Muay Thái được xem là môn thể thao quốc gia chính thức của dân tộc vốn rất hiền hòa Thái Lan, và được biết đến với tên ‘Quyền tự do Thái’, môn võ được xem là vô cùng thực dụng trong lối đánh tự do rất tàn bạo, ác liệt dữ dằn và rất thô bạo hơn mọi môn võ thuần cương nhất của Á Châu.

Muay Thái xuất xứ từ môn ‘Krabi Krabong’, một môn võ thuật của đất Xiêm (SIAM, Tên cũ của Thái Lan) thời xa xưa với môn võ chiến đấu của quân lính hoàng gia với kiếm ở tay phải, qua thời gian biến đổi với kỹ thuật chiến đấu bằng súng đạn tinh vi của Tây phương du nhập vào đất Thái, nghệ thuật chiến đấu bằng kiếm không còn nhu cầu cần thiết tập luyện trong quân đội nữa, môn võ thuật dần dần biến đổi và trở thành môn võ quen thuộc trong dân chúng, được giữ thành 1 bộ môn thể thao chiến đấu, và trở thành 1 niềm tự hào của người dân Thái.

Trong quá khứ môn quyền thuật Muay Thái từng được dùng làm môn giải trí yêu chuộng của biết bao triều đại Hoàng gia Thái Lan, để sôi động hơn nữa các võ sĩ đã dùng những loại bao tay cuốn bằng da ngựa được buộc bằng dây gai, trộn chung với mãnh vụn thủy tinh cho trận đấu máu me hấp dẫn hơn, kết quả càng thảm khốc bao nhiêu thì kẻ chiến thắng càng được tôn vinh bấy nhiêu.

Lịch Sử của Muay Thái bắt đầu vào khoảng năm 1774, một nhà quyền thuật của phái Muay Boran (hậu thân của Muay Thái hiện đại) nổi tiếng của Thái là Nai Khanomtom, không may anh ta bị quân xâm lăng Miến Điện bắt cùng nhiều tù nhân khác sau trận thất thủ đẩm máu của thủ đô Ayutthaya thời bấy giờ. Nai Khanomtom bị bắt và đưa về thủ đô Rangoon, Miến điện. Trong một buổi tiệc ăn mừng chiến thắng của mình, nhà vua Miến muốn được thấy võ thuật Thái Lan giao đấu cùng các môn võ cổ truyền của nuớc mình, với ý đồ muốn khoe nền võ thuật cực thịnh ‘bất bại’ của Miến Điện. Biết được tù binh Nai Khanomtom là một cao thủ của quyền Thái, nhà vua quyết định hạ nhục anh bằng cách bắt phải giao đấu với vô địch Miến đang có mặt. Trước khi vào cuộc đấu Nai Khanomtom xin được đã dùng điệu múa Wai Kru (Ram Muay) đặc trưng của quyền thuật Thái để biểu diễn trước khi chiến đấu. Nhờ điệu múa đó đầy huyền hoặc đó mà các thần linh của tổ tiên Thái giúp cho Nai Khanomtom làm mờ mắt đối thủ và đè bẹp cao thủ đất Miến trước mặt nhà vua một cách dễ dàng. Với lòng háo thắng và làm nhục quyền thuật Thái, nhà Vua Miến ra lệnh cho Nai Khanomtom phải đấu thêm với 9 võ sĩ Miến nếu muốn được sống và sự tự do. Không có chọn lựa nào khác nào ngoài việc phải chấp nhận chiến đấu thêm 9 trận tiếp theo, mà trận cuối cùng là một võ sư danh tiếng nhất của Miến Điện. Cuối cùng bằng tất cả quyết tâm và nghị lực Nai Khanomtom đánh gục tất cả 10 cao thủ Miến bằng toàn kỹ thuật chân truyền đặc trưng của võ Thái. Nhà Vua Miến phải ngậm ngùi thốt lên: ‘Mỗi đòn thế của võ Thái chứa đầy nọc độc, chỉ với tay không mà đánh gục ngã 10 cao thủ của ta, chỉ vì nhà vua ngươi không tốt mới mất nước, nếu nhà vua người tốt thì không cách nào mà ta có thể lấy được thành phố Ayutthaya”. Vì mến chuộng tài năng của Nai Khanomtom nhà vua ra lệnh ban cho anh ta 2 lựa chọn : “Được sống giàu sang suốt đời hay là được cưới 2 cô vợ xinh đẹp người Miến”, sau một hồi suy nghỉ đắn đo, Nai Khanomtom thưa rằng :

-“Thưa bệ hạ, tiền là vật dễ kiếm, tôi xin nhận người đẹp”.

Nhà vua liền cho anh ta 2 cô vợ và thả tự do cho quay về cố quốc với tất cả tù binh Thái khác.

Để kỷ niệm và vinh danh môn quyền Muay Thái, Hoàng gia Thái Lan lấy ngày 17 Tháng 3 hàng năm làm “Ngày Võ Sĩ” hay còn gọi là “Ngày Quyền thuật quốc gia” cho cả nước ghi ơn. Muay Thái với lối kỹ thuật chiến đấu vô cùng mạnh bạo, còn được gọi là Nghệ thuật bát chi”, tức là chiến đấu bằng tay, chân, cùi chỏ, đầu gối, với nguyên tắc dứt điểm đòn nhanh, áp đảo đối phương không có cơ hội chống trả, khi vào trận chiến, người võ sĩ Muay Thái không từ nan bất cứ mục tiêu nào cố gắng đánh gục đối thủ ngoại trừ 2 nơi mà theo luật định thượng đài của Muay Thái cấm đó là đánh vào đầu hoặc hạ bộ. Sở trường của các võ sĩ Thái là chuyên cần tập luyện những đòn chân như phang thẳng, quét vào ống quyển đối phương, khi áp sát hoặc đối phương chưa kịp hoàn hồn là họ tới tấp các đòn đánh chỏ, gối, đấm đủ loại múc, mốc vào nhược điểm trên thân thể để chiếm ưu thế tối đa, họ thường áp đảo kỹ thuật “trên đe dưới búa”, tức là nghiêng người tay phóng chỏ vào lưng đối phương, đồng thời lên gối lên vào bụng như đưa đối thủ làm thớt bị buá và dao cùng chém vào, hoặc kỷ thuật phóng người lên đá bằng gối vào nhược điểm dưới càm và cổ đối phương nhằm hạ gục anh ta tức khắc.


Phương tức tập luyện của các võ sĩ rất đơn giản bằng cách tập đá vào thân cây chuối, bao cát, chạy cự ly dài, bơi lội, nhảy dây, tập với các mục tiêu di động bằng cách buộc trái banh trên các sợi đây rồi đá liên tiếp để luyện sự chính xác và nhanh. Khi thượng đài các võ sĩ Muay Thái được trang bị rất đơn giản, không cầu kỳ các trang bị an toàn như luật đấu của Karate hay Taekwondo mà chỉ quần ngắn, bao tay theo kiểu của quyền anh thế giới, chân quấn băng.

Tuy nhiên trên đấu trường là một lẽ, trong thực dụng của cuộc sống là một lý lẻ khác, Muay Thái là môn võ thuật rất mạnh bạo nhưng vẫn có những nhược điểm của nó, nếu gặp phải một đối thủ thuần nhu như Judo hoặc Aikido thì kết quả vẫn chưa biết đâu là thắng bại, sự thiếu vắng các đòn vật khi áp nội hoặc cách dùng lực quá mạnh bạo sẽ dễ dàng đưa đến chuyện mất thăng bằng là một thiếu xót lớn lao cho Muay Thái.

Muay Thái là một phần tài sản trong kho tàng văn hóa Thái Lan.

Karate hay Karate-Do là một môn võ thuật truyền thống của vùng Okinawa (Nhật Bản). Karate có tiếng là nghệ thuật chiến đấu với các đòn đặc trưng như đấm, đá, cú đánh cùi chỏ, đầu gối và các kỹ thuật đánh bằng bàn tay mở.

Trong Karate còn có các kỹ thuật đấm móc, các kỹ thuật đấm đá liên hoàn, các đòn khóa, chặn, né, quật ngã và những miếng đánh vào chỗ hiểm. Để tăng sức cho các động tác tấn đỡ, Karate sử dụng kỹ thuật xoay hông hay kỹ thuật kime, để tập trung lực năng lượng toàn cơ thể vào thời điểm tác động của cú đánh.

Xuất xứ tên gọi "Karate - 空手"

Trước đây, khi mới chỉ giới hạn ở Okinawa, môn võ này được gọi là Totei theo ngôn ngữ ở đây, và được viết là 唐手 (tangsho, Đường thủ, tức các môn võ thuật có gốc từ Trung Hoa). Vào thời kỳ Minh Trị, môn võ này bắt đầu được truyền vào lãnh thổ chính của Nhật Bản, thì chữ 唐手 được phát âm theo tiếng Nhật là Karate và giữ nguyên cách viết này. Tuy nhiên, do 唐手 thường bị hiểu không đúng là "võ Tàu", cộng thêm việc môn võ này thường chỉ dùng tay không để chiến đấu, nên người Nhật bắt đầu từ thay thế chữ 唐 bằng một chữ khác có cùng cách phát âm và mang nghĩa "KHÔNG", đó là 空. Tên gọi Karate và cách viết 空手 bắt đầu như vậy từ thập niên 1960. Giống như nhiều môn khác ở Nhật Bản (Trà đạo, Thư đạo, Cung đạo, Kiếm đạo, Côn đạo, Hoa đạo ...), karate được gắn thêm vĩ tố "Đạo", phát âm trong tiếng Nhật là "DO" (viết là 道). Vì thế, có tên Karate-Do.

Lịch sử hình thành

Những nghiên cứu gần đây cho thấy Karate được phát triển trên cơ sở tổng hợp các các phương thức chiến đấu của người Ryukyu với các môn võ thuật ở phía Nam Trung Quốc nhằm chống lại ách đô hộ hà khắc mà giới cai trị Nhật Bản áp đặt lên dân bản xứ bấy giờ. Tuy nhiên, xuất xứ chính xác của môn võ này còn chưa được xác định, bởi không tìm được thư tịch cổ nào của Vương quốc Lưu Cầu xưa ghi chép về môn võ này. Người ta chỉ có thể đưa ra được những giả thiết về nguồn gốc của Karate.

• Xuất phát từ các điệu múa vùng nông thôn Lưu Cầu, một môn võ (người Ryukyu gọi là dei và viết bằng chữ Hán 手) hình thành và phát triển thành Todei (唐手). Đây là giả thiết do Asato Anko đưa ra.
• Do tập đoàn người Hoa từ Phúc Kiến di cư sang Okinawa và định cư tại thôn Kuninda ở Naha và truyền các môn võ thuật Trung Quốc tới đây. Vì thế mà có tên gọi là tote (唐手) với chữ to (唐 - Đường) chỉ Trung Quốc, còn t (手 - Thủ) nghĩa là "võ".
• Theo con đường thương mại tới Okinawa. Vương quốc Lưu Cầu xưa có quan hệ thương mại rộng rãi với Trung Quốc và các quốc gia Đông Nam Á. Các môn võ thuật có thể từ các miền đất này theo các thuyền buôn và truyền tới Okinawa.
• Bắt nguồn từ môn vật của Okinawa có tên là shima.

Phương pháp luyện tập


Việc tập luyện Karate hiện đại được chia làm ba phần chính: kỹ thuật cơ bản ("Kihon" theo tiếng Nhật), Quyền ("Kata") và tập luyện giao đấu ("Kumite")

Kỹ thuật cơ bản (Kihon) (基本) được tập luyện từ các kỹ thuật cơ bản (kỹ thuật đấm, động tác chân, các thế tấn) của môn võ. Đây là thể hiện "mặt chung" của môn võ mà phần lớn mọi người thừa nhận, ví dụ những bước thực hành đòn đấm.

Kata (型) nghĩa là "bài quyền" hay "khuôn mẫu" "bài hình", tuy nhiên nó không phải là các động tác múa. Các bài kata chính là các bài mẫu vận động và chiêu thức thể hiện các nguyên lý chiến đấu trong thực tế. Kata có thể là chuỗi các hành động cố định hoặc di chuyển nhằm vào các kiểu tấn công và phòng thủ khác nhau. Mục đích của kata là hệ thống hóa lại các đòn thế cho dễ nhớ dễ thuộc và những bài kata đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp tùy theo trình độ của môn sinh.

Các lưu phái Karate

Karate có nhiều lưu phái. Giữa các lưu phái có sự khác nhau ít nhiều về bài quyền, phương pháp huấn luyện, quy cách thi đấu. Trước hết, Karate chia thành Karate truyền thống và Full Contact Karate.

Karate truyền thống

Karate truyền thống theo nghĩa hẹp gồm các lưu phái tuân theo quy tắc sundome (寸止め). Quy tắc sundome tức là chấp hành cách đách khi thi đấu phải giữ cự ly nhất định của đòn đánh vào đối phương hoặc giữ sức mạnh đòn đánh ở mức độ nhất định. Karate truyền thống theo nghĩa rộng chỉ tất cả các lưu phái, tổ chức tham gia Liên minh Karatedo Toàn Nhật Bản (trong nước Nhật) và Liên minh Karatedo Thế giới (quốc tế).

Karate truyền thống có một số đặc trưng sau :

• Coi trọng lễ tiết, triết học
• Các bài quyền (kata) theo lối cổ điển
• Phương pháp luyện tập sử dụng nhiều phương pháp từ xưa để lại
• Ít tổ chức thi đấu
• Sử dụng chế độ phong đẳng cấp dựa vào số lượng bài quyền và động tác cơ bản luyện tập được. Thời gian phong đẳng cấp khác nhau giữa các lưu phái, song nhìn chung đều lâu.

Karate truyền thống gồm các nhóm lưu phái sau :

• Karate cổ truyền : Đây là các lưu phái karate không bị thể thao hóa hay hình thức hóa. Các lưu phái này coi trọng các kỹ thuật chiến đấu và luyện tập như nguồn gốc ở Okinawa. Đó là các hệ phái Kojou-ryū (hoặc Kogusuku-ryū theo phương ngôn Okinawa), Honbu-ryū, Shintō-ryū, v.v…
• Karate truyền thống theo nghĩa hẹp gồm các lưu phái đi theo dòng Karate thể thao hóa nhưng áp dụng quy tắc sundome, bao gồm bốn hệ pháichính là Gōjyu-ryū, Shōtōkan-ryū, Wadō-ryū, Shitō-ryū
• Karate Okinawa: Các lưu phái Karate có cơ sở chính ở Okinawa như Okinawa Gōjyu-ryū, Shōrin-ryū (Tiểu Lâm Lưu), Shōrin-ryū (Thiếu Lâm Lưu), Shōrinji-ryū (Thiếu Lâm Tự Lưu), Gensei-ryū, Hojo-ryū, Isshin-ryū, Makiwara, Ryu-te, Ryuei-ryū, Shuri-ryū, Shōei-ryū, v.v…

Full Contact Karate

Full Contact Karate (romaji: Furu Kontakuto Karate) lại áp dụng quy tắc sử dụng đòn đánh trực tiếp vào đối phương khi thi đấu không hạn chế cường độ. Khi thi đấu có thể sử dụng hoặc không sử dụng các dụng cụ bảo vệ như mũ, áo giáp, v.v… Tuy được phân biệt với Karate truyền thống ở chỗ sử dụng quy tắc trên, song chính quy tắc đánh trực tiếp vào người đối phương không hạn chế cường độ mới là quy tắc của Karate nguyên thủy ở Okinawa. Chính vì thế, lưu phái lớn nhất trong Full Contact Karate lấy tên là Kyokushin Karate (極真カラテ hay Cực chân Karate, Karate chính cống). Full Contact Karate phổ biến ở nước ngoài nhất là Mỹ hơn là ở Nhật Bản.

Thi nâng đẳng nâng đai trong Full Contact Karate ngoài dựa vào biểu diễn các bài kata còn dựa vào kết quả đấu kumite giữa những người cùng đăng ký thi lên đẳng.

Các lưu phái Full Contact Karate chủ yếu là :

• Kyokushin Karate (bao gồm các phân phái nhỏ là Kyokushin Kaikan ở Nhật Bản, The World Oyama Karate Organization ở Mỹ, WKO Shinkyokushinkai, Seido Kaikan ở Nhật, Ashihara Kaikan với ảnh hưởng quan trọng tới huấn luyện võ thuật của quân đội và cảnh sát ở Nhật, v.v…). Ở phương Tây, Kyokushin Karate còn được gọi là Knock-down Karate. Các phái này cho đánh trực tiếp vào người đối phương khi thi đấu, nhưng không được đánh vào đầu.
• Các lưu phái cho phép đánh cả vào đầu đối phương khi thi đấu bao gồm Shinkarate, Daido Juku Kudo, Zendokai, v.v…
• Ngoài ra còn có một số môn phái Karate ở Mỹ trong đó Karate Chuyên nghiệp Toàn Mỹ mà thực chất là Karate kết hợp với các môn boxing, kickboxing nên có khi gọi là Karate tổng hợp.

Đẳng cấp, màu đai và danh hiệu

Chế độ đẳng cấp và màu đai của Karate là học từ Judo và bắt đầu thi hành từ năm 1924.
Ban đầu chỉ có đai đen (huyền đai) và đai trắng. Đai đen dành cho những người đã có quá trình luyện tập, còn đai trắng dành cho người mới bắt đầu. Giữa đai trắng và đai đen có từ 1 đến 3 đai nữa tùy theo từng lưu phái. Hay dùng nhất là đai màu xanh lá cây (màu trà Nhật). Ngoài ra tùy lưu phái có thể có đai vàng, đai nâu, v.v… Trong đai đen lại có khoảng 10 đẳng, thấp nhất là nhất đẳng (nhất đẳng huyền đai). Những người đạt đến trình độ ngũ đẳng huyền đai đến lục đẳng huyền đai được gọi là renshi (錬士) ngũ đẳng và renshi lục đẳng, từ thất đẳng huyền đai đến bát đẳng huyền đai được gọi là kyoshi (教士) hoặc tatsushi (達士), từ cửu đẳng huyền đai trở lên gọi là hanshi (範士). Cũng có lưu phái không sử dụng các danh hiệu này.

Trang phục

Nguyên thủy, người luyện tập và đấu Karate cởi trần. mặc quần dài hoặc quần cộc. Ngày nay, người luyện tập Karate mặc áo màu trắng là học theo áo của môn Judo. Karate truyền thống thường mặc áo mà tay áo dài đến cổ tay, ống quần cũng dài đến cổ chân. Trong khi đó, Full Contact Karate mặc áo quần có ống tay áo và ống quần ngắn hơn.

Thay đổi trong phương pháp huấn luyện

Khác với các môn võ khác của Nhật Bản được truyền thụ bằng tài liệu, Karate vốn được truyền thụ bằng miệng (khẩu truyền) và biểu diễn mẫu. Tuy nhiên, từ thời kỳ Taisho các cao thủ Karate ở Okinawa thành lập Câu lạc bộ Đường thủ Karate để cùng nhau nghiên cứu, trao đổi về Karate, thì bắt đầu xuất hiện các tài liệu hướng dẫn tập luyện Karate.

Năm điều huấn thị của võ sư Funakoshi

Võ sư Funakoshi Gichin (tiếng Nhật: 船越 義珍) (1868-1957) đưa ra năm điều huấn thị đối với người luyện Karate chi phái Shotokan để rèn luyện đạo đức.

1. Nỗ lực hoàn thiện nhân cách, tiếng Nhật: ―、人格完成に努ろこと, phiên âm: Hitotsu, jinkaku kansei ni tsutomuru koto.
2. Luôn luôn chân thành, tiếng Nhật: ―、誠の道を守ること, phiên âm: Hitotsu, makoto no michi wo mamoru koto.
3. Nuôi dưỡng tinh thần nỗ lực, tiếng Nhật: ―、努力の精神を養うこと, phiên âm: Hitotsu, doryoku no seishin wo yashinau koto.
4. Trọng lễ nghĩa, tiếng Nhật: ―、礼儀を重んずること, phiên âm: Hitotsu, reigi wo omonzuru koto.
5. Kiềm chế các hành vi nóng nảy, tiếng Nhật: ―、血気の勇を戒むる, phiên âm: Hitotsu, kekki no yu ｗo imashimuru koto.

Hai mươi điều về Karate của sư tổ Funakoshi

1. Đừng quên Karate bắt đầu bằng Lễ, kết thúc cũng bằng Lễ.一、空手は礼に初まり礼に終ることを忘るな.
karate wa rei ni hajimari rei ni owaru koto o wasuru na.

2. Karate không nên ra đòn trước.
二, 空手に先手無し.
karate ni sen te nashi.

3. Karate phải giữ nghĩa.
三、空手は義の補け.
karate wa gi no tasuke.

4. Trước tiên phải biết mình rồi mới đến biết người.
四、先づ自己を知れ而して他を知れ.
mazu jiko o shire shikoshite hoka o shire.

5. Kỹ thuật không bằng tâm thuật.
五、技術より心術.
gijutsu yori shinjutsu.

6. Cần để tâm thoải mái.
六、心は放たん事を要す.
kokoro wa hanatan koto o yosu.

7. Khinh suất tất gặp rắc rối.
七、禍は懈怠に生ず.
wazawai wa ketai ni shozu.

8. Đừng chỉ có lúc nào ở võ đường mới nghĩ về karate.
八、道場のみの空手と思うな.
dojo no mi no karate to omou na.

9. Rèn luyện karate cả đời không nghỉ.
九、空手の修行は一生である.
karate no shugyo wa issho dearu.

10. Biến mọi thứ thành karate, như thế sẽ nắm được sự tuyệt vời của nó.
十、凡ゆるものを空手化せ其処に妙味あり.
arayuru mono o karate kasase soko ni myomi ari.

11. Karate giống như nước nóng, nếu ngừng hâm nóng thì sẽ nguội lạnh.
十一、空手は湯の如く絶えず熱を与えざれば元の水に返る.
karate wa yu no gotoku taezu netsu o ataezareba moto no mizu ni kaeru.

12. Đừng nghĩ thắng, hãy nghĩ đừng bại.
十二、勝つ考えは持つな、負けぬ考えは必要.
katsu kangae wa motsu na, makenu kangae wa hitsuyo.

13. Chuyển hóa bản thân tùy theo đối phương.
十三、敵に因って転化せよ.
teki ni yotte tenka seyo.

14. Kết quả cuộc đấu phụ thuộc vào khả năng kiểm soát.
十四、戦は虚実の操縦如何にあり.
ikusa wa kyojitsu no soju ikan ni ari.

15. Hãy nghĩ chân tay người cũng là kiếm.
十五、人の手足を劔と思え.
hito no teashi o ken to omoe.

16. Hễ ra khỏi nhà là có cả triệu địch thủ.
十六、男子門を出づれば百万の敵あり.
danshimon o izureba hyakuman no teki ari.

17. Người mới tập có thể còn gượng gạo, nhưng về sau phải thật tự nhiên.
十七、構えは初心者に、あとは自然体.
kamae wa s oshinsha ni, ato wa shizentai

18. Phải tập kata thật chuẩn, nhưng nhớ là thực chiến sẽ khác đi.
十八、型は正しく、実戦は別もの.
kata wa tadashiku, jissen wa betsu mono.

19. Nhớ kiểm soát độ mạnh yếu của lực, độ linh hoạt của cơ thể, độ nhanh chậm của đòn thế.
十九、力の強弱、体の伸縮、技の緩急を忘るな.
chikara no kyojaku, karada no shinshuku, waza no kankyu o wasuru na.

20. Luôn chín chắn khi dụng võ.
二十、常に思念工夫せよ.
tsune ni shinen kofu seyo.

Aikido (tiếng Nhật 合気道あいきどう) là một môn võ thuật hiện đại của Nhật Bản được Ueshiba Morihei (1883-1969) sáng tạo ra trên cơ sở các môn võ thuật cổ truyền của Nhật Bản như Jujutsu, Kenjutsu và Konjutsu.

Về tên gọi của môn phái

Tên gọi Aikido của môn phái được tạo nên bởi ba chữ Hán - Nhật :

• 合 (hợp, hiệp)- ai : hòa hợp, hài hòa
• 気 - ki : khí/tinh thần
• 道 - do : đạo

Aikido viết bằng chữa Hán-Nhật theo lối shodo

Aiki (合気) được các cao thủ Aikido giải nghĩa là "cảm giác được bản thân và đối thủ hòa làm một và cả hai đều hòa hợp với vũ trụ".

Tương truyền, sau này Ueshiba Morihei hay giải thích Ai trong Aikido nghĩa là "yêu thương", có lẽ dựa trên cơ sở đồng âm tiếng Nhật với từ 愛(ái).

Lịch sử

Aikido, đúng như sự hình dung của người sáng lập ra nó, không chỉ là sự tổng hợp của việc luyện tập võ thuật của người sáng lập, mà còn bộc lộ triết lý riêng của ông về hòa bình và hòa hợp vũ trụ. Ngày nay, Aikido tiếp tục sự phát triển của nó từ koryū (võ thuật cổ), thành những thể hiện cực kì đa dạng của các võ sư khác nhau trên toàn thế giới.

Aikido được sáng lập bởi Morihei Ueshiba (植芝 盛平 Ueshiba Morihei, 14 tháng 12 1883 – 26 tháng tư 1969), cũng được các võ sinh coi là Ōsensei ("Người thày vĩ đại").Ueshiba phát triển Aikido chủ yếu vào cuối những năm 1920 cho tới những năm 1930 qua sự tổng hợp các môn võ cổ mà ông đã học được. Aikido phát triển chủ yếu từ Daitō-ryū aiki-jūjutsu, mà Ueshiba đã học trực tiếp với Takeda Sokaku (武田 惣角 Takeda Sōkaku, 1859–1943). Thêm vào đó, Ueshiba cũng đã học Tenjin Shin'yō-ryū với Tozawa Tokusaburō (戸沢 徳三郎, 1848–1912) ở Tokyo vào năm 1901, Gotōha Yagyū Shingan-ryū với Nakai Masakatsu (中井 正勝, fl. 1891–1908) ở Sakai từ 1903 đến 1908, và judo với Kiyoichi Takagi (高木 喜代子 Takagi Kiyoichi, 1894–1972) ở Tanabe vào năm 1911.

Daitō-ryū là môn có ảnh hưởng lớn nhất đến Aikido. Cùng với các kĩ thuật ném tay không và khóa khớp, Ueshiba kết hợp luyện tập di chuyển có vũ khí, như là giáo (yari), gậy ngắn (jō), và có thể cả đoản dao (jūken). Tuy nhiên, Aikido phát triển phần lớn các cấu trúc đòn đánh từ kiếm thuật (kenjutsu).

Ueshiba tới Hokkaidō năm 1912, và bắt đầu học dưới sự dạy dỗ của Takeda Sokaku vào năm 1915. Việc học Daitō-ryū tiếp tục cho đến năm 1937. Tuy nhiên, sau thời gian đó, Ueshiba bắt đầu xa rời Takeda và môn Daitō-ryū. Vào thời điểm đó, Ueshiba dùng từ "Aiki Budō" để nói đến môn võ của ông. Không rõ chính xác khi nào Ueshiba bắt đầu sử dụng cái tên "Aikido", nhưng nó trở thành tên chính thức của môn võ vào năm 1942, khi Dai Nippon Butoku Kai được tham gia vào việc tổ chức lại và tập trung hóa các môn võ Nhật Bản của chính phủ.

Sau khi Ueshiba rời Hokkaidō năm 1919, ông gặp và chịu ảnh hưởng lớn từ Onisaburo Deguchi (出口 王仁三郎 Deguchi Ōnisaburo, 1871–1948), thủ lĩnh tinh thần của giáo phái Ōmoto-kyō ở Ayabe.Một trong những đặc điểm chủ yếu của Ōmoto-kyō là nó nhấn mạnh đến sự đạt được cõi hoàn hảo trong một đời người. Điều này tạo ảnh hưởng lớn đến triết lý của môn võ của Ueshiba về rộng mở tình yêu thương và sự cảm thông, đặc biệt đối với những ai muốn hãm hại người khác. Aikido thể hiện triết lý này trong việc nhấn mạnh rằng, nắm vững võ thuật để mà nhận đòn và chuyển hướng nó đi một cách vô hại. Trong trường hợp lý tưởng, không chỉ người nhận mà cả người tấn công cũng vô hại.

Aikido lần đầu tiên được truyền bá tới phương Tây vào năm 1951 bởi Minoru Mochizuki (望月 稔 Mōchizuki Minoru, 1907–2003) trong một chuyến đi tới Pháp nơi mà ông giới thiệu các kĩ thuật Aikido tới các môn sinh Judo.[8] Theo sau ông là Tadashi Abe (阿部 正 Abe Tadashi, 1926–1984) vào năm 1952 người trở thành đại diện Aikikai Hombu chính thức, ở lại Pháp trong bảy năm. Kenji Tomiki (富木 謙治 Tomiki Kenji, 1900–1979) đi du lịch với một đoàn đại biểu các võ sư khác nhau từ mười lăm bang của Hoa Kỳ năm 1953.[9] Sau đó trong năm ấy, Koichi Tohei (藤平 光一 Tōhei Kōichi, sinh năm 1920) được gửi bởi Aikikai Hombu tới Hawaii, trong một năm tròn, nơi ông lập lên một vài dojo. Việc này được ủng hộ bởi một vài chuyến thăm khác và được xem là sự truyền bá chính thức Aikido tới Hoa Kỳ. Vương quốc Anh theo sau vào năm 1955; Italy năm 1964; Đức và Australia năm 1965. Ngày nay có các dojo Aikido để luyện tập trên toàn thế giới.

Luyện tập thể chất

Trong Aikido, cũng như trong tất cả các môn võ Nhật Bản khác, vừa có sự luyện tập thể chất, vừa có sự luyện tập về mặt tinh thần. Việc luyện tập thể chất trong Aikido rất phong phú, bao gồm cả luyện tập thể chất và trau dồi kinh nghiệm nói chung, cũng như các kĩ thuật đặc biệt.[10] Bởi một phần quan trọng trong việc luyện tập Aikido luôn bao gồm đòn ném đối thủ, nên điều đầu tiên môn sinh cần học là làm thế nào để ngã hoặc lăn an toàn.[11] Các kĩ thuật đánh đặc biệt bao gồm đánh và nắm; các kĩ thuật phòng thủ bao gồm ném và khóa. Sau khi học xong các kĩ thuật cơ bản, môn sinh bắt đầu phòng thủ tự do chống lại nhiều đối thủ, và trong nhiều trường hợp là các kĩ thuật chống vũ khí.

Mục đích luyện tập thể chất trong Aikido là điều hòa nhịp vận động, linh hoạt, và sự bền bỉ, không chú trọng đến sức lực mang vác. Trong các kĩ thuật Aikido, ấn hoặc di chuyển mở thông dụng hơn nhiều so với kéo hoặc di chuyển co lại như trong các môn võ khác, và sự khác biệt này có thể áp dụng cho các mục đích luyện tập thể chất nói chung của các học viên Aikido.

Một số hoạt động rèn luyện theo hướng nín thở, như nâng vật nặng, chú trọng đến sức mạnh co lại, trong đó các cơ bắp phải gồng lên để tăng cường độ cứng, khối lượng và sức mạnh. Các hoạt động luyện tập liên quan đến Aikido thay vào đó lại chú trọng đến việc sử dụng di chuyển toàn thân một cách hài hòa và cân bằng, gần giống với yoga hay uốn dẻo. Ví dụ, rất nhiều dojo bắt đầu lớp học bằng bài tập làm ấm (準備体操 junbi taisō?), có thể là kéo giãn hoặc bẻ.

Luyện tập Aikido phần lớn dựa trên các bài quyền (kata), luyện tập bởi hai người với nhau hơn là luyện tập tự do. Một mẫu chung cho người nhận đòn đánh (uke) là tấn công người ném (nage, cũng gọi là tori hoặc shite dựa trên loại Aikido), người vô hiệu hóa đòn tấn công này bằng một kĩ thuật Aikido.

Cả hai nửa của kĩ thuật đó, của uke và của nage, được coi là căn bản trong việc luyện tập Aikido. Cả hai phải luyện tập các nguyên tắc Aikido về hòa hợp và thích ứng. Nage học cách hòa hợp và kiểm soát năng lượng đánh, trong khi uke học cách trở nên bình tĩnh và linh hoạt trong thế bất lợi, các vị trí mất thăng bằng mà nage gây ra. Sự "nhận" của đòn đánh được gọi là ukemi. Uke liên tục tìm cách lấy lại thế cân bằng và che chỗ sơ hở (v.d. hở sườn), trong khi nage sử dụng vị trí và căn thời gian để làm uke mất thăng bằng và bị thương. Trong các bài tập cao hơn, uke thỉnh thoảng sử dụng các kĩ thuật ngược (kaeshi-waza) để lấy lại thăng bằng và khóa hoặc ném nage.

Ukemi (受身?), nghĩa là "người nhận". Ukemi giỏi phải biết làm chệch hướng đánh hoặc bẻ để tránh bị thương.Khi áp dụng một đòn đánh, nhiệm vụ của nage là tránh làm thương uke bằng cách sử dụng tốc độ và lực đánh phù hợp với trình độ của uke trong ukemi.Thương tích (đặc biệt đối với khớp), khi chúng xảy ra trong Aikido, thường là do nage đánh giá sai khả năng của uke khi nhận đòn ném hoặc khóa.

Kỹ thuật chiến đấu


Môn sinh học rát nhiều đòn đánh khác nhau để mà các kĩ thuật Aikido có thể thực hiện được. Mặc dù các đòn đánh không được luyện tập xuyên suốt như các môn võ dựa trên các đòn đánh, các đòn đánh mạnh hoặc giữ chặt cần để học cách áp dụng các kĩ thuật đánh một cách đúng đắn và hiệu quả.

Rất nhiều đòn (打ち uchi) của Aikido thường được xem là tương tự đòn chém của kiếm hoặc một vật được cầm nắm khác, có thể cho thấy nguồn gốc các kĩ thuật là từ chiến đấu có vũ khí.Các kĩ thuật khác có vẻ là đấm (tsuki), cũng được luyện tập như là lao vào với kiếm hoặc dao. Đá thường là dành cho các biến tướng ở trình độ cao; lý do là vì việc ngã sau một đòn ngã là rất nguy hiểm, và đòn đá (đá cao nói riêng) không thông dụng trong các trận chiến thời phong kiến Nhật Bản. Một số đòn đánh cơ bản bao gồm :

• Chém trước đầu (正面打ち shōmen'uchi) một đòn chém dọc vào đầu.
• Chém cạnh đầu (横面打ち yokomen'uchi) một đòn chém chéo bằng dao vào cạnh đầu hoặc cổ.
• Đấm ngực (胸突き mune-tsuki) một cú đấm vào thân. Các mục tiêu đặc biệt bao gồm ngực, bụng, và dạ dày. Cũng giống như "đấm trung đẳng" (中段突き chūdan-tsuki), và "đấm trực tiếp" (直突き choku-tsuki?).
• Đấm mặt (顔面突き ganmen-tsuki) một cú đấm vào mặt. Cũng như "đấm thượng đẳng" (上段突き jōdan-tsuki).

Người mới luyện tập thường tập các kĩ thuật từ tư thế nắm, bởi nó an toàn hơn và bởi nó dễ dàng hơn để cảm nhận dòng năng lượng và lực nắm hơn là một cú đánh. Một số tư thế nắm phát triển từ từ thế nắm khi đang cướp vũ khí; một đòn sau đó được sử dụng để thoát ra và làm bất động hoặc tấn công người cầm nắm. Một số ví dụ về các đòn nắm cơ bản :

• Nắm một tay (片手取り katate-dori) một tay nắm một cổ tay.
• Nắm hai tay (諸手取り morote-dori) hai tay nắm một cổ tay.
• Nắm hai tay (両手取り ryōte-dori) hai tay nắm hai cổ tay. Cũng giống như "Nắm hai tay vào một tay" (両片手取り ryōkatate-dori).
• Nắm vai (肩取り kata-dori) tư thế nắm vai. 　"Nắm hai vai" là ryōkata-dori (両肩取り)
• Nắm ngực (胸取り mune-dori) nắm phần ngực (áo). Cũng giống như "nắm cổ áo" (襟取り eri-dori).

Lược đồ đòn ikkyō, hay "Đòn số một". Yonkyō có cùng cách thức đánh, mặc dù tay trên nắm cẳng tay hơn là nắm củi trỏ.

Sau đây là một mẫu của các đòn ném và khóa cơ bản được luyện tập nhiều. Thuật ngữ có thể thay đổi tùy vào các tổ chức và loại Aikido, vì vậy những thứ sau đây là các thuật ngữ được sử dụng bởi Tổ chức Aikikai. Nhớ rằng mặc dù tền của năm đòn đầu tiên được liệt kê ra, chúng không phải lúc nào cũng được dạy theo trình tự như vậy

• Đòn thứ nhất (一教 ikkyō?) một đòn kiểm soát đặt một tay lên củi trỏ và một tay gần cổ tay để ấn uke xuống đất. Tư thế nắm này cũng gây ra áp lực lên dây thần kinh ở củi trỏ.
• Đòn thứ hai (二教 nikyō?) một đòn khóa cổ tay làm vặn tay và gây đau đớn.
• Đòn thứ ba (三教 sankyō?) một đòn vặn hướng xoắn lên gây đau toàn bộ tay, củi trỏ và vai.
• Đòn thứ tư (四教 yonkyō?) kiểm soát vai tương tự ikkyō, nhưng với cả hai tay giữ cẳng tay.
• Đòn thứ năm (五教 gokyō?) một biến thể của ikkyō trong đó tay nắm cổ tay là ngược lại. Thông dụng trong tantō và các đòn tước vũ khí khác.
• Ném bốn hướng (四方投げ shihōnage?) Tay bị gập lại ra sau vai, khóa khớp vai.
• Trả cẳng tay (小手返し kotegaeshi?) một đòn khóa cổ tay-ném kéo giãn gân.
• Ném thở (呼吸投げ kokyūnage?) một thuật ngữ dùng cho rất nhiều loại "ném căn thời gian".
• Ném tiến vào (入身投げ iriminage?) đòn ném mà trong đó nage di chuyển vào nơi uke đứng.
• Ném Thiên-Địa (天地投げ tenchinage?) bắt đầu bằng ryōte-dori; tiến lên, nage luồn một tay xuống thấp ("Địa") và một tay cao ("Thiên"), làm uke mất thăng bằng để mà đối thủ bị ngã.
• · Ném hông (腰投げ koshinage?) phiên bản Aikido của đòn ném hông. Nage hạ thấp hông hơn uke, sau đó bẩy uke lên.
• · Ném thập tự (十字投げ jūjinage?) một đòn ném mà khóa tay lại với nhau. (kanji nghĩa là thập tự: 十)
• · Ném xoay (回転投げ kaitennage?) nage luồn tay ra sau cho tới khi khóa được khớp vai, sau đó ấn lên phía trước để ném.

Luyện tập vũ khí trong Aikido theo truyền thống bao gồm gậy ngắn (jō), kiếm gỗ (bokken), và dao (tantō). Ngày nay, một vài trường cũng đã kết hợp các kĩ thuật cướp súng. Cả cướp vũ khí và giữ vũ khí thỉnh thoảng cũng được dạy, để hoàn chỉnh khía cạnh vũ trang và phi vũ trang, mặc dù một số trường Aikido không hề luyện tập với vũ khí. Những trường khác, như Aikido Iwama của Morihiro Saito (斉藤 守弘 Saitō Morihiro, 1928–2002), thường luyện tập phần lớn thời gian với bokken và jō, dùng các tên aiki-ken, và aiki-jō, tương ứng. Người sáng lập đã phát triển rất phần lớn Aikido tay không từ các cách di chuyển của kiếm và gậy, vì vậy việc luyện tập các bước di chuyển này thường dành cho mục đích cảm nhận về nguồn gốc của đòn đánh và bước di chuyển.

Võ phục và Đai

Võ phục chuẩn dùng trong môn võ Aikido là áo và quần trắng. Nữ đai từ màu xanh dương có ba gạch đến đai nâu ba gạch sẽ mang một loại quần ống rộng là Hakama màu xanh dương,còn lên đai màu đen sẽ mặc Hakama màu đen, còn nam chỉ được mặc Hakama khi đai đen.

Đai chuẩn trong Aikido bắt đầu từ màu trắng, là sơ đẳng. Khi trình độ cao, đai sẽ khác. Từ trắng sẽ thành xanh dương, rồi xanh dương một gạch, xanh dương hai gạch, xanh dương ba gạch, nâu một gạch, nâu hai gạch, nâu hai gạch, nâu ba gạch và màu cuối cùng là đen.

Các "gạch" làm từ mảnh vải trắng, đính vào đai.

Aikido ở Việt Nam

Ở Việt Nam Aikido đôi khi còn được gọi là Hiệp khí đạo, theo nghĩa Hiệp là hòa hợp, Khí là thể của chất, Đạo là con đường, là phương pháp đưa ta tới mục tiêu tối thượng. Aikido được hai ông Đặng Thông Trị và Đặng Thông Phong chính thức truyền bá vào Việt Nam từ năm 1958. Ông Đặng Thông Phong từng trực tiếp thụ giáo Ueshiba Morihei và được Ueshiba trao ủy nhiệm thư, chính thức ủy quyền cho ông thành lập Tổng cuộc Aikido Tenshinkai để phát triển Aikido tại Việt Nam.

Aikido mới được phổ biến ở các tỉnh phía Nam, nhất là Thành phố Hồ Chí Minh. Ở các tỉnh phía Bắc, có một vài võ đường Aikido tại Hà Nội.

Nhu Đạo là một môn võ thuật do võ sư Kano Jigoro người Nhật Bản sáng lập vào năm Minh Trị thứ 15 tức năm 1882, với tên gốc là Judo và còn được phân ra thành các bộ môn thi đấu võ đạo, thể thao v.v…

Trọng tâm của môn Nhu Đạo được đặt trên căn bản của ý niệm “Tinh Lực Thiện Dụng”, tức tận dụng thật tốt sức lực, tinh thần, và “Tự Tha Cộng Vinh”, tức cùng phối hợp phát triển sở trường của bản thân và đối phương qua khẩu quyết “Dĩ Nhu Chế Cương, Dụng Cương Đoạn Nhu”. Từ đó cho thấy Nhu Đạo không phải là một môn võ thuật đề cao chủ nghĩa tối ưu để đạt thắng lợi mà chỉ có mục đích chủ yếu là rèn luyện tinh thần để nâng cao ý chí.

Trong ngành giáo dục học đường tại Nhật Bản, kể từ năm 1898, sau khi Nhu Thuật được đưa vào chương trình giảng dạy ngoài giờ học chính thức của cấp bậc trung học cấp 2 thì môn Nhu Đạo cũng đã được tu chính trở thành môn học chính thức. Thế nhưng theo tuyên ngôn Postdam được Nhật Bản ký kết sau khi bại trận trong cuộc Đệ Nhị Thế Chiến thì kể từ tháng 9 năm 1945 đến ngày 28 tháng 4 năm 1952 là giai đoạn có hiệu lực khoảng 6 năm 9 tháng, hầu như toàn bộ lảnh thổ của Nhật Bản đều bị chiếm đóng bởi lực lượng Liên Hiệp Quốc với quân số lên đến 430.000 người, được chỉ huy bởi cơ chế Tổng Tư Lệnh Tối Cao Liên Hiệp Quốc, và cơ chế nắm quyền điều hành thống trị này đã ra lệnh nghiêm cấm việc truyền dạy Nhu Đạo trong nhà trường. Mặc dù trong tình trạng bị cấm đoán như vậy, nhưng vào năm 1950 Bộ Giáo Dục Nhật Bản vẫn tuyển chọn môn Nhu Đạo là môn học trong chương trình giảng dạy cho bậc Trung Học Cấp 3 trong ý nghĩa của một thể chế giáo dục mới. Đến năm 1958 thì theo sắc lệnh chỉ đạo học tập cho bậc Trung Học, Nhu Đạo cùng với Kiếm Đạo và Sumo tức môn đấu vật đã chính thức được truyền thụ tại học đường Nhật Bản với danh xưng là những môn học kỹ thuật thi đấu bộ môn, nhưng từ năm 1989 thì các môn học này đã trở lại tên nguyên gốc là bộ môn Võ Đạo với tính cách là các môn võ học truyền thống của xứ Hoa Anh Đào. Từ đó trở đi, hầu như tại tất cả các trường trung học của Nhật Bản các võ đường đều được xây cất để luyện tập Nhu Đạo và môn võ này đã cùng với Kiếm Đạo, Không Thủ Đạo được phổ biến rộng rãi trên toàn quốc.

Nhu Đạo cũng đã trải quá trình lịch sử lâu dài để biến đổi từ Nhu Thuật thành Nhu Đạo.

Từ thế kỷ thứ 12, xã hội Nhật Bản rất ưa chuộng võ thuật nên có nhiều danh gia, võ sĩ nổi tiếng với các môn võ đương thời và Nhu Thuật là một trong các môn võ được phát triển từ thời đại Edo (Giang Hộ). Tuy cho đến cuối thời đại Bakufu (Mạc Phủ) đã có hàng trăm chi phái của Nhu Thuật ra đời, nhưng sau thời Minh Trị Duy Tân, trong lúc số người rèn luyện Nhu Thuật đang có khuynh hướng giảm thiểu thì võ sư Kano Jigoro đã đặt trọng tâm vào các đòn Atêmi waza (đòn chặt), Katawaza (đòn đè), Shimêwaza (đòn xiết) của phái Nhu Thuật Tenjinshinjo (Thiên Thần Chân Dương), cũng như dựa trên cơ bản các đòn Nagêwaza của phái Nhu Thuật Kito (Khởi Đảo) qua những kinh nghiệm luyện tập và suy gẫm nguyên lý “vật ngã”, rồi sắp xếp và hệ thống hóa lại, sau đó tu bổ thêm các phương pháp rèn luyện do tự mình sáng chế với mục đích giáo dục con người, Kanojigoro đã đặt tên cho môn võ này là Nhu Đạo và sáng lập võ đường Giảng Đạo Quán tại Vĩnh Xương Tự ở khu Shitaya, Đông Kinh.

Giảng Đạo Quán còn được xem như là một chi phái thiểu số trong các môn phái chủ trương tân hưng môn Nhu Thuật. Và một trong Tứ Đại Thiên Vương tức 4 võ sư kỳ cựu của Giảng Đạo Quán là Saigo Shirô (Tây Hương Tứ Lang) đã đoạt chức vô địch trong một kỳ đại hội võ thuật của Ty Cảnh Sát Đô Thành Đông Kinh, nên từ đó môn Nhu Đạo được phép truyền thụ tại các sở cảnh sát trên toàn quốc Nhật Bản.

Trên bình diện quốc tế, những trận đấu thi đua về bộ môn Nhu Đạo đã chính thức cạnh tranh tại Thế Vận Hội Đông Kinh năm 1964. Riêng về bộ môn Nhu Đạo nữ thì được tổ chức tranh tài tại Thế Vận Hội Seoul năm 1988, và từ năm 1992 tại Thế Vận Hội Barcelone, Nhu Đạo mới trở thành một bộ môn qui ước nằm trong danh sách thi đua của đaị hội thể thao thế giới này.

Hiện tại, Nhu Đạo đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới với 187 quốc gia có tên trong Hiệp Hội Nhu Đạo Quốc Tế đặt trụ sở tại Hán Thành, Đại Hàn. Hơn nữa, ngoài Nhật Bản thì Âu Châu là khu vực rất ưa chuộng môn võ Nhu Đạo, đặc biệt là tại Pháp số người đăng lục thi đua môn võ thuật này đã vượt xa hơn Nhật Bản rất nhiều.


Về thế đòn tuyệt kỷ của phái Nhu Đạo Giảng Đạo Quán thì được phân làm 3 loại : “Nagê” (đón ném), “Katamê” (đòn đè) và “Atêmi” (đòn chặt) và hình thức luyện tập là 2 bên nắm và vật nhau một cách hỗ tương. Riêng bản thân của tổ sư Nhu Đạo là Kano Jigoro đã tự cảm thấy các ngón đòn Atemi quá nguy hiểm đến tính mạng, nên ông lược bỏ ngón đòn này trong lúc luyện tập cũng như thi đấu khiến Nhu Đạo trở thành một môn thể thao tranh tài an toàn và chính vì vậy nên được phổ biến rộng khắp thế giới. Qua đó, các tuyệt kỷ của đòn Atêmi cũng không còn được sử dụng trong những cuộc thi thăng cấp lên đai nên những vị trọng tài chuyên môn cũng như những môn sinh theo học và ngay cả những vị võ sư hướng dẫn cũng rất ít người biết về tuyệt kỷ này.

Nhu Đạo cũng là một môn võ học phân định cấp bậc theo thể chế đẳng cấp. Về cấp thì bắt đầu từ con số lớn đến nhỏ, tức càng nâng cấp thì số càng nhỏ đi và đến cấp cao nhất thì lên đẳng. Về đẳng thì ngược lại, số tự càng lớn thì càng chứng tỏ võ công tăng tiến.

Có lẽ từ ngữ Sơ Đẳng Huyền Đai đã được nhiều người biết đến qua danh từ Kurô Ôbi (đai đen) của Nhật Bản vốn rất thông dụng tại các quốc gia Âu Mỹ. Nhưng thật ra trên cơ bản, từ xưa thì đai trong võ phục của Nhu Đạo không được giặt nên trải qua nhiều ngày tháng tập luyện đai trở thành màu đen, vì vậy màu đai đen được tượng trưng cho sức mạnh, còn màu vàng thì biểu hiện cho quá trình đang chuyển từ màu trắng sang màu đen.

Vì lẽ này, đẳng cấp của Nhu Đạo được biểu hiện qua các màu đai như sau :

• Từ cấp 4 trở xuống : màu trắng
• Từ 3 đến cấp 1 : màu vàng
• Từ sơ đẳng đến ngũ đẳng : màu đen
• Từ lục đẳng đến bát đẳng : màu đỏ viền trắng
• Từ cửu đẳng đến thập đẳng : màu đỏ

Tuy nhiên, từ lục đẳng trở lên nếu vẫn thích mang đai đen không muốn đổi thì cũng không bị phạm qui.

Tính từ thời điểm từ khi sáng lập phái Giảng Đạo Quán cho đến năm 2006 thì tại Nhật Bản chỉ có 15 người đạt được đẳng cấp thập đẳng, và người đầu tiên đạt được là võ sư Yamashita Yoshitsugu. Ngoài ra, trong Hiệp Hội Nhu Đạo Quốc Tế cũng chỉ có 2 nhân vật là Anthonius Geesink người Hòa Lan và Charles Parmer người Anh Quốc đạt đến thập đẳng.

Qua đó, có thể suy luận đẳng cấp cao nhất của Nhu Đạo là thập đẳng nhưng vị sư tổ của Nhu Đạo là Kano Jigoro trong quyển “Nhu Đạo Khái Yếu” đã cho rằng: “từ sơ đẳng sẽ thăng cấp từ từ lên thập đẳng và khả năng để tiến lên thập nhất, thập nhị đẳng thì không có sự giới hạn”. Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay vẫn chưa có một tiền lệ nào về trường hợp vượt qua đẳng cấp của thập đẳng. Về trường hợp phái nữ thì cho đến nay người đạt đến đẳng cấp cao nhất ở mức cửu đẳng cũng chỉ có mỗi nữ võ sĩ Nhật Bản Fukuda Keiko và kế đến ở đẳng cấp bát đẳng thì có 2 nữ võ sĩ là Kosêi Atsukô và Umêzu Katsukô.

Liên quan đến phái nữ thì hiện nay, một khuôn mặt luôn đại diện cho Nhật Bản ở các cuộc tranh tài quốc tế chính là Tani Ryôkô. Tani Ryoko là một nữ tuyển thủ Nhu Đạo tứ đẳng huyền đai thuộc cấp 48 kg có tên thật trước khi thành hôn là Tamura Ryoko, sinh ngày 6 tháng 6 năm 1975 tại tỉnh Shizuoka. Sau khi tốt nghiệp ngành văn học tại trường đại học Têikyo, cô đã nhập học Học Viện Đại Học Thể Dục Thể Thao Nhật Bản và hiện là tuyển thủ chuyên nghiệp trực thuộc tập đoàn sản xuất xe hơi Toyota.

Tani Ryoko có môn tuyệt kỷ sở trường là thế vật “Ippon” tức là dùng sức đè lưng đối thủ gần như sát xuống nền sân thi đấu rồi ra đòn tấn chân làm trụ vật đối phương xoay 1 vòng để quyết định cuộc tranh tài. Tại Nhật Bản, qua một tác phẩm truyện tranh hoạt họa của tác giả Urazawa Naoki nói về nhân vật chính tên Yawara cũng có những ngón đòn tuyệt kỷ về thế vật Ippon này rất được độc giả ưa chuộng, nên giới hâm mộ thường gọi nữ tuyển thủ Tani Ryôkô là “Yawara chan” tức cô bé Yawara. Hơn nữa, chữ Yawara cũng có nghĩa là nhu mềm nên Tani Ryoko rất thích hợp với biệt danh này. Bộ truyện bằng tranh này được phát hành liên tục hàng tuần từ năm 1986 đến năm 1993, sau đó đã được chuyển thành phim hoạt họa và trình chiếu trên đài truyền hình Yomiuri trong suốt 4 năm từ 1989 đến 1992.

Ngoài ra, về điện ảnh thì Nhu Đạo cũng trở thành chủ đề cho nhiều cuốn phim xuất sắc và trong đó bộ phim “Nhu Đạo Tranh Hùng” do hãng phim lớn nhất tại Nhật Bản là Toho (Đông Bảo) sản xuất vào năm 1973 là một tác phẩm rất nổi tiếng có nội dung truyền đạt những đặc tính giáo dục đề cao sức mạnh ý chí của Nhu Đạo, được lồng trong một cốt chuyện cảm động và gay cấn bởi những trận thư hùng quyết đấu của nhiều môn phái kèm theo những giọt nước mắt vinh quang của những võ sinh đạt thành tích sau khi trải qua những thử thách cam go, khổ luyện v.v…

Tani Ryôkô có thành tích đoạt chức vô địch Nhu Đạo thế giới ở bô môn nữ cấp 48 kg qua 6 lần liên tiếp từ giải 1993 đến giải 2003. Tại Thế Vận Hội Barcelone 1992 và Atlanta 1996, Tani Ryôkô cũng đã đoạt huy chương bạc. Rồi cuối cùng cô đã tiến đến mức tuyệt đỉnh trong sự nghiệp tuyển thủ của mình khi liên tục chế ngự Thế Vận Hội trong phạm vi cấp 48 kg tại Sydney năm 2000 và Athène năm 2004. Riêng về giải vô địch Nhu Đạo hàng năm tại quốc nội, kể từ khi đăng quang vào năm 1991 Tani Ryoko luôn là một khuôn mặt hàng đầu của giới Nhu Đạo nữ. Do ảnh hưởng sâu đậm nơi người anh mình, từ thời tiểu học Tani Ryoko đã bắt đầu luyện tập và tỏ ra rất có năng khiếu về Nhu Đạo. Có lần cô đã quật ngã 1 nam sinh cùng lớp có vóc dáng to lớn hơn cô và khiến học sinh này bị thương khá nặng. Tuy có vóc dáng nhỏ thó với chiều cao chỉ ở mức 1,46 m nhưng Tani Ryôkô rất nhanh nhẹn, dẻo dai và có sức chịu đựng nơi hai bả vai cộng thêm sự siêng năng tập luyện nên đã trở thành một tuyển thủ nữ duy nhất của Nhật Bản tạo được thành tích đáng kể như trên. Ở giải Vô Địch Thế Giới 2005 tại Cairo Ai Cập vừa qua, vì lý do sinh nở nên Tani Ryoko đã vắng mặt, tuy vậy cô vẫn được tuyển chọn làm đại biểu cho đội tuyển Nhật Bản để tranh tài tại Thế Vận Hội 2008 sắp tới tại Bắc Kinh.

Tại Việt Nam, Nhu Đạo cũng được du nhập từ năm 1954 do Thượng Tọa Thích Tâm Giác ở chùa Vĩnh Nghiêm trực tiếp thụ huấn từ Nhật Bản rồi truyền bá cho các đệ tử với tính cách tự vệ và rèn luyện sức chịu đựng của cơ thể rồi sau đó cũng nhanh chóng trở thành một môn võ thuật được yêu chuộng thu hút nhiều môn sinh theo học.

Trải qua hơn 1 thế kỷ phát triển song hành cùng các môn võ thuật cận đại, Nhu Đạo luôn chiếm ưu thế về số lượng võ đường và võ sinh thụ nghệ cũng như ngày càng được phổ biến sâu rộng kèm theo sự biến dạng nơi cách nhìn tổng quát của thế giới về một bộ môn thể thao hơn là đặc tính võ thuật. Điều này cũng chính là một trong những niềm tự hào to lớn của con cháu Thái Dương Thần Nữ qua ý nghĩa cống hiến cho nền văn minh văn hóa nhân loại thêm phần phong phú và rực rỡ.

"Ninja" từng xuất hiện trong các bộ phim và truyện tranh của Nhật Bản. Nhưng không nhiều người biết về ninja và trường phái võ thuật Ninjutsu.

1. Ninja là những thần thoại

Trên thực tế, ninja và môn võ thuật mà họ theo học xuất hiện cách đây 800 năm. Các lò luyện ninja phát triển kỹ năng võ thuật để bảo vệ bản thân họ khỏi những chiến binh như Samurai. Nguyên tắc của trường phái võ thuật Ninjutsu là: Tẩu thoát khi có thể; nếu không thể đánh bài… chuồn, hẵng ra tay hạ sát. Không có gì là trái với đạo lý đối với ninja: họ có thể ném cát vào mắt của kẻ thù, giẫm đạp lên kẻ thù khi quỵ ngã… bất cứ việc gì có thể bảo vệ mạng sống của họ. Trải qua quá trình phát triển, ngày nay, ninja thường được thuê làm gián điệp, vệ sĩ tư hoặc ám sát thuê.

2. Bí mật những thanh kiếm

Sự thật của bí ẩn này nằm ở truyền thuyết đồn đại về việc ninja bắt kiếm bằng tay không. Nhưng trên thực tế, một ninja siêu đẳng cũng không thể ngăn cản một thanh gươm sắc bén chỉ bằng tay không. Họ sử dụng những thứ vũ khí bí mật và rất hiệu quả để chặn đường chém của thanh gươm.

3. Mặt nạ ninja

Ninja sử dụng mặt nạ và trang phục đen khi hành sự không hẳn được xem là đồng phục của họ. Ngày nay, hầu hết các ninja được thuê làm vệ sĩ đều ăn vận rất hiện đại. Cách đây 800 năm, việc đeo mặt nạ như một phần của đồng phục và ẩn nấp trong các lùm cây là cách thức giấu mình của ninja. Tuy nhiên, việc này cũng phụ thuộc vào môi trường và hoàn cảnh.

4. Sự biến mất của ninja

Sự biến mất đầy bí ẩn của ninja thực ra là vì nguyên tắc đầu tiên bất di bất dịch của họ: luôn luôn tìm cách… chuồn. Nếu một ninja có thể tránh được việc chém giết, họ sẽ tránh đến cùng. Để làm được điều này, họ cần trang bị một số vũ khí như phi tiêu (chỉ ném ra để hù dọa), bom khói, cát khô (để ném vào mắt đối phương)… Sau khi vận dụng các loại vũ khí chỉ mang tính chất cảnh cáo này, ninja có thể biến mất lẹ làng. Quả thực cũng không có gì thần bí ở đây cả!

5. Ninja và thuật điểm huyệt

Vô số huyệt đạo trên cơ thể người mà khi bị điểm đúng có thể dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, ninja không sử dụng cách này để giết người mà chỉ điểm những huyệt giúp họ tự vệ hoặc kéo dài thời gian.

6. Tên của trường phái võ thuật Ninjutsu

Ninjutsu có nghĩa là nghệ thuật của sự rón rén và kiên nhẫn - đó là chiến lược và chiến thuật của chiến đấu. Có 18 quy tắc chính của việc luyện tập môn võ này, bao gồm: sự thanh lọc tinh thần; sử dụng cơ thể người khác làm vũ khí; chiến đấu bằng gươm; gậy và quyền trượng; phi tiêu; sử dụng lê; thuật hóa trang; thuật lặn dưới nước; thuật cưỡi ngựa; thuật tẩu thoát…

7. Shuriken - phi tiêu sát thương

Trên thực tế, phi tiêu chỉ là vũ khí thứ yếu mà ninja sử dụng. Có 2 loại chính: Hira có hình ngôi sao và Bo ở dạng thanh dài khoảng 21cm. Bên cạnh đó, ninja cũng sử dụng những vật dụng quen thuộc hơn như tăm tre hay kẹp tóc.

8. Vũ khí của ninja

Ninja chỉ sử dụng những vũ khí cổ đại của Nhật Bản nhưng họ cũng được huấn luyện dùng những vũ khí hiện đại như súng ống, bom mìn…

9. Sức mạnh của ninja


Điểm mấu chốt của trường phái võ Ninjutsu là sử dụng cơ thể một cách hiệu quả, cho dù cơ thể đó béo hay gầy, thấp hay cao. Sức mạnh của ninja không nằm ở tốc độ mà ở chỗ họ có thể đoán được chuyển động và đọc được suy nghĩ của đối phương. Bằng những động tác bình tĩnh và vững chãi, ninja có thể điều khiển được kẻ thù và giành chiến thắng. Trường phái võ thuật Ninjutsu chú trọng đến sự chuyển động của bàn chân và tư thế cân bằng tự nhiên.

10. Cướp biển và ninja

Mọi người thường hay so sánh ninja và cướp biển, ‘thế lực’ nào tốt hơn? Nhưng đây chỉ là một đề tài vui trên mạng Internet mà thôi. Thực tế, nếu so sánh ninja và cướp biển thì theo một góc nhìn nào đó, ninja tỏ ra ‘lương thiện’ hơn nhiều. Cướp biển có thể chiến đấu tới cùng vì lợi ích của họ, bất chấp mọi giá; còn ninja, họ có thể bỏ tàu và ‘bay’ trên mặt nước tìm nơi bảo toàn tính mạng.