế âm đạo sẽ khép lại, nhưng thực chất nằm gác chéo chân là không tốt vì sẽ ngăn cản sản dịch thoát ra ngoài.

Sau khi sinh sản phụ có được xem ti vi?

Thông thường sau sinh cơ thể mệt mỏi, sản phụ nên nghỉ ngơi. Nhưng sau khi sinh vài hôm, nếu thích xem tivi, có thể xem ti vi với điều kiện trong phòng đủ ánh sáng và yên tĩnh, tránh ồn ào. Việc nhét bông vào tai cũng là để giảm tiếng ồn và tránh gió lạnh. Không nhất thiết bắt mẹ phải nằm cho con bú. Có thể ngồi cho bú, khi cho con bú nên bế với tư thế dựa vào tường, có gối dựa sau lưng.

Tôi cảm thấy khỏe mạnh. Tại sao tôi cần phải thường xuyên đi khám với nữ hộ sinh?

Nữ hộ sinh của quý vị sẽ:

• Giúp bảo vệ an toàn cho quý vị và con quý vị.
• Tìm hiểu về quý vị và nhận biết những thay đổi có thể cho thấy quý vị đang có nguy cơ mắc bệnh, thí dụ như bệnh tiền sản giật.

Bệnh tiền sản giật là gì?

• Tiền sản giật là một căn bệnh xuất hiện trong thời gian mang thai.
• Bệnh này thường ở mức độ nhẹ.
• Đôi khi bệnh có thể nghiêm trọng.
• Bệnh có thể ảnh hưởng tới quý vị và con của quý vị.

Trước đây bệnh tiền sản giật từng được gọi là chứng nhiễm độc huyết thai nghén.

Bệnh này có thể gây hại cho tôi và con của tôi như thế nào?

• Bệnh tiền sản giật có thể làm huyết áp tăng cao hơn mức bình thường và gây ra các vấn đề khác.
• Bệnh tiền sản giật có thể khiến con quý vị không nhận được đủ thức ăn hoặc ôxy.
• Con quý vị có thể phát triển chậm hơn và có thể phát sinh các vấn đề khác.

Tôi có khả năng mắc bệnh này không?

Quý vị dễ có khả năng mắc căn bệnh này hơn nếu:

• Quý vị đang mang thai lần đầu.
• Có người thân gần gũi (mẹ hoặc chị (em) gái) đã từng mắc bệnh tiền sản giật.
• Quý vị từ 40 tuổi trở lên.
• Quý vị đã bị bệnh huyết áp cao.
• Quý vị mắc bệnh thận hoặc bệnh tiểu đường.
• Quý vị sẽ sinh đôi, sinh ba, hoặc nhiều hơn.
• Quý vị đã từng mắc bệnh này.
• Chỉ Số Khối Lượng Cơ Thể (BMI) của quý vị ở mức 35 trở lên.
• Lần cuối cùng quý vị sinh con là cách đây từ 10 năm trở lên.
• Quý vị có các bệnh trạng khác, thí dụ như bệnh huyết áp cao, bệnh thận, bệnh tiểu đường hoặc hội chứng kháng phốt-pho mỡ.

Làm thế nào để biết là tôi có mắc bệnh tiền sản giật hay không?

Bệnh tiền sản giật xuất hiện trong giai đoạn thai kỳ thứ hai.

Hãy lưu ý tới các triệu chứng sau đây:

• Những cơn đau đầu dữ dội và không dứt.
• Thị lực mờ, nhìn thấy các điểm hoặc ánh sáng nhấp nháy trước mắt.
• Đau dữ dội ngay phía dưới vùng xương sườn, đặc biệt là ở vùng bên phải.

Đây có thể là các dấu hiệu của bệnh tiền sản giật.

Nữ hộ sinh của tôi có thể làm gì để giúp tôi?

• Thường xuyên đo huyết áp.
• Làm xét nghiệm nước tiểu để đo lượng chất đạm.

Huyết áp tăng cao và có chất đạm trong nước tiểu có thể là các dấu hiệu của bệnh tiền sản giật.

Có thể làm gì để giúp tôi và con tôi nếu tôi mắc bệnh tiền sản giật?

• Việc phát hiện sớm bệnh tiền sản giật có thể giúp bảo vệ an toàn cho quý vị và con quý vị một cách dễ dàng hơn.
• Quý vị có thể được điều trị để giúp giảm bớt huyết áp.
• Quý vị có thể được đề nghị nằm viện để các bác sĩ và nữ hộ sinh có thể theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe của quý vị và con quý vị.
• Quý vị có thể sinh con thiếu tháng.

Bệnh tiền sản giật sẽ không đỡ cho tới sau khi con quý vị chào đời, sau đó quý vị sẽ bình phục một cách nhanh chóng.

Nếu tôi mắc bệnh tiền sản giật, đó có phải là lỗi của tôi không?

• Không. Không có gì quý vị có thể làm để ngăn ngừa căn bệnh này.
• Huyết áp cao trong trường hợp mắc bệnh tiền sản giật không phải là do lo lắng hoặc tâm trạng căng thẳng hoặc do làm việc trong khi đang mang thai.

Bạn đang lên kế hoạch sinh con? Những hướng dẫn chăm sóc dưới đây sẽ giúp bạn có những lựa chọn tốt cho sức khỏe nhờ phòng tránh chất độc.

Điều gì là quan trọng nhất?

Dinh dưỡng hợp lý, sức khỏe tổng thể tốt và luyện tập là những khía cạnh quan trọng nhất của quá trình chuẩn bị mang thai.

Bạn cũng cần lên kế hoạch đi khám bác sĩ trước khi có thai. Trao đổi với bác sĩ về chế độ dinh dưỡng và lối sống hiện tại; các loại thuốc, vitamin tổng hợp và các loại chất bổ sung mà bạn đang uống; tiền sử bệnh tật của bản thân cũng như gia đình; và tất cả những thứ liên quan khác. Bác sĩ sẽ đưa ra những lời khuyên thích hợp về trong chăm sóc tiền sản và tiêm vắc-xin.

Những chị em được nuôi dưỡng không tốt – không có nghĩa là thiếu cân nhưng ăn uống kén chọn… sẽ dễ chịu những tác động từ môi trường sống hơn.

Người phụ nữ cũng cần đảm bảo đủ axit folic trong chế độ ăn của mình, bằng cách ăn các thực phẩm bổ sung axit folic, các loại đậu đỗ, hoa quả họ cam quýt, rau chân vịt và măng tây. Axit folic giúp bảo vệ trẻ khỏi các khiếm khuyết thần kinh mà có thể xảy ra ở giai đoạn đầu mang thai. Tuy nhiên rất khó để cung cấp đủ axit folic qua chế độ ăn nên cần tham khảo bác sĩ để uống bổ sung 400mcrg trước và trong 3 tháng đầu thai kỳ.

[u]Những lưu ý khác[/u]

Nước uống

Nhìn chung nước lọc là rất an toàn. Tuy nhiên, nếu sống ở những vùng có cảnh báo về ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt là chì (“thủ phạm” gây sẩy thai và sinh non, sinh trẻ nhẹ cân, chậm phát triển) thì cần phải xử lý nước trước khi ăn uống hoặc dùng nguồn nước khác đảm bảo.

Cá

Nhiều phụ nữ lo lắng về thủy ngân trong cá. Thủy ngân có thể gây hại cho hệ thân kinh của trẻ và có thể ảnh hưởng tới khả năng học hỏi của trẻ. Nhưng bạn cũng không thể bỏ qua món cá bởi đây là món ăn giàu protein, ít chất béo và là nguồn axit omega-3 tuyệt vời. Những vi chất trong cá lại rất tốt cho sự phát triển của não bộ và mắt thai nhi cũng như giúp giảm nguy cơ chuyển dạ sớm.

Bạn có thể hạn chế nguy cơ này bằng cách ăn các không ăn cá mập, cá kiếm, cá pecca vàng… vốn là những loại cá có chứa thủy ngân. Cá nước ngọt cũng có thể chứa hàm lượng thủy ngân cao vì thế cần biết rõ nguồn gốc cá trước khi ăn.

Chỉ nên ăn 2 bữa mỗi tuần, mỗi bữa khoảng 150g một trong các loại thủy hải sản sau: cá thu, tôm, trai, cá hồi, cá trê.

Các loại hóa chất diệt côn trùng

Tránh dùng các phương pháp kiểm soát các vi sinh hoặc sinh vật có hại sống trong nhà hay ngoài sân vườn bởi một số chất trong các loại thuốc diệt côn trùng sẽ rất có hại cho thai nhi, đặc biệt là trong 3 tháng đầu, khi hệ thần kinh của thai đang phát triển rất nhanh.

Các sản phẩm tẩy rửa

Một số chất tẩy rửa trong nhà có chứa các chất hòa tan mà có thể gây nguy hiểm nếu tiếp xúc nhiều. Có một số sản phẩm làm sạch trên thị trường không chứa các chất khó chịu này nếu bảng thành phần không chứa các chất hòa tan độc hại, hương thơm ngát, clo hay amonia hoặc là do bạn tự chế. Ví như baking soda có thể thay thế các chất tẩy rửa các vết dầu mỡ, vết ố trong xoong chảo, bồn rửa, đường ống và lo nướng. Còn dấm và nước có thể làm sạch các bề mặt, cửa sổ…

Các loại chất dùng trong giặt khô mặc dù đang có nhiều tranh cãi nhưng tốt nhất nên phơi ngoài trời 1 hôm trước khi mặc.

Các loại vật dụng bằng nhựa

Một số loại màng bọc và hộp đựng có chứa phthalate mà có thể bị hòa tan khi dùng trong lò vi sóng. Mặc dù các cơ quan có uy tín và các nhà sản xuất khẳng định phthalate là an toàn nhưng một nghiên cứu cho thấy những phụ nữ có mức phthaltate cao sẽ dễ sinh con trai có bộ phận sinh dục hơi bất thường.

Tốt nhất là dùng các loại vật dụng đựng thực phẩm làm bằng thủy tinh, dùng khăn giấy thay vì màng nhựa khi cho vào lò vi sóng.


Nhân Hà
Theo Dân Trí

Nhiều phụ nữ sau khi nạo, hút thai bị tai biến và để lại hậu quả xấu như vô sinh (do tắc hoặc dính buồng tử cung, vòi trứng), chửa ngoài dạ con, băng huyết, sót nhau, thủng tử cung, nhiễm trùng... và thậm chí tử vong.


Để giảm thiểu những hậu quả trên, các chuyên gia y tế sản phụ khoa khuyến cáo chị em khi muốn đình chỉ thai nghén cần phải đến các cơ sở y tế được cấp phép để cán bộ y tế chuyên ngành kiểm tra toàn diện sức khỏe, làm các xét nghiệm cần thiết cũng như đưa ra biện pháp phá thai phù hợp.

Chị em chỉ thực hiện đình chỉ thai nghén sau khi đã được tư vấn kỹ càng và thực sự cảm thấy yên tâm, thoải mái, tin tưởng vào cơ sở y tế đó. Sau khi thực hiện phá thai, thai phụ cần được nằm lại cơ sở y tế ít nhất 2 giờ để được theo dõi tình trạng chung, đặc biệt để xem có chảy máu, đau bụng dữ dội hoặc có bất thường khác không.

Sau đó, chị em cần thực hiện đúng việc điều trị kháng sinh cũng như áp dụng chế độ nghỉ ngơi, chăm sóc, tự theo dõi, phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ theo hướng dẫn của cán bộ y tế chuyên khoa. Trong quá trình phá thai, nếu có bất thường phải được xử lý cấp cứu tại chỗ hoặc chuyển lên tuyến cao hơn, hoặc được tuyến trên về hỗ trợ kỹ thuật an toàn cho thai phụ. Sau khi phá thai, nếu thấy có những biểu hiện như: sốt, đau bụng, chảy máu nhiều từ âm đạo (nhiều hơn một lần hành kinh)... cần phải đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị, vì đó là những dấu hiệu nguy hiểm có thể dẫn tới biến chứng.

Hiện nay, ngoài biện pháp phá thai thủ thuật truyền thống, chị em có thể lựa chọn một biện pháp khác, có độ an toàn và hiệu quả cao hơn - đó là đình chỉ thai nghén bằng thuốc uống hay còn gọi là phá thai nội khoa. Biện pháp này được áp dụng tại 10 phòng khám Sản phụ khoa và Kế hoạch hóa gia đình trên toàn quốc của tổ chức Marie Stopes International - một trong các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực Sức khỏe sinh sản hàng đầu thế giới. Các phòng khám này đều nằm tại các khu vực đông dân cư có thu nhập vừa và thấp, giúp cho chị em phụ nữ có điều kiện tiếp cận dịch vụ tiêu chuẩn.

Các phòng khám mang tên MSI được tài trợ và đào tạo theo tiêu chuẩn MSI Anh. Để áp dụng phá thai nội khoa, cần phải đáp ứng những điều kiện cơ bản như: thai không lớn hơn 6 tuần tuổi; thai phải định vị trong lòng tử cung và thai phụ không mắc các bệnh lý về tim mạch, huyết áp, gan, hay bệnh rối loạn đông máu. Biện pháp này ít gây viêm nhiễm do không phải tác động dụng cụ y tế vào trong lòng tử cung với tỷ lệ thành công từ 95% đến 98%.

Tuy nhiên, tất cả các biện pháp đình chỉ thai nghén (hút, nạo, nội khoa) không được coi là biện pháp tránh thai mà chỉ là giải pháp thụ động nhằm giải quyết thai nghén ngoài ý muốn. Do vậy, sau khi thực hiện phá thai, chị em phải áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình theo tư vấn của chuyên gia y tế, để tránh lặp lại việc mang thai ngoài ý muốn cũng như bảo vệ sức khỏe cho mình. Đây cũng là quy định được tổ chức MSIVN đưa vào chuẩn lâm sàng sau khi khách hàng sử dụng biện pháp phá thai an toàn tại các phòng khám MSI của tổ chức.

Để giúp các chị em phụ nữ hiểu rõ và cập nhật các thông tin liên quan đến biện pháp chấm dứt thai bằng thuốc an toàn nói riêng cũng như các vấn đề về sức khỏe sinh sản nói riêng, tổ chức MSIVN vận hàng tổng đài hỗ trợ thông tin tới khách hàng qua số điện thoại duy nhất: 1900 571 225. Các chị em sẽ được giải đáp và chỉ dẫn cụ thể cho các thắc mắc về sức khỏe sinh sản và các biện pháp kế hoạch hóa gia đình.

Có rất nhiều điều kì cục xảy ra trong thời kì bầu bí. Hầu hết phụ nữ đều cho rằng, những triệu chứng này chỉ xãy ra khi họ mang thai. Sau đây là 5 triệu chứng khác lạ mà bạn hay gặp phải trong thời kì thai sản.

Chảy máu cam và hay ngạt mũi

Mũi ở cách xa dạ con nhưng lại bị ảnh hưởng rất nhiều khi bạn mang thai. Chảy máu cam và ngạt mũi là hiện tượng khá phổ biến đối với thai phụ.

Để hạn chế hiện tượng này, bạn nên điều trị bằng dược liệu có nguồn gốc tự nhiên hoặc là nhỏ nước muối vào mũi. Nếu thấy vẫn không hiệu quả, bạn nên đi khám bác sĩ để có phương pháp điều trị thích hợp.

Tiết dịch nhầy âm đạo

Khi bạn mang thai, chu kì kinh nguyệt của bạn tạm ngừng hoạt động. Thế nhưng, bạn vẫn thấy một chất dịch nhầy màu trắng luôn tiết ra ở âm đạo. Tuy nhiên, chất dịch trắng tiết ra này là hiện tượng bình thường, không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của bạn. Nếu bạn cảm thấy khó chịu, bạn có thể dùng băng vệ sinh hàng ngày. Chất dịch này sẽ tiết ra ngày một nhiều hơn cho đến khi bạn sinh em bé. Trường hợp, nếu chất dịch nhầy có màu và mùi hôi thì bạn nên đến khám bác sĩ để kiểm tra bệnh và điều trị kịp thời.

Mất ngủ

Khi nghĩ đến thời kì mang thai là bạn nghĩ ngay đến hiện tượng mệt mỏi. Nguyên nhân là do bạn luôn rơi vào tình trạng mất ngủ, khó ngủ và hay bị thức giấc lúc nữa đêm. Để khắc phục tình trạng này, bạn hãy luyện tập thể dục thường xuyên, tránh xa các chất có chứa cafein và cố gắng thư giản đầu óc.

Các vấn đề về đường ruột

Các hoocmon mang thai sẽ ảnh hưởng đến đường ruột của bạn. Chúng thường gây ra chứng ợ chua, ợ nóng và ăn không tiêu. Do đó, bạn hãy tránh xa những thức ăn khó tiêu hóa như các món chứa nhiều dầu mỡ, lẩu... Vì đối với phụ nữ mang thai, hệ thống tiêu hóa bị kích tố sinh dục làm ảnh hưởng, cơ trơn của dạ dày và đường ruột bị giảm sút trương lực, nhu động ruột bị giảm ít hoặc yếu đi. Việc ăn lẩu và các chất chứa nhiều dầu mỡ dễ làm tổn thương dạ dày và đường ruột.

Táo bón

Trong thời kì mang thai, các hoocmon mang thai là nguyên nhân chính làm cho ruột của bạn hoạt động chậm lại và ngưng trệ. Cho nên rất dễ dẫn đến chứng táo bón. Trường hợp này, bạn nên luyện tập thể dục thường xuyên, uống thật nhiều nước lọc và ăn những thức ăn nhiều chất xơ.

Những nghiên cứu trên chị em thai phụ bị sốt cao hoặc tắm bồn, tắm sauna với nước nóng trong quá trình mang thai cho thấy những yếu tố này có thể gây nguy cơ khuyết tật ống thần kinh cao hơn.

Nguy cơ này gặp chủ yếu khi bị sốt hay thân nhiệt tăng cao vào giai đoạn tuần thứ 4 đến tuần thứ 14 của thai kỳ. Nếu sốt nhẹ thì có thể không ảnh hưởng gì nhưng nếu sốt cao (trên 39oC) thì sự sống của thai nhi có thể bị đe dọa.

Khi bị sốt sau thời gian này, tức là trong giai đoạn thứ 2, thứ 3 thai kỳ thì gần như không gây hại cho sự phát triển của thai nhi, trừ khi đó là tình trạng viêm nhiễm trong tử cung.

Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy sự liên quan với tình trạng sốt cao kéo dài, đặc biệt là trong giai đoạn đầu thai kỳ, có thể dẫn tới sẩy thai, nhưng hiện chưa có kết luận cuối cùng.

Nếu chỉ sốt trong thời gian ngắn thì không đáng lo ngại và có thể điều trị bằng thuốc acetaminophen. Để an toàn, cần đi khám ngay khi có biểu hiện sốt để loại trừ các nguyên nhân. Vậy nên bạn có thể yên tâm tuân thủ theo lời khuyên của bác sĩ.

Khi nhiều người xung quanh bị cúm thì các bà bầu cần chú ý giữ gìn, hạn chế tiếp xúc và áp dụng những cách để ngăn ngừa nhiễm cúm.

Thời gian cần thiết để cơ quan sinh sản hồi phục về cấu trúc và chức năng là 45 ngày. Sau đẻ 4 - 6 tháng, sức khoẻ người mẹ mới coi là ổn định để có thể làm việc như trước. Muốn được như vậy, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vệ sinh sau đẻ, nghỉ ngơi, vận động và ăn uống.

Nhu cầu ngủ : Sau đẻ, sản phụ cần ngủ từ 10 giờ/ngày.

Nhu cầu về calo : Tổng số calo cần đảm bảo khi cho con bú là 2.300 - 2.500 calo cho các bà mẹ sinh 1 con, 2.600 - 3.000 calo nếu sinh đôi. Cũng nên biết rằng 2 lát bánh mì vuông phết với bơ lạc và một cốc sữa đã cung cấp một lượng calo khoảng 1.800 - 2.000 calo.

Ăn uống

Vẫn tiếp tục ăn uống có chất lượng như khi đang có thai. Chế độ ăn nên đa dạng và cân đối để giúp cho việc phục hồi sức khoẻ và quá trình tạo sữa được tốt. Những loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng bao gồm: Thịt - hạt (đậu đỏ), các loại rau xanh, hoa quả (hoặc nước vắt 100% chứ không phải nước hoa quả đóng chai), cơm, bánh mì, sữa, trứng, phô mai. Không có căn cứ khoa học nào để kiêng tôm, cua cá - những thứ có nhiều vi chất (kẽm, iốt, canxi...) chỉ tránh khi gây dị ứng hay rối loạn tiêu hoá cho người ăn.

Chế độ ăn của các bà mẹ đang cho con bú cũng cần đảm bảo đủ các vi chất dinh dưỡng như sắt, kẽm, ma-giê, có trong ngũ cốc, đậu đỏ. Vitamin E có trong mầm lúa mì, ngũ cốc và nhiều loại dầu. Thịt, trứng, bánh mì, ngũ cốc và mầm lúa mạch đều chứa nhiều chất sắt. Nhu cầu canxi của bà mẹ khi cho con bú là 1,250mg (tương đương với khoảng một lít sữa tách bơ hay sữa đậu nành).

Nên ăn nhiều bữa trong ngày (5 đến 6 bữa nhỏ) hơn là ăn 3 bữa nặng. Chỉ dùng thêm thực phẩm bổ sung hay vitamin khi nghi ngờ thức ăn không đem lại đủ chất. Bên cạnh thức ăn, cần cung cấp đầy đủ lượng dịch gồm nước trắng và các loại dịch khác (nước vắt hoa quả, cháo loãng, sữa không kem...). Lượng dịch tổng thể từ 2 - 2,5 lít/ngày. Nếu các bà mẹ thấy nước tiểu của mình sẫm màu, cần tăng thêm lượng dịch uống.

Vận động

Khi đã hết nguy cơ chảy máu (có thể xảy ra trong vòng 6 giờ đầu sau đẻ), sản phụ có thể vận động nhẹ nhàng giúp cho sự lưu thông sản dịch được dễ dàng, tránh ứ động, gây nhiễm khuẩn cơ quan sinh sản, tránh biến chứng viêm tắc tĩnh mạch sâu.

Tuy nhiên, tránh vận động nhiều trong ít nhất 6 tuần lễ sau đẻ. Trước khi vận động, nên làm cho 2 bầu vú hết sữa vì vận động mạnh 2 cánh tay có thể làm dòng sữa tiết ra. Tránh vận động thể thao nặng trong 2 tháng đầu sau đẻ vì dễ có nguy cơ gây chân thương cho khớp. Bơi có lợi vì khớp, vú và sàn chậu được nước nâng đỡ.

Vệ sinh

Sau 3 ngày kể từ khi đẻ, sản dịch chỉ có màu hồng, sau 10 ngày chỉ còn ra dịch vàng. Chỉ cần rửa ngoài bằng nước và xà phòng, không rửa sâu vào âm đạo. Ngày rửa 2 lần là đủ, kể cả khi có vết khâu tầng sinh môn. Tắm ở nơi ấm áp, kín gió không chống chỉ định sau đẻ.

Nên kiêng những gì?

Tránh hay hạn chế cà phê vì nhiều quá làm cho trẻ quấy nhiễu. Nếu dùng đồ uống có độ cồn thì nên cho bú trước đã.

Tránh hút thuốc lá : Chất nicotine và các sản phẩm giáng hoá (chất đã biến đổi của nicotine sau khi được hít vào phổi) của nó có thể đi vào sữa và có thể làm cho trẻ tăng nhịp tim, quấy khóc, nôn và tiêu chảy, còn ảnh hưởng đến sự thèm ăn và ngon miệng của mẹ. Hút thuốc lá chủ động hay bị động (ngửi khói thuốc lá) có thể tăng nguy cơ trẻ bị hội chứng đột tử và tăng nhiễm khuẩn đường hô hấp và tai, dù trẻ được nuôi dưỡng bằng cách nào. Thuốc lá còn có thể ảnh hưởng đến sự xuống sữa (phản xạ tiết sữa) và có thể giảm lượng sữa.

Tránh một số gia vị kích thích và tiết qua sữa : hành, tỏi, ớt, hồ tiêu.

Kiêng quan hệ tình dục trong vòng 45 ngày sau đẻ. Sau thời gian đó, có thể sinh hoạt khi cả 2 vợ chồng đều cảm thấy cần thiết.

Những dấu hiệu nguy hiểm cần thông báo ngay cho bác sĩ

Đau vùng tầng sinh môn (có thể kéo dài 1 - 2 tháng).

Bí đái hay không kìm giữ được nước tiểu.

Đau vùng thắt lựng, đau các cơ bụng kéo dài.

Rối nhiễu xúc cảm và tâm trí sau đẻ, thể hiện bằng trạng thái buồn tủi sau đẻ. Biểu hiện này hay gặp ở phụ nữ sinh con đầu lòng, thường hồi phục sau 3 tuần. Trầm cảm sau đẻ kéo dài hơn.

Sốt kéo dài sau đẻ. Triệu chứng này có thể do nhiễm khuẩn tầng sinh môn và nhất là viêm tử cung, có thể tiến triển thành viêm phần phụ và viêm tiểu khung.

Sản giật sau đẻ : Hiện tượng này không hiếm gặp, có thể xảy ra vài giờ sau đẻ nhưng cũng có khi muộn, nhiều ngày sau đẻ. Những dấu hiệu cần cảnh giác cũng vẫn là mỏi mệt, nhức đầu, phù 2 chi dưới kéo dài, huyết áp cao trên 140/90, đái ít dưới 500ml/24 giờ, protein trong nước tiểu vẫn cao trên 0,5/l, vì thế sau đẻ vẫn cần theo dõi chặt chẽ. Cũng có khi sản giật sau đẻ xảy ra mà không có dấu hiệu báo trước. Biến chứng đáng lo ngại nhất là xuất huyết não, tổn thương thận gây bệnh thận mãn tính.

Sưng nề, đau ở chi dưới, da lạnh, tím tái : Có thể là biểu hiện của bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu ở cẳng chân, thường gặp ở phụ nữ sau đẻ do ít vận động.

Khó thở, đau ngực, tím tái... Trường hợp này cần khẩn cấp đưa đến bệnh viện.

Chúng ta đều biết rằng, khi hai người yêu nhau rồi quyết định gắn kết cuộc sống cùng nhau, nguyện vọng chính đáng của họ là sinh ra những đứa con khỏe mạnh, xinh xắn.

Chính con trẻ là nhịp cầu nối, là chất keo kết dính tình cảm vợ chồng sau bao bộn bề của cuộc sống. Thế nhưng không phải cuộc hôn nhân nào cũng đơm hoa kết trái. Và để cải thiện, duy trì thiên chức làm cha, làm mẹ cho nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn, phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (TTTON) ra đời và trở thành vị cứu tinh cho họ.

Những ai cần nhờ đến phương pháp TTTON?

Hiếm muộn được xem là một tình trạng bệnh lý của một cặp vợ chồng không thể có thai hoặc không có con sau ít nhất một năm giao hợp bình thường, không áp dụng biện pháp ngừa thai.

Tần suất hiếm muộn nguyên nhân do vợ và chồng là tương đương nhau. Theo số liệu thống kê, nguyên nhân do vợ chiếm 30 - 40%, do chồng chiếm 30%, do cả vợ và chồng chiếm 15-30% và có khoảng 10% hiếm muộn không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân do cả vợ lẫn chồng. Người chồng có thể bị bất thường về chất và số lượng tinh trùng, thiếu hụt nội tiết, xuất tinh sớm hoặc ngược dòng, nghiện thuốc lá…Trong khi đó phụ nữ nắm chức năng sinh sản sẽ gặp phải những yếu tố bất lợi như bị tổn thương vòi trứng, nhiễm trùng vùng chậu, chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, quá độ tuổi sinh đẻ, rối loạn rụng trứng, lạc nội mạc tử cung hoặc các khối u buồng trứng….

Các phương pháp điều trị hiếm muộn

Thụ tinh trong ống nghiệm là một phương pháp hỗ trợ sinh sản mà tinh trùng và trứng được kết hợp ở ngoài cơ thể. Nếu hiện tượng thụ tinh xảy ra, sẽ tạo thành phôi, sau đó phôi được chuyển vào buồng tử cung người phụ nữ. Phôi sẽ bắt đầu hiện tượng làm tổ và phát triển thành thai nhi như quá trình thụ thai bình thường.

Các bước cơ bản của một chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm bao gồm khoảng 6-8 tuần :

- Đầu tiên, bạn sẽ được tiêm thuốc để ức chế nội tiết trong cơ thể trong vòng 2-3 tuần.

- Sau khi nội tiết trong cơ thể đã được ức chế (kiểm tra bằng xét nghiệm máu), bạn sẽ bắt đầu được tiêm thuốc kích thích buồng trứng. Trung bình cần phải tiêm và theo dõi bằng siêu âm và xết nghiệm máu trong khoảng 12 ngày.

- 36 giờ (1,5 ngày) sau khi tiêm mũi thuốc cuối (HOG) bạn sẽ được chọc hút trứng. Trứng chọc hút được của người vợ và tinh trùng lấy từ người chồng (ngay sau chọc hút trứng) sẽ được cấy trong phòng nuôi cấy phôi.

- 2-3 ngày sau, phôi sẽ được chọc lọc để chuyển vào buồng tử cung cho bạn. Sau đó bạn sẽ được cho thêm thuốc và đặt thuốc để giúp cho tử cung dễ đậu thai.

- 2 tuần sau chuyển phôi, bạn đến bệnh viện để thử thai (xét nghiệm máu). Nếu thử thai dương tính, bạn sẽ trở lại bệnh viện 3 tuần sau đó để siêu âm thai.
Ngoài ra, cần phải hoàn tất hồ sơ và các xét nghiệm cần thiết trước khi bắt đầu quy trình TTTON. Do nhiều xét nghiệm phải phụ thuộc vào ngày kinh của bạn, nên trung bình phải mất 1-2 tháng để hoàn tất hồ sơ.

Nói chung, do tính chất của điều trị hiếm muộn, bạn phải mất nhiều thời gian khi điều trị và cần phải rất kiên nhẫn.

Cho đến nay, Việt Nam đã áp dụng thành công những biện pháp TTTON sau :

- Nuôi trưởng thành trứng trong ống nghiệm (IVM - in vitro maturation) : IVM là quy trình chuyên điều trị dùng cho các bệnh nhân bị hội chứng buồng trứng đa nang nhằm làm giảm nguy cơ quá kích buồng trứng khi phải thực hiện quy trình TTTON thường quy.

IVM chính thức được áp dụng ở Việt Nam vào giữa năm 2006. Quy trình nuôi trưởng thành trứng trong ống nghiệm cũng giống như quy trình TTTON thường quy nhưng có thêm một công đoạn nuôi trưởng thành trứng trong ống nghiệm trước khi thực hiện công đoạn tạo phôi.Tỷ lệ thành công của IVM hiện nay cũng xấp xỉ tỷ lệ thành công của 1 lần làm TTTON tức khoảng 30 – 35%.

- IUI (thụ tinh nhân tạo) : Phương pháp này thường kết hợp với dùng thuốc kích thích buồng trứng. IUI được thực hiện lần đầu tiên tại Việt Nam vào năm 1995. Đây còn gọi là phương pháp bơm tinh trùng đã lọc rửa vào buồng tử cung.

IUI là phương pháp đưa một thể tích nhỏ tinh trùng đã được chọn lọc vào buồng tử cung gần thời điểm rụng trứng. IUI thường được chỉ định cho các trường hợp như : Tinh trùng ít, bất thường về xuất tinh (xuất tinh ngược dòng, xuất tinh sớm hoặc chấn thương tủy sống, xin tinh trùng, rối loạn rụng trứng…)

- Thụ tinh trong ống nghiệm cổ điển (in vitro fertilization – IVF) : Chủ yếu cho những người bị tắc 2 vòi trứng và được áp dụng lần đầu vào năm 1997. Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Đây là phương pháp cho tinh trùng và trứng gặp nhau và thụ tinh bên ngoài cơ thể tạo thành phôi, phôi sau đó sẽ được chuyển vào buồng tử cung.

IVF được sử dụng cho các trường hợp bị tắc vòi trứng, lạc nội mạc tử cung, hiếm muộn không rõ nguyên nhân, tinh trùng yếu, ít, dị dạng, rối loạn rụng trứng…

Quy trình thực hiện gồm có 4 bước chính: kích thích buồng trứng, chọc hút trứng, thụ tinh giữa trứng và tinh trùng và chuyển phôi. Thụ tinh xảy ra khi có hiện tượng tinh trùng xâm nhập vào trứng, khoảng sau 1 – 2 giờ sau khi cấy tinh trùng với trứng

- Tiêm tinh trùng vào bào tương trứng – ICSI cho những người tinh trùng quá yếu và quá ít (từ năm 1998). ICSI cũng là một kỹ thuật giúp tinh trùng thụ tinh với trứng, trong đó, người ta sử dụng một cây kim thủy tinh có đường kính rất nhỏ, khoảng bằng sợi tóc, chọn từng tinh trùng có di động và hình dạng bình thường ở độ phóng đại 200 lần, tiêm thẳng vào trứng.

ICSI thường được áp dụng cho những trường hợp người chồng có tinh trùng bất thường trung bình hoặc nặng. Tuy nhiên, hiện nay, một số trung tâm TTTON lớn mở rộng áp dụng kỹ thuật ICSI cho những trường hợp bất thường tinh trùng nhẹ hoặc nghi ngờ có bất thường về thụ tinh với mục đích làm tăng tỷ lệ thụ tinh và tăng số phôi.

Hiện nay kỹ thuật ICSI đã được ứng dụng tại hầu hết các trung tâm TTTON trên thế giới. Ở nhiều trung tâm ICSI đã chiếm hơn 50% các trường hợp TTTON. Tại Ðông Nam Á, ICSI đã được báo cáo thành công vào năm 1993 ở Singapore (đầu tiên ở Châu Á) và đã trở thành kỹ thuật phổ biến ở các trung tâm TTTON trong khu vực như Singapore, Thái Lan…

Chi phí thực hiện và tỷ lệ thành công

- Chi phí thực hiện: bao gồm chi phí kỹ thuật và chi phí tiêm thuốc kích thích, tổng chi phí khoảng 25 -35 triệu VNĐ.

Tỷ lệ thành công: Tỷ lệ thành công của TTTON tùy thuộc vào nhiều yếu tố: tuổi tác, nguyên nhân vô sinh, các bệnh lý kèm theo, thời gian vô sinh, kỹ thuật thực hiện.

Tỷ lệ thành công trung bình của TTTON cổ điển khoảng 30%. Càng trẻ tuổi, khả năng thành công càng cao, càng lớn tuổi, khả năng có thai càng giảm. Phụ nữ dưới 30 tuổi, khả năng có thai có thể đạt gần 50%, trong khi nếu trên 40 tuổi khả năng thành công chỉ còn dưới 10%.

Tuy nhiên, dù người vợ đã lớn tuổi (40 - 45 tuổi), nếu được làm xin trứng - TTTON, tỉ lệ có thai có thể đến 55%. Số liệu dựa vào thống kê của bệnh viện Từ Dũ năm 2003 và các báo cáo về tỷ lệ thành công của Mỹ và Châu Âu).

Với sự tiến bộ vượt bậc của ngành y khoa, hy vọng trong tương lai, tỷ lệ thành công của TTTON sẽ càng cao hơn để giúp cho ước vọng làm cha mẹ của nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn được trở thành sự thật. Cho hạnh phúc vợ chồng thật sự viên mãn với một mái gia đình ấm cúng và tràn ngập tiếng cười trẻ thơ.

Đến khoa hiếm muộn của bệnh viện Từ Dũ hàng ngày, có thể thấy số lượng bệnh nhân ở khoa ngày càng tăng và độ tuổi bệnh nhân cũng ngày càng trẻ hóa.

Hiếm muộn, khó có con… đã trở thành nỗi ám ảnh đe dọa đến hạnh phúc của nhiều cặp vợ chồng trẻ. Nguyên nhân nào gây ra tình trạng trên và cách chữa trị có dễ dàng?

Thế nào là hiếm muộn?

Vợ chồng bạn bị xem là hiếm muộn khi quan hệ với nhau bình thường (không dùng bất cứ một biện pháp tránh thai nào) từ 1 năm trở lên nhưng vẫn chưa có dầu hiệu thụ thai. Theo số liệu thống kê, tỉ số hiếm muộn ở các nước tiền tiến từ 10 – 15%.

Hiếm muộn có hai loại nguyên phát và thứ phát. Nguyên phát là dùng cho những cặp vợ chồng chưa bao giờ có thai, và thứ phát là đã từng có thai, dù có sinh con hay sẩy thai, và bây giờ khó khăn trong việc có thai trở lại.

Theo nghiên cứu, hiếm muộn thường do cả hai vợ hoặc chồng. Số liệu thống kê cho thấy tỉ suất giữa hai phái là tương đương nhau, tuy nhiên vẫn có 10% không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân từ nữ giới

- Liên quan đến vấn đề rụng trứng. Có thể người vợ mắc phải chứng rối loạn các tuyến nội tiết hoặc có vấn đề ở buồng trứng như ít, không đều hoặc không rụng trứng… Yếu tố tâm lý được xem là có ảnh hưởng rất nhiều đến tình trạng này.

- Nguyên nhân do ống dẫn trứng. Vòi trứng có thể bị tắt do viêm nhiễm trong quá trình nạo hút thai, đặt vòng tránh thai, viêm nhiễm vùng chậu do Clymydia. Vòi trứng cũng có thể bị nhiễm trùng bởi các bệnh lậu, lao… Hoặc một số ít là do ảnh hưởng bởi dị tật vòi trứng…

- Một số nguyên nhân khác là do những triệu chứng về màng bụng, các cuộc giải phẫu cũ làm sẹo dính, viêm nhiễm ổ bụng bởi vỡ mủ ruột thừa, xơ tử cung làm tinh trùng khó di chuyển, chất nhờn cổ tử cung không tốt… Cũng có một số ít người tử cung lại có kháng thể chống tinh trùng, nhưng trường hợp này khá hiếm.

- Hiếm hơn nữa là những phụ nữ bị hội chứng rối loạn nhiễm sắc thể bẩm sinh, gọi là hội chứng Turner. Bình thường, nam giới có hai nhiễm sắc thể XY, nữ có hai nhiễm sắc thể XX. Người bị hội chứng Turner thì chỉ có một là X, không thể thụ thai vì tử cung hay buồng trứng bị teo không hoạt động được.

Nguyên nhân từ nam giới

- Có thể do việc sử dụng các loại thuốc lâu dài làm hại tinh và tinh trùng, như thuốc đau bao tử Tagamet, kháng sinh Erythromycin, Tetracycline, Septra, Furadantin, thuốc colchicin trị bệnh gout, thuốc lợi tiểu… dẫn đến vấn đề làm tinh trùng yếu, ít hoặc dị dạng. Những loại thuốc này có thể làm cho số tinh trùng bị giảm sút hoặc mất hẳn.

- Khoảng 6% số đàn ông hiếm muộn là do chứng "ẩn hoàn" (cryptorchidism). Tinh hoàn của thai nhi ban đầu nằm ở trong bụng. Khi sắp lọt lòng mẹ sẽ theo hai cái ống hai bên xuống bìu. Nếu một hay hai tinh hoàn còn nằm ở trong bụng, nghĩa là bị chứng ẩn hoàn. Khi đó cần phải mổ để đưa xuống đúng vị trí từ khi trẻ còn nhỏ, nếu để lâu dễ bị ung thư tinh hoàn. Người đàn ông bị ẩn hoàn, dù chỉ là một bên, thì việc sản xuất tinh trùng của tinh hoàn bên kia (nằm ở bìu như thường) cũng bị sút giảm.

- Ngoài ra, ở đàn ông cũng có người tự sinh ra kháng thể chống lại chính tinh trùng của mình. Thuờng thì tinh trùng nằm cô lập trong tinh hoàn, không giao tiếp với hệ tuần hoàn, nên những bạch cầu thuộc hệ thống miễn nhiễm không có dịp nhận biết tinh trùng để mà phản ứng lại. Nhưng nếu tinh hoàn bị chấn thương mạnh, bị xoắn, hoặc bị bệnh hoa liễu thì sự ngăn cách với hệ tuần hoàn bị ảnh hưởng, thành ra có thể sinh kháng thể tự hại tinh trùng của mình. Bệnh hoa liễu có thể làm hư ống dẫn tinh, cũng có người ống dẫn tinh bị nghẹt bẩm sinh.

- Mắc phải hội chứng Klinefelter. Đây là một bệnh bẩm sinh, do nhiễm sắc thể giới tính của nam đáng lẽ là XY, thì lại là XXY. Những người này thường không có tinh trùng.

- Các yếu tố trong sinh hoạt hàng ngày cũng có thể làm cho đàn ông bị yếu sinh lý như hút thuốc lá (làm cho tinh trùng di chuyển chậm), dùng rượu bia, ma tuý, mặc quần lót quá chật, béo phí… làm giảm lượng testosterone, và giảm số tinh trùng một cách đáng kể.
Ngoài các nguyên nhân trên, ngày nay những nghiên cứu cũng cho thấy stress cũng là một trong những yếu tố quan trọng gây ra chứng vô sinh ở nam giới.

Chữa trị như thế nào?

Các phác đồ điều trì hiếm muộn phổ biến thường tùy vào nguyên nhân, nhưng khả năng thành công trên mỗi bệnh nhân thường không dễ vì còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố. Đơn giản nhất, là những trường hợp bất thường về rụng trứng. Thuốc Clomiphene giúp cho trứng rụng và giải quyết được một số lớn vụ hiếm muộn do trứng rụng. Thường thì nếu quá 3 kỳ kinh nguyệt mà không có kết quả thì không có hy vọng gì nhiều. Thuốc này hay làm cho sinh đôi , sinh ba, v.v…

Ngoài ra, thì tùy nguyên nhân mà cách chữa trị khác nhau. Có khi phải dùng những hormone khác. Có những trường hợp cần giải phẫu. Có những bệnh phải chữa bằng trụ sinh… Và hầu hết phải tìm đến "phao cứu sinh" là thụ thai nhân tạo.

Những kỹ thuật thụ tinh nhân tạo điển hình

1. Kỹ thuật tiêu chuẩn dùng đã lâu, là lấy trứng của người nữ hòa với tinh trùng người nam đã được rửa sạch để 48 giờ cho thành phôi, rồi đặt vào tử cung để tiếp tục mang thai.

2. Lấy một hay nhiều trứng hòa với tinh trùng như trên, nhưng thay vì đưa vào tử cung, lại đưa ngay vào ống dẫn trứng để sinh phôi tại đó (sau đó phôi tự động đi về tử cung như khi thụ tinh tự nhiên).

3. Cách thứ ba là hòa trứng với tinh trùng, rồi nuôi trong 24 giờ, sau đó mới đặt vào ống dẫn trứng như cách thứ hai.

4. Phương pháp tân tiến nhất, gọi là Tubal Embryo Transfer, viết tắt là TET thì nuôi lâu hơn 24 giờ mới chuyển vô ống dẫn trứng, cũng có khi giữ cái phôi đông lạnh để dành trước khi đưa vào ống dẫn trứng.

Khi mang thai, sự thay đổi hormon sẽ ảnh hưởng đến những bộ phận trên cơ thể người mẹ. Mắt cũng bị ảnh hưởng do có nhiều mạch máu nhỏ, vốn nhạy cảm với những biến động huyết học trong thai kỳ.

Hầu hết các vấn đề ở mắt thường biến mất sau khi sinh. Tuy nhiên, thai phụ cần cẩn trọng khi mắt có những triệu chứng do biến chứng của các bệnh khác. Do đó, cần chú ý khi nhận thấy những dấu hiệu sau :

Sưng mắt : Trong ba tháng cuối thai kỳ, thai phụ thấy mắt sưng phù và khó nhìn mọi vật. Nguyên nhân do sự thay đổi hormone trong thai kỳ. Sưng mắt thường đi kèm với sưng phù tay, chân. Ngoài ra, mắt có thể sẽ phù nặng hơn nếu cơ thể thiếu nước và ăn nhiều muối. Để giảm sưng phù, bạn nên uống đủ nước (khoảng 1,8 - 2 lít nước/ngày), ăn nhiều rau xanh và trái cây, tránh các món ăn quá mặn.

Mờ mắt : Khi mang thai, giác mạc và thủy tinh thể trở nên dày hơn, làm cho quá trình tuần hoàn máu ở vùng mắt bị hạn chế. Đây là nguyên nhân khiến mắt bị giảm thị lực. Hiện tượng này thường biến mất sau khi sinh. Nếu mắt mờ gây ảnh hưởng đến công việc, bạn nên đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được tư vấn, dùng kính hỗ trợ thị giác trong suốt thai kỳ.

Nốt sần trong mí mắt : Khi mang thai, tuần hoàn máu ở vùng mắt bị hạn chế, dễ gây tắc nghẽn, tạo thành những nốt sần trong mí mắt. Ngoài ra, một số vi khuẩn hoạt động dưới mí mắt cũng gây nên những nốt sần. Đối với thai phụ thường xuyên trang điểm mắt, hiện tượng này phổ biến hơn. Do đó, nên hạn chế kẻ viền mí mắt khi trang điểm. Đồng thời, thai phụ nên hạn chế ăn chất béo và uống nhiều đồ mát.

Khô mắt : Những đốm sáng trước mắt hoặc mắt nhoè đi khi nhìn lâu, xốn, chảy nước mắt sống, nhức… đó là những dấu hiệu cho thấy mắt bị khô. Để hạn chế tình trạng này, có thể nhỏ nước muối sinh lý nếu khô mắt nặng, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt. Trong trường hợp mắt đau nhiều, người bệnh cần phải đi khám ở cơ sở chuyên khoa mắt, dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Phù võng mạc : Bệnh tiểu đường hoặc tăng huyết áp trong thai kỳ có thể gây biến chứng trên mạch máu võng mạc. Giai đoạn đầu, mạch máu nhỏ ở đáy mắt bị phình ra. Nếu không chữa trị kịp thời có thể dẫn đến co, bong võng mạc, mù, thậm chí gây biến chứng nghiêm trọng đến não.

Do đó, thai phụ bị bệnh tăng huyết áp hoặc tiểu đường cần được theo dõi sức khoẻ chặt chẽ, kiểm tra mắt thường xuyên. Như thế, bác sĩ sẽ sớm phát hiện và xử lý kịp thời những dấu hiệu bất thường, giúp thai phụ tránh những biến chứng đáng tiếc.

Sẽ không công bằng nếu chỉ nói đến những lợi ích của cà phê...



1. Tăng huyết áp

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Ý, hoạt chất cafein có trong cà phê không chỉ có tác dụng lên hệ thần kinh trung ương, mà còn kích thích nhịp đập của tim, làm tăng huyết áp. Vì thế, không nên uống cà phê thường xuyên, nhất là những người có tiền sử bệnh cao huyết áp.

2. Mất ngủ

Khi uống cà phê vào buổi tối, hoạt chất cafein sẽ tác động vào hệ thần kinh trung ương, gây hưng phấn - nguyên nhân chính dẫn đến chứng khó ngủ, mất ngủ. Ngoài ra, cafein còn có tác dụng lợi tiểu, vì vậy, cần tránh uống cà phê vào ban đêm để không bị mất ngủ.

3. Làm răng ố vàng

Nếu để ý sẽ thấy, những người hay uống cà phê thường có hàm răng kém trắng. Nguyên nhân là do các chất dầu cacao, hidrat cacbon có trong cà phê tạo ra các mảng bám khiến răng bị vàng.

4. Tăng cholesterol

Chất cafestol có trong cà phê khiến lượng cholesterol trong máu tăng lên. Cafestol có nhiều nhất trong các loại cà phê dạng "french press" (cà phê kiểu Pháp). Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Hà Lan, nếu uống 5 tách cà phê Pháp mỗi ngày thì sau 4 tuần lượng cholesterol trong máu sẽ tăng từ 6-8%.

5. Tăng sự phụ thuộc

Thường xuyên uống cà phê sẽ khiến cơ thể hình thành thói quen khó bỏ. Cafein trong cà phê không gây nghiện trầm trọng, nhưng chữa nghiện cà phê cũng sẽ phải trải qua giai đoạn khó chịu với những lo âu, trầm cảm, tệ hơn có thể gây nhức đầu, mất ngủ, nôn mửa, run chân tay...

6. Gây hại cho dạ dày và ảnh hưởng đến thai nhi

Cafein có tác dụng kích thích tiết acid dịch vị, vì vậy, nếu uống cà phê lúc đói sẽ có hại cho niêm mạc dạ dày. Một số người chỉ uống cà phê vào buổi sáng mà không dùng điểm tâm, rất có hại cho sức khỏe. Dùng lâu dài, cafein còn gây táo bón và phụ nữ có thai có thể sinh con nhẹ cân, thậm chí sảy thai.

Các bà mẹ đang mai thai nên tránh những điều sau :

Không nên uống quá nhiều nước chè

Người mang thai không nên uống quá nhiều nước chè hoặc chè đặc, bởi trong chè có chất tê-in (cafein) gây hưng phấn, khiến thai nhi đạp nhiều, thậm chí ảnh hưởng đến quá trình phát triển của thai nhi.

Không nên uống quá nhiều các loại nước có ga

Trong một số loại nước uống có chứa 2,4- 2,6% chất cafein như coca và thức uống chứa kiềm sinh vật, sản phụ khi uống có các triệu chứng như: buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, tim đập nhanh ảnh hướng đến sự phát triển của đại não, tim, nội tạng và các cơ quan trọng khác của thai nhi dẫn đến bệnh tật bẩm sinh.

Dùng quá nhiều dấm

Sử dụng quá nhiều dấm và thức ăn quá chua là một trong những nguyên nhân dẫn đến thai di dạng. Đặc biệt là nửa tháng đầu mang thai, quá lượng thức ăn chua khiến độ ba-zơ trong cơ thể giảm xuống làm sản phụ cảm thấy mệt mỏi. Nếu chất chua có trong một thời gian dài không những khiến người mẹ mắc bệnh, còn ảnh hưởng nghiêm trọng dến sự phát triển bình thường của thai nhi, dẫn đến thai dị dạng.

Không nên uống rượu

Trong rượu có chứa chất axetylen (cồn) loại độc tố có ảnh hưởng nhất định đối với đại não, tim, nội tạng người. Chất này thông qua cuống rốn xâm nhập vào cơ thể thai nhi, khiến thai nhi sau khi sinh có các hiện tượng như: trí não chậm phát triển, cơ thể thấp bé, nghiêm trọng có thể gây ra chướng ngại về trí lực.

Không nên ăn quá nhiều quả táo mèo (sơn tra)

Y học hiện đại đã chứng minh, táo mèo có tác dụng thu nhỏ cổ tử cung, nếu người mẹ đang mang thai ăn quá nhiều sơn tra và thức ăn chế biến từ loại quả này sẽ kích thích tử cung thu nhỏ thậm chí gây sẩy thai.

Không nên ăn nhiều đồ nóng

Khi mang thai ăn thức ăn mang tính nóng như: thì là, hoa tiêu, vỏ quế, ớt, ngũ vị hương hoặc thức ăn chế biến qua rán, xào dễ tiêu hao lượng nước trong ruột khiến tuyến bài tiết tràng vị giảm thiểu gây táo bón.

Khi bị táo bón, sản phụ cố đi vệ sinh khiến sự dùng lực ở bụng dưới càng lớn, khiến thai nhi trong tử cung co thắt dẫn đến những hậu quả không tốt như: động thai, vỡ nước ối, sẩy thai, đẻ sớm…

Không nên ăn quá nhiều quẩy

Trong quẩy có chứa một lượng phèn chua nhất định, trong phèn chua có chứa chất hữu cơ nhôm. Nhôm thông qua cuống rốn xâm nhập vào não thai nhi, gây trở ngại cho quá trình phát triển của đại não, gia tăng nguy cơ chứng đần độn của thai nhi.

Không nên lạm dụng thuốc

Tuần thứ ba đến tháng thứ ba là thời kỳ hình thành và phát triển của phôi thai, đây cũng là thời kỳ các bà mẹ nên đặc biệt chú ý khi dùng thuốc. Điều tra mới nhất cho thấy, một số loại thuốc có khả năng gây thai bị dị hình, thường gặp có streptomycin, aspirin, thuốc an thần, tetracyline, chloromycetin, Sulfonamides. Nên sử dụng dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ.

Không nên tiếp xúc nhiều với thuốc tẩy

Trong thuốc tẩy có chứa các chất có thành phần hóa học như: chất hoạt động bề mặt Cationic(chất hoạt động bề mặt nhóm phân cực không bị Ion hóa trong bề mặt nước) hoặc cồn có thể phá hủy tinh dịch.

Đặc biệt là sớm có thai sau khi mới kết hôn, khi tiếp xúc nhiều với bột giặt, dầu gội, nước rửa bát những thành phần hóa học có trong thuốc tẩy xâm nhập qua da và tích lũy trong cơ thể, từ đó khiến lớp ngoài của tế bào tinh dịch biến đổi gây xẩy thai.

Khi mang thai, hàng loạt những rắc rối nảy sinh khiến bà bầu lúng túng và mệt mỏi. Nếu biết cách, bạn sẽ phần nào thích ứng được với thay đổi khó chịu này.

TS. Nguyễn Thị Lâm, Phó viện trưởng Viện dinh dưỡng cho hay, những rắc rối mà thai phụ thường gặp nhất là tình trạng buồn nôn, nôn, bị chuột rút, táo bón, đầy hơi, đau lưng và hiện tượng phù nề chân... Hầu hết các bà bầu đều phải trải qua những hiện tượng này, tùy mức độ. Thai phụ có thể khắc phục tình trạng khó chịu trong thời kỳ thai nghén theo những cách sau :

Buồn nôn, nôn

Buồn nôn, nôn vào buổi sáng là một hiện tượng rất phổ biến, đến 90% thai phụ phải trải qua. Cách khắc phục tình trạng này là buổi tối, trước khi đi ngủ, hãy vệ sinh răng miệng thật sạch sẽ. Buổi sáng, khi mới thức giấc, không nên vội trở dậy mà hãy nằm trên giường và ăn nhẹ. Tốt nhất là ăn một ít bánh quy, nhất là bánh quy có vị gừng ngay khi vừa mới ngủ dậy. Sau đó từ 10–30 phút mới trở dậy đi làm vệ sinh răng miệng. Như vậy, sẽ giảm đáng kể tình trạng bị nôn, buồn nôn vào buổi sáng sớm.

Những người bị nghén nôn, buồn nôn rất nhạy cảm với mùi lạ, mùi dầu mỡ, khí than, khói thuốc. Do vậy, trong thời kỳ thai nghén, cần tránh hơi thuốc, khí than, tránh ăn thức ăn có mùi lạ sẽ làm bạn khó chịu.

Ngoài ra, bạn hãy điều chỉnh chế độ ăn hợp khẩu vị nhất trong thời kỳ thai nghén. Như thay đổi cách nấu nướng để ăn dễ hơn. TS. Lâm cho biết, có nhiều thai phụ rất sợ "mùi" cơm nóng, khi đó, đừng ngại ngần hãy để cơm thật nguội ăn sẽ dễ hơn mà cũng không ảnh hưởng đến sức khỏe. Thậm chí, nếu sợ ăn cơm, bà bầu vẫn hoàn toàn có thể ăn các thực phẩm khác như: bún, miến, mì tôm, ngô… vẫn đảm bảo cung cấp lượng tinh bột cần thiết trong ngày.

Bà bầu nên chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày, mỗi lần một ít, không nên để bụng quá đói hoặc quá no vì hai trạng thái này đều làm dạ dày khó chịu, dễ gây buồn nôn. Khi ăn cơm, không nên chan canh, hoặc giảm lượng canh tới mức tối thiểu. Không ăn quá nhiều đồ mỡ hoặc gia vị.

Có thể bạn chưa biết

Gừng là một gia vị cực kỳ hữu ích với những thai phụ bị chứng nghén nôn, buồn nôn.

TS. Lâm cho biết, gừng có thể làm dịu cảm giác buồn nôn ở thai phụ. Chỉ cần 250mg gừng khô hoặc 1g gừng tươi dùng 3-4 lần trong ngày, hoặc ăn bánh quy có vị gừng, ngậm một lát mứt gừng có thể khắc phục hiệu quả tình trạng này, nhất là sẽ giảm được triệu chứng buồn nôn và khó chịu vào buổi sáng.

Hoa mắt, chóng mặt

Bạn hãy nhớ, đừng ngồi dậy, đứng lên một cách đột ngột mà vận động từ từ để não khỏi thiếu máu. Triệu chứng này cũng cho thấy bạn đã bị thiếu máu do thiếu sắt. Hãy tăng cường ăn thức ăn giàu thịt cá trứng, sữa, đậu đỗ và nên ăn thực phẩm có bổ sung chất sắt, như bánh quy, nước mắm giàu sắt và uống viên sắt đều đặn.

Khi bị chuột rút

Bị chuột rút cũng là một hiện tượng khá phổ biến ở các bà bầu. Để khắc phục tình trạng này, tốt nhất là bạn hãy tăng cường vận động thường xuyên cho đôi chân bằng phương pháp đi bộ.

Ngoài ra, muốn tránh bị chuột rút, đừng đứng, ngồi hay nằm quá lâu ở một tư thế. Còn khi bị chuột rút, bạn đừng chỉ nhăn nhó rồi chờ cơn co cơ qua đi, mà hãy cố gắng duỗi thẳng chân rồi từ từ hướng ngón chân về phía trước, xoa bóp nhẹ nhàng bắp chân, cơ sẽ duỗi ra.

Chuột rút cũng là triệu chứng của thiếu canxi, lúc này cần chú ý đến chế độ ăn có đủ các thực phẩm giàu calci như : sữa, bánh quy có bổ sung calci... để đảm bảo đủ cung cấp cho cơ thể 1.000-1.200mg calci/ngày. Trong nhiều trường hợp, thai phụ cần dùng các chế phẩm giàu calci như thuốc... nhưng lúc này, cần phải dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc.

Đầy bụng, táo bón

Hầu hết thai phụ đều bị tình trạng này, nhất là ở những tháng cuối của thai kỳ. Nguyên nhân cơ bản là giảm nhu động ruột do những thay đổi về nội tiết trong thời kỳ mang thai. Ngoài ra, còn phải kể đến các nguyên nhân khác gây táo bón như: chế độ ăn, hoạt động thể lực, tâm lý... Tuy nhiên, bà bầu hoàn toàn có thể tự luyện tập, điều chỉnh chế độ ăn để giảm hiện tượng táo bón mà không phải dùng thuốc nhuận tràng.

Nên ăn thức ăn có nhiều chất xơ như rau, quả chín. Tránh các chất nóng, đồ hộp, đồ uống có ga. Nên ăn thành nhiều bữa nhỏ và ăn chậm, nhai kỹ. Nên vận động, tập thể dục nhẹ nhàng. Nhất là vào mỗi sáng ngủ dậy, hãy uống một cốc nước đầy, ngồi thở thật sâu, dùng lòng bàn tay massage vùng bụng liên tục theo chiều kim đồng hồ rồi ngược lại chừng 15 phút sẽ có tác dụng kích thích các nhu động ruột, giúp việc tiêu hóa trở nên dễ dàng hơn.

Đau lưng

Cần thường xuyên thay đổi vị trí, tư thế thay vì ngồi hay đứng lâu đều gây đau lưng. Nhất là cần có tư thế nằm ngủ đúng, không nên ngủ đệm mềm và chỉ nên gối đầu cao vừa phải. Mỗi ngày, hãy dành ít phút tập các động tác thể dục vặn lưng đơn giản sẽ giúp giảm đáng kể tình trạng này. Ngoài ra, để giảm đau lưng bạn hãy tránh xa giày dép cao gót.

Phù bàn chân và mắt cá chân

Nên ăn uống hợp lý và uống nhiều nước, không nên ăn mặn quá. Khi nằm nghỉ, hãy gác chân lên cao. Còn khi thấy phù nhiều bạn hãy nên đến khám bác sĩ để được hướng dẫn cách xử lý thích hợp.